Author: Институт перевода Библии
Date: 2023-11-23T04:48:12.692193+00:00

Инжил: Лукаца бицараб Рохалил хабар

Инжил: Лукаца бицараб Рохалил хабар

1. Инжил

1. РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Инжил)

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

Инжил

Инжил

1. ЦеберагӀи

1. Лукаца бицараб Рохалил хабар

ЦеберагӀи

РОССИЯЛЪУЛ ГӀЕЛМАБАЗУЛ АКАДЕМИЯ

Тарихиялгун филологиял гӀелмабазул отделение

Дагъистаналъул гӀелмияб центр

ЦӀадаса ХӀамзатил цӀаралда бугеб МацӀалъул,
литератураялъул ва искусствоялъул институт

ИНЖИЛ

Библия таржама гьабиялъул институт

Москва

2008

Гьаб тӀехьалъул хӀакъалъулъ нужерго пикраби ритӀе
гьаб адресалда:

ibt_inform@ibt.org.ru

Картаби:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

All rights reserved.

ISBN 978-5-93943-121-7

© Библия таржама гьабиялъул институт, Москва, 2008

ЦеберагӀи

ХӀурматияв цӀалдолев!

Дуца кодобе босараб тӀехьалда цӀар буго «Инжил».

«Инжил» ккола Библиялъул – жугьутӀазул ва христианазул Хирияб ТӀехьалъул – цо бутӀа. Гьеб ккола азарго гӀанасеб мацӀалде буссинабурабги дуниялалда бищунго гӀемерал гӀадамаз цӀалулебги тӀехь. Гьелъ кӀудияб асар гьабуна гӀемерал халкъазул рухӀияб ва культурияб гӀумруялъе. Гьанже дуе рес щун буго гьеб магӀарул мацӀалда цӀализе.

Библия ккола азаргоялдаса цӀикӀкӀун соназ хъварал некӀсиял тӀахьал цолъизарун лъугьараб тӀехь. Гьеб гӀуцӀун буго кӀиго кӀудияб бутӀаялдасан. ТӀоцебесеб бутӀаялда – «НекӀсияб КъотӀиялда» – бицунеб буго Аллагьас дуниялги инсанги рижараб куцалъул, аварагзаби ритӀун, жиндирго рагӀи халкъалъе Гьес загьир гьабураб куцалъул, Аллагь цо вукӀиналда тӀоцебе божараб халкълъун лъугьараб жугьутӀ халкъалъухъе Муса аварагасдалъун Аллагьас Къанун рещтӀинабиялъулги хӀакъалъулъ. Гьеб киналъулго хӀакъалъулъ «НекӀсияб КъотӀиялда» бугеб щуго тӀехьалда Тавратилан абула.

«НекӀсияб КъотӀиялъул» хадусел тӀухьдузда бицунеб буго Къануналъул амруязе гӀадамал чанцӀулго хилиплъиялъул. Гьел битӀараб нухде ккезаризе Аллагьас гӀадамазухъе аварагзаби ритӀана, амма гӀемерисел божичӀо аварагзабазул рагӀуда. Муса аварагги гьоркьов ккун, Аллагьасда ва иман лъураб халкъалда гьоркьоб гьабун букӀараб КъотӀи хвезабулаан гьез. Аварагзабаз гӀадамазда бицунеб букӀана иман лъуразулгун Аллагьас ЦӀияб КъотӀи гьабулеб заман бачӀине бугин ва гӀадамазухъе цӀакъго кӀудияв авараг ва абадияв парччахӀ – МасихӀ – витӀизе вугин.

КӀиабилеб бутӀаялда – «Инжилалда» – христианаз абула «ЦӀияб КъотӀийилан». Гьеб хъван буго грек мацӀалда. «Инжилалда» рехсон ругел лъугьа-бахъинал ккана кӀиазарго соналъ цере. Доб мехалда Рималъул империялъул кверщаликь букӀараб Палестинаялда гьавуна ГӀиса МасихӀ. Гьенир рукӀарал жугьутӀаз цӀунана жидерго умумузул динги гӀадаталги. Гьел божулаан, аварагзабаз цебеккунго бицухъе, Аллагьас гьезухъе МасихӀ витӀизе вукӀиналда ва, чияр кверщелалдаса жалги хвасар гьарун, МасихӀ парччахӀлъун лъугьине вукӀиналда. Амма ГӀиса дуниялалде вачӀиналъул букӀана жеги тӀадегӀанаб мурад – мунагьалъулги хвалилги кверщелалдаса гӀалам хвасар гьаби.

«Инжилалде» гьоркьобе уна 27 тӀехь. ТӀоцебесеб ункъо тӀехьалда цӀар буго «Рохалил хабар». Гьел тӀухьдуз бицунеб буго ГӀисал гӀумруялъулги, гьесул муридазулги тушбабазулги, гӀадамазе гьес гьарурал насихӀатазулги, рихьизарурал мугӀжизатазулги, гьев хвеялъулги ва хваралъуса вахъиналъулги хӀакъалъулъ. Гьаб ункъабго тӀехь хъван буго ГӀисал ункъо муридас – Матфейица, Маркица, Лукаца ва Иоанница. Гьел рукӀана гьеб кинабго жидер беразда бихьарал яги бихьараз бицунеб рагӀарал гӀадамал. «Рохалил хабаралъул» ункъабго тӀехьалда батӀи-батӀияб рахъалдасан бицунеб буго ГӀисал гӀумруялъул хӀакъалъулъ. Цо-цо бакӀалда дандеккола ункъазго хъвараб жо, цо-цо бакӀаздайин абуни цоялъ цояб камиллъизабула.

Хваралъуса вахъинавун ГӀиса зобалазде восун аралдаса хадуб гьесул муридазул букӀараб гӀумруялъул бицунеб буго «Чапарзабазул ишал» абураб тӀехьалда. Гьеб хъвана цо «Рохалил хабаралъулги» авторлъун кколев Лукаца. Гьев вукӀана тӀехьалда рехсарал гӀемерисел лъугьа-бахъинал жиндир беразда рихьарав ва гьезулъ гӀахьаллъарав чи. «Чапарзабазул ишал» абураб тӀехьалда аслияб къагӀидаялъ бицунеб буго ГӀисал чапарзаби Пётрил ва Павелил хӀакъалъулъ. Бищунго цӀикӀкӀун гьев кӀиясго хӀаракат бахъана ГӀисал хӀакъалъулъ хабар тӀибитӀизабизе, гьесул хӀалкӀолъиялдалъун гьез рихьизаруна гӀемерал мугӀжизатал.

ГӀисаде иман лъуразухъе чапарзабаз кагътал хъвана, ГӀисаца бицунеб букӀараб гьезда бичӀчӀизабун, Аллагьасде руссарал гӀадамал кин хьвадизе кколелали насихӀатал гьарун. Нахъе цӀунун хутӀун бугеб гьединаб къоло цо кагъат «Инжилалъул» тӀехьалда лъун буго. «Чапарзабазул ишал» абураб тӀехьалъги гьел кагътазги нилъеда бицуна тӀоцере ГӀисада нахърилълъарал, доб заманаялда жидер хӀакъалъулъ христианалин абизе байбихьарал, гӀадамазул гӀумру кинаб букӀарабали.

«Инжилалъул» ахирисеб, къоло анкьабилеб, тӀехь ккола «Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал». Гьеб тӀехьалда бицунеб буго дуниял ахирлъараб мехалда ккезе бугебщиналъул хӀакъалъулъ.

КӀиазарго соналъ цебего хъвараб «Инжилалда» ратула гьанжесеб гӀелалъул гӀадамазда ричӀчӀуларел бакӀал, жеги рагӀичӀел калимаби. Гьединлъидал тӀехьалъул ахиралда кьун буго ричӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян. ЦӀалдолесда гьенирго ратила тӀехьалда рицарал аслиял лъугьа-бахъинал ккарал бакӀазул картаби.

ЦӀализе бокьараб бакӀ батизе бигьалъиялъе Библиялъул текст ХIII гӀасруялда бутӀрузде бикьун букӀана, ХVI гӀасруялда щибаб бетӀер аятазде бикьун, гьезие номерал кьуна. МагӀарул цӀалдолезе бигьалъиялъе гӀисинал бутӀрул ратӀа гьарун, гьезиеги цӀарал кьун руго.

Библия таржама гьабиялъул институталъ 1996 соналда магӀарул мацӀалда басмаялде бахъана «Инжилалъул» цо бутӀалъун кколеб «Маркица бицараб Рохалил хабар». 2000 соналда цӀалдолезухъе щвана цоги тӀехь, гьелда жанир руго «Лукаца бицараб Рохалил хабар» ва «Чапарзабазул ишал». 2005 соналда бахъана «Сулайман аварагасул гӀакъилал рагӀаби» абураб тӀехьги. Гьеб ккола «НекӀсияб КъотӀиялъул» цо бутӀа.

«Инжил» таржама гьабиялъул иш рагӀалде бахъана Библия таржама гьабиялъул институталъул хӀалтӀухъабазулги, Библиялъул цолъарал обществабазул ва Дагъистаналъул гӀалимзабазулги гӀахьалаб хӀаракатчилъиялдалъун. Таржамаялда тӀад гьел хӀалтӀана 1990 – 2007 соназда. Гьаниб баркала кьезе бокьун буго гьаб тӀехь магӀарул мацӀалде буссинабиялъе квербакъи гьабураб Россиялъул гӀелмабазул академиялъул Дагъистаналъул гӀелмияб централъул МацӀалъул, литератураялъул ва искусствоялъул институталъе.

ТӀехь басмаялде бахъаразул хьул буго гьаб таржамаялъ магӀарул халкъалъул рухӀияб гӀумруялда жаниб цо бегьулеб бакӀ кквелин.

Библия таржама гьабиялъул институталъ авар мацӀалда басмаялде бахъизе хӀадур гьабулеб буго Библиялъул тӀоцебесеб тӀехь – «Байбихьи».

Библия таржама гьабиялъул институт

Лукаца бицараб Рохалил хабар

Лукаца бицараб Рохалил хабар

1. ЦеберагӀи

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

ЦеберагӀи

Лукаца бицараб Рохалил хабар

«Лукаца бицараб Рохалил хабар» хъван буго нилъер эраялъул I гӀасруялъул кӀиабилеб бащалъиялда. Цогидал «Рохалил хабараздаго» гӀадин, Лукаца бицаралдаги нужеца цӀалила ГӀиса МасихӀил гӀумруялъулги вагӀза-насихӀатазулги хӀакъалъулъ. Лука вукӀана Сириялъул Антиохия шагьаралда тӀоцебе ГӀисаде иман лъураздаса цояв.

Гьесул тӀехьалдаги бицунеб буго мунагьалдаса ва хвалдаса гӀадамал хвасар гьаризе Аллагьас ГӀиса ракьалде витӀун вукӀиналъул. Гьеб Рохалил хабаралда цӀикӀкӀун батула, ГӀиса жидеда гьоркьов гьавураб ва гӀураб жугьутӀ халкъалдего гӀадин, тӀолабго гӀаламалдеги витӀун вукӀиналъул хӀакъалъулъ. Гьединго гьениб ГӀисаца абулеб буго жинца Рохалил хабар бищунго цебе мискиназда ва ресукъазда бицине кколин, бечелъиялъул бугеб заралалдаса халкъ цӀунизеги кколин. Гьаб тӀехьалда гӀемер бицун буго Аллагьасул гурхӀел-рахӀмуялъулги, рекӀекълъун тавбу гьабуразул мунагьал чурун, гьев тӀасалъугьине вукӀиналъулги.

Цогидал «Рохалил хабараздаго» гӀадин, ахиралдаги хъвалеб буго Иерусалималда ГӀисаца бараб ахирисеб анкьалда ккарал ишазул, гьесул хвалил ва хваралъуса вахъиналъул хӀакъалъулъ.

«Лукаца бицараб Рохалил хабар» ккола гьесго хъвараб цо кӀудияб асаралъул тӀоцебесеб бутӀа. Гьебго асаралъул кӀиабилеб бутӀа буго хадур ккарал лъугьа-бахъиназул бицунеб тӀехь – «Чапарзабазул ишал». КӀиябгоги тӀехь Лукаца хъван буго жинцаго иманалде ахӀарав Теофил абулев чиясдехун хитӀаб гьабун.

1 бетӀер

Байбихьи

11-2Нилъер агьлуялда гьоркьор Аллагьас тӀуразарурал ишазул хӀакъалъулъ къисаби, байбихьудаса бахъараб гьеб кинабго жидеда бихьарал ва Аллагьасул РагӀиялъе жидеца хъулухъ гьабурал гӀадамаз рицухъе хъвазе гӀемерав чияс хӀалбихьана. 3Гьединлъидал, бетӀерчӀахъаяв Теофил, дидаги лъикӀ бихьана, авалалдасанго цӀех-рех гьабун, тартибалда кинабго дуе хъвазе+. 4Гьаб цӀалараб мехалъ дур ракӀчӀела дуда малъанщинаб жо хӀакъаб букӀиналда.

Закарияе вас гьавизе вуго

5Гьерод Ягьудиялъул ханлъун вугеб заманаялда вукӀана Абиял тухумалъул чилъун кколев Закария абулев цо кашиш. Гьесул чӀужуги йикӀана Гьарун аварагасул наслуялъул гӀадан. Гьелда цӀарги букӀана Элисабет+. 6Гьел кӀиялгоги рукӀана Аллагьасул вализаби. БетӀергьанасул тӀолабго амру-нагью ракӀбацӀцӀадго тӀубазабулаан гьез+. 7Амма гьезул лъимал рукӀинчӀо. Элисабет йикӀана лъимер гьабуларей гӀадан. Гьел рукӀана гӀолохъанлъиялдаса арал гӀадамал+.

8Гьале гьанжеги гьезул тухумалде ирга щола Мукъадасаб Рокъоб хъулухъ гьабизе. 9Кашишзабазул гӀадаталда рекъон, можоро тӀамидал, Закарияде тӀаде ккола, Аллагьасул Мукъадасаб Рокъове жаниве лъугьун, махӀгьуинаб нахул кьеккен гьабизе. 10Нахуда цӀа бакулев гьев вугеб мехалъ, киналго хутӀарал гӀадамал рукӀана къватӀирехун чӀун какал ралел. 11Кьеккеналъул кӀкӀуй тӀад беролеб хирияб бакӀалъул кваранаб рахъалде Бичасул малаик рещтӀана гьебмехалъ Закарияхъе. 12Малаик вихьараб мехалъ, Закария вихха-хочун лъугьана ва кутакалда хӀинкъана. 13Малаикас гьесда абуна:

– Мун хӀинкъуге, Закария, Аллагьас къабул гьабуна дур гьари-дугӀа. Дур лъади Элисабетица дуе вас гьавизе вуго. ЯхӀя лъе дуца васасда цӀарги+. 14Дуе талихӀги рохелги босун бачӀина гьес, цогидал гӀемерал гӀадамалги рохила гьев гьавиялдаса. 15Аллагьасда цебе кӀодолъи щвела гьесие, чагъирги цогидаб жаги гьекъеларо гьес, эбелалъул ургьив вугеб мехалъго Илагьияб РухӀги лъугьина гьесулъе+. 16Исраилил лъималазул[*] гӀемерисел жидерго БетӀергьан Аллагьасде руссинарила гьес. 17Иляс аварагасул хӀалкӀолъигун ва къудратгун ТӀадегӀанасдаса цеве вачӀун, эбел-инсулги лъималазулги ракӀал цоцалъ журазарила гьес, къосун Аллагьасде мугъ рехаралги тӀадруссинарила муъминазул гӀакъиллъиялде. ТӀадегӀанав вачӀиналде къачӀала гьес хӀадур гьабураб халкъ+.

18Гьебмехалъ Закарияца малаикасда гьикъана:

– Сундалъунха дида гьеб лъалеб? Дунги ригь арав чи вуго, дир чӀужуги гӀолохъанго гьечӀо+.

19Малаикас гьесие жаваб кьуна:

– Дун вуго Аллагьасда цеве вугев ЖабрагӀил малаик. Гьес дун витӀана дуда кӀалъазе ва дуда рохел бицине+. 20Жиндир болжалалда тӀубазе бугеб дица бицараб рагӀиялда мун божичӀелъул, гьале дур кӀал-мацӀ кквела ва гьеб иш тӀубазегӀан кӀалъазе кӀвеларо дуда.

21Закария къватӀиве вачӀиналъухъ балагьун чӀун букӀана халкъ гьебмехалъ. Щайдай гьев Мукъадасаб Рокъов жанив кватӀаравилан хӀикмалъун рукӀана гӀадамал. 22КъватӀиве вачӀараб мехалъ, Закарияда кӀвечӀо гьезда кӀалъазе. Гьезда бичӀчӀана Мукъадасаб Рокъоб жаниб гьесие Аллагьасул илгьам лъугьараблъи. Гьелдаса хадуб, килщаз ишанал гьарун гурони, кӀал бичӀун тӀокӀаб рагӀи абичӀо Закарияца. 23Мукъадасаб Рокъоб хъулухъ гьабизе тӀадаб заман лъугӀидал, Закария жиндирго рокъове тӀадвуссана.

24Цинги Элисабетил ургьибе лъимер ккана, ва щуго моцӀалъ, къватӀи-рокъое яхъинчӀого, яхчун чӀана. Гьелъ абулаан:

25– Гьале, Аллагь гурхӀараб мехалъ, дие гьес гьабураб лъикӀлъи, лъимер гьечӀолъиялъул бугьтан гӀадамазда цебесан дида тӀаса ине+.

ЖабрагӀил малаикас Марямида рохел бицуна

26-27Анлъабилеб моцӀалъ Аллагьас ЖабрагӀил малаик витӀана Галилея улкаялъул Назарет шагьаралде Давудил наслуялъул Юсупилан цӀар бугев чиясе абурай цо ясгӀаданалъухъе. Гьелда цӀар букӀана Марям+. 28Гьелъухъе вачӀун ЖабрагӀил малаикас абуна:

– ЙорчӀами, Аллагьасул баркат рещтӀарай яс! БетӀергьан вуго дуда аскӀов.

29Малаикас гьедин абидал, йихха-хочун лъугьана гьей, ва гьел рагӀабазул магӀна щибдайилан йикӀана.

30– ХӀинкъуге, Марям! – ан абуна гьелда малаикас. – Бичасул рахӀмат насиблъана дуе. 31ГӀенеккея, дур ургьибе лъимер ккела, ва дуца вас гьавила. ГӀиса абун лъела дуца гьесда цӀарги+. 32ЦӀакъ кӀудияв чи вахъина гьесул. ТӀадегӀанав Аллагьасул Василан абила гьесда. Жиндирго эмен[*] Давудил тах кьела Аллагьас дур васасе+. 33Абадиялъего вукӀина гьев Якъуб аварагасул халкъалъул ПарччахӀлъун, ва гьесул ПарччахӀлъиялъе ахирго букӀине гьечӀо+.

34– Росасецин инчӀей дие гьеб кин лъугьунеб? – ан гьикъана гьесда Марямица.

35Малаикас абуна:

– Илагьияб РухӀ рещтӀина духъе. БетӀергьанасул хӀалкӀолъиялъул накӀкӀул парчаялъ яхчила мун. Гьединлъидал Аллагьасул Васлъун рикӀкӀина гьеб Илагьияб Лъимер+. 36Лъимер-бетӀер лъугьунарей гӀадамилан рикӀкӀуней йикӀарай дур гӀагарай чӀужу Элисабетги, гьанже гӀолохъанго гьечӀониги, лъимаде йиго. Анлъабилеб моцӀ буго гьеб ккаралдаса. 37Аллагьасда хӀалкӀолареб жо щибго букӀунарелъулха!+

38Гьебмехалъ Марямица абуна:

– Гьале, дун БетӀергьанасул лагъ! Дуца абухъе ккезе биччанте дие!

Цинги малаик Марямида аскӀоса нахъе ана.

Марям Элисабетихъе гьоболлъухъ уна

39Гьел къоязда Марям гӀедегӀун ана Ягьудиялъул мугӀрузда бугеб шагьаралде. 40Закариял бакӀалде щведал, гьелъ Элисабетие салам кьуна. 41Марямил салам рагӀарабго, гьебсагӀат Элисабетил ургьиб лъимер кӀанцӀезе лъугьана. Илагьияб РухӀалъул цӀуна гьей.

42– Руччабазулъ бищунго баркат кӀудияйлъун лъугьана мун, – ан ахӀун гьаракь гьабуна Элисабетица. – Баркат кӀудияблъун лъугьана дур ургьиб хулараб лъимерги. 43Дир ТӀадегӀанасул эбел къавулъе ячӀинегӀанасеб даражаялъул гӀаданищха дун! 44Гьале дур салам рагӀарабго, бохун кӀанцӀезе лъугьана дир ургьиб лъимер. 45БетӀергьанасдасан дуде бачӀараб ругьел тӀубазе бугелъул, гьелда божарай мун гьардарай гурищ.

Марямица Аллагьасе рецц гьабула

46Марямица ахӀана:

– Аллагь кӀодо гьавизе лъугьун буго гьинал ракӀ+.

47Гьес дун хвасар гьаюлин бохун буго дир рухӀги.

48Дун пакъирай лагъалда Бичасул бер речӀчӀидал,

Баркат бугей гӀаданлъун гӀаламалъ рикӀкӀина дун+.

49Жиндир цӀар мукъадасав къудратав БетӀергьанас

КӀудаб даражаялде яхине гьаюна дун.

50ГӀибадат гьабуразул наслабазда гурхӀана.

51Гучаб гьесул къуваталъ чӀухӀарал къезарула,

Гьезул квешал къасдалги къинарула киналго.

52БетӀергьанас пахруял тахидаса рехула,

Пакъирал, кӀодо гьарун, тӀадегӀанлъизарула.

53Ракъаразе Аллагьас къваригӀанщинаб кьола,

Бечедал рачахъула, щибго жоги кьечӀого.

54-55Дол нилъер умумузда абун букӀараб куцалъ,

Ибрагьимил лъугьарал киналго наслабазда

Абадул абадиялъ гурхӀилин кьураб рагӀи

РакӀалде щун, Аллагьас жиндирго лагълъун кколеб

Исраилил халкъалъе кумек гьабуна гьанже+.

56Гьениб лъабго моцӀги бан, Марям тӀадюссун жиндирго рокъое ана.

ЯхӀя гьавиялъул хӀакъалъулъ

57Къо тӀаде щвараб мехалъ, Элисабетие вас гьавуна. 58Аллагь гурхӀун гьелъие лъимер гьабун бугин рагӀараб мехалъ, гьелда рахьи базе рачӀунел рукӀана Элисабетил мадугьалзабиги гӀагарал чагӀиги. 59Микьабилеб къоялъ васасе сунат гьабизе рачӀарал чагӀазе бокьана, инсудаго гӀадин, васасда цӀарги Закария лъезе+. 60Гурин, васасда цӀар ЯхӀя лъезе кколилан абуна Элисабетица. 61Гьез гьелда абуна:

– Нужер гӀагарал чагӀазда гьоркьов гьединаб цӀар бугев чи гьечӀо гури, – ян.

62Цинги, квераз ишан гьабун, Закарияда бичӀчӀизабуна васасда щиб цӀар лъезе дуе бокьун бугебилан. 63Цо хъарщиги бачӀинабун, Закарияца гьелда тӀад хъвана: «Васасда цӀар ЯхӀя лъезе ккола», – ян. Киналго гӀажаиблъана гьебмехалъ. 64Гьеб лахӀзаталда Закариял кӀал ричӀун бачӀана, мацӀалдаса гарацӀ бичун ана ва Аллагьасе рецц гьабун кӀалъазе лъугьана. 65Мадугьалзабазул рекӀелъеги кутакаб хӀинкъи лъугьана гьебмехалъ, Ягьудиялъул киналго мугӀрузда тӀибитӀана гьелъул хӀакъалъулъ хабар. 66Гьеб рагӀанщинас, гьелъул пикру гьабулаго, абулеб букӀана:

– Щив чидай вахъина гьадав васасул?

ХӀакъикъаталдаги Бичасул хӀалкӀолъи букӀана гьесулъ.

Закарияца Аллагьасе рецц гьабула

67ЯхӀял эмен Закария Илагьияб РухӀалъул цӀуна, Аллагьасдасан рачӀарал гьадинал рагӀаби абуна гьес:

68– Исраилил халкъалъул БетӀергьан Аллагьасе рецц гьабилин,

Нилъехъе вачӀун гьес нилъ тархъан гьаридал.

69Гьес жиндирго лагъ Давудил кьолбодасан нилъее кьела

Нилъ хвасар гьаризе къудрат бугев чи+.

70НекӀо заманаялда жиндирго аварагзаби ритӀун,

Гьес нилъее рагӀи кьун букӀана:

71Нилъер тушбабаздаса ва нилъ рихаразул квердаса

Жинца хвасар гьарилилан,

72Нилъер умумузда гурхӀилилан

Ва мукъадасаб къотӀи тӀубазабилилан.

73Нилъер умматалъул эмен Ибрагьимие гьес гьа гьедун букӀана,

Тушбабазул квердаса хвасарлъун,+

74ХӀинкъичӀого тӀубараб гӀумруялъ

75РитӀухъго ва бацӀцӀадго

Жиндие тӀагӀат гьабизе изнуги ресги букӀинабилин.

76Мунги, дир лъимер, рикӀкӀина

Къудратав Аллагьасул авараглъун,

ТӀадегӀанав МасихӀидаса цеве вахъина мун,

Гьесие нух къачӀазе+

77Ва, мунагьал чурун, нуж хвасарлъилилан

Халкъалда лъазабизеги+.

78-79Аллагь гурхӀун, гьес нилъее зодисан рогьел рещтӀинабила,

Хвалил бецӀаб рагӀдукь ругезе канлъи букӀине,

Ракълиде рачунеб нухги бихьизабила нилъеда+.

80ЯхӀя кӀудияв гӀолев вукӀана, гӀакълу цӀубалеб букӀана. Исраилил халкъалда цеве вахъинегӀан гьес гӀумру гьабуна гӀицӀаб авлахъалда+.

2 бетӀер

Марямие Вас гьавула

2^1•Гьеб букӀана кинабго халкъалъул хъвай-хъвагӀай гьабейилан Август къайсарил амру бачӀараб заман+. 2Сириялда сардарлъун Квириний таралдаса хадуб халкъалъул тӀоцебесеб хъвай-хъвагӀай букӀана гьеб. 3Жиде-жидер шагьаралде хъвай-хъвагӀаялъе унел рукӀана гӀадамал. 4Галилеялъул Назарет шагьаралдаса вахъун Юсупги ана Ягьудиялда бугеб Бетлегьем абулеб Давудил шагьаралде[*] хъвай-хъвагӀаялъе, гьев вукӀиндал Давудил наслу-зурияталъул чи+. 5Цадахъ ячун йикӀана гьесие магьари лъурай, лъимер гьабизе мех щварай Марямги. 6Гьале гьадаб шагьаралде щвараб мехалъ, лъимер гьабизе хӀара чӀвана гьелда. 7Марямица гьавуна жиндирго тӀоцевесев вас. Петералда гьезие рещтӀине бакӀ щун букӀинчӀелъул, кьуща-рущан цо руссниб лъуна гьелъ лъимер.

ГӀухьбузухъе вачӀун малаикас рохел бицуна

8Сардилъ жидерго рехъен цӀунун рорчӀуда чӀарал гӀухьби рукӀана гьенир цо гӀалахалда. 9Гьезухъе рещтӀана Бичасул малаик. БетӀергьанасдасан бачӀараб гвангъараб нуралъ къалъ-къалъизаруна гьел гӀухьби, гӀасияб хӀинкъиялъ къахӀан ккуна гьел+.

10– ХӀинкъуге, – ян абуна гьезда малаикас. – ТӀолабго гӀаламалъего гӀахьалаб кӀудияб рохел бицине вачӀун вуго дун нужехъе. 11Давудил шагьаралда жакъа гьавуна жинца нуж хвасар гьаризе вугев ТӀадегӀанав МасихӀ.+
12Гьелъие гӀаламатги буго нужее: руссниб лъун батила нужеда кьущараб лъимер+.

13Цойидасанго зобалаздасан малаикзабазул бо рещтӀана гьев малаикасда аскӀоб. Аллагьасе рецц гьабулаго гьез ахӀулеб букӀана:+

14– ТӀадегӀанал зобалазда – Аллагьасе рецц!

ГӀодоб ракьалда – разилъаразе рекъел!+

15Малаикзаби зодире тӀадруссун роржун индал, гьал гӀухьбуз цоцазда абуна:

– БетӀергьанасдасан нилъехъе бачӀараб гьаб хабаралъул хӀакъикъат лъазе, Бетлегьемалде рилълъине рачӀа, – ян.

16ГӀедегӀун доре щведал, гьазда Марямги ятана, Юсупги ватана, руссниб лъун Лъимерги батана. 17Лъимер бихьарабго, гӀухьбуз бицана малаикасдасан гьеб Лъимадул хӀакъалъулъ жидеда рагӀарабщинаб. 18Гьеб рагӀанщинав чи хӀикмалъизавуна гӀухьбузул хабаралъ. 19Марямицани гьел киналго рагӀаби хазина гӀадин рекӀелъ цӀунана, ва гьелъул пикрабазда йикӀунаан гьей+. 20Малаикас жидеда бицухъе иш ккун батидал, бихьаралъухъги рагӀаралъухъги Аллагьасе тасбихӀги реццги гьабулаго нахъруссун ана гӀухьби.

Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъове восун вачӀуна ГӀиса

21Микьго къо байдал, Васасе сунат гьабураб мехалъ, гьесие кьуна эбелалъул ургьив гьев хулилалдего малаикас абун букӀараб ГӀиса абураб цӀар+. 22Мусал къануналда рекъон, лъимер гьабун хадуб гьел рацӀцӀад гьаризе кколел къоял тӀаде щведал, гьез Вас Иерусалималде вачана БетӀергьанасе назру гьавун кьезе. 23(БетӀергьанасдасан бугеб къануналда рекъон тӀоцебе гьабураб бихьинаб рижи БетӀергьанасул назрулъун рикӀкӀунаан.) 24Гьебго къануналда рекъон, къурбаналъе хъвезе кколаан кӀиго рохьил микки яги кӀиго миккидул тӀинчӀ.

25Доб заманаялда Иерусалималда вукӀана Симеон абурав цо чи. Гьев вукӀана жиндилъ иманги варагӀги бугев, Исраилил халкъ хвасарлъиялъухъ урхъарав чи. Илагьияб РухӀ жинде гӀагарлъарав чиги вукӀана Симеон. 26Илагьияб РухӀалъ гьесие илгьам гьабун букӀана Бичасул МасихӀ вихьичӀого гьев хвезе гьечӀилан. 27Илагьияб РухӀалъин гьев доб къоялъ Мукъадасаб Рокъовеги вачун вачӀарав. Эбелалъги инсуцаги гьитӀинав вас ГӀисаги вачун вачӀана гьениве, къануналъул гӀадат тӀубазабизе. 28Симеоница, гьевги кодове вачун, Аллагьасе реццги гьабун, гьадин абуна:

29-32– Я, дир БетӀергьан, дун дур лагъ, дур къотӀи тӀубан, гьанже парахатго къадаралде щолев вуго, дирго беразда бихьидал дуца хӀадурун букӀараб хвасарлъи. Гьаб буго киналго халкъал кантӀизарилеб Нур ва дурго Исраилил халкъалъул къадру-рецц!+

33Симеоница васасул хӀакъалъулъ абурал гьел рагӀабаз гӀажаиблъизаруна Юсупги Марямги. 34Симеоница гьезие дугӀа гьабуна ва гьесул эбел Марямида абуна:

– Гьале гьаб Лъимер сабаблъун Исраилил халкъалъул гӀемерисел гӀодор ккела ва гӀемерисел тӀаде рахъина. 35Дурги рекӀелъ ханжар къазе буго. Гьаб Лъимер лъугьина Аллагьасул гӀаламатлъун, амма гӀемерисез гьелда дагӀба базе буго, гьелдалъун гӀемерисезул рекӀелъ ругел къасдал загьирлъила+.

36Гьений йикӀана Ашерил наслуялъул Пенуэлил яс ХӀаннат, жиндилъ кашпу-карамалъи бугей, цӀакъго херай гӀадан. Анкьго соналъ гурони росасда цадахъ гӀумру тӀамичӀо гьелъ. 37Гьелдаса хадуб ункъоялда ункъо сон къороллъуда арай гьей, къасиги къадги кӀал ккун, какал ран, кидаго Мукъадасаб Рокъоса къватӀие яхъинчӀого, БетӀергьанасе тӀагӀат-гӀибадаталда чӀун йикӀана+. 38Гьебмехалъ, аскӀоеги ячӀун, Аллагьасе реццги гьабун, гьеб Лъимадул хӀакъалъулъ бицана гьелъ Иерусалим хвасарлъиялъухъ урхъун рукӀаралщиназда.

39БетӀергьанасдасан бугеб къануналда рекъон кинабго ишги тӀубазабун, гьел Галилеялде, жидерго Назарет шагьаралде, тӀадруссана+. 40Вас кӀудияв гӀолев вукӀана, гӀолохъанлъиялде вахунев вукӀана, гӀакълу цӀубалеб букӀана. Аллагьасул баркат бессун букӀана гьесулъ.

ГьитӀинав ГӀиса Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъове вачӀуна

41Щибаб соналъ гьесул эбелги эменги унаан Иерусалималде Пасхаялъул байрамалде. 42АнцӀила кӀиго соналде ГӀиса вахиндалги, гӀадаталда рекъон, Иерусалималде байрамалде ана гьал, гьевги вачун. 43Байрамалъул къоял индал, ал тӀадруссана, гьитӀинав ГӀиса Иерусалималдаго чӀана. Юсупидаги васасул эбелалдаги лъачӀо гьев гьенив чӀаравлъи. 44Цогидазда цадахъ ун ватилин гьевилан тана гьаз. Цо къойил нух тедал, гӀага-божаразда гьоркьов гьев валагьизе лъугьана гьал. 45Гьевги ватичӀого, тӀадруссун гьев валагьизе Иерусалималде ине ккана. 46Гьале лъабабилеб къоялъ гьазда гьев Мукъадасаб Рокъов ватана мугӀалимзабазда гьоркьов, гьезухъ гӀенеккун ва гьезда цӀехолдулев. 47ГӀенеккаралщинал хӀикмалъизарун рукӀана гьесул гӀакъиллъиялъ ва жавабазул камиллъиялъ. 48Гьев вихьидал, гӀажаиблъун хутӀана Юсупги Марямги. Эбелалъ гьесда абуна:

– Я, дир лъимер, дуца нижее гьабураб щиб? Гьав дур эменги дунги чӀезе къадар тӀагӀун рукӀана мун валагьулел.

49Гьес гьазда абуна:

– Дун валагьиго щай нужее букӀараб? Нужеда лъачӀебищ дун дирго Инсул рокъов вукӀине кколевлъи?

50Амма гьазда бичӀчӀичӀо гьел рагӀабазул магӀна+. 51Вахъун гьазда цадахъ Назареталде вилълъана гьев ва гьазие мутӀигӀлъун чӀана. Амма гьесул эбелалъ рекӀелъ цӀунун рукӀана гьел рагӀаби+. 52Сонал анагӀан, ГӀисал черх цӀубалеб букӀана, гӀакълу камиллъулеб букӀана, Аллагьасулги гӀадамазулги рокьи цӀикӀкӀунеб букӀана гьесдехун+.

3 бетӀер

ЯхӀя авараг халкъалда цеве вахъуна

3^1•Тиберий къайсарлъун ккун анцӀила щуабилеб сон букӀана; Ягьудиялда сардарлъун вукӀана Понтий Пилат; Галилеялда ханлъун вукӀана Гьерод; гьесул вац Филипп вукӀана Итуреялда ва Трахонит вилаяталда ханлъун, Лисаний вукӀана Абиленаялда ханлъун;+
2бищунго кӀудиял кашишзабилъун рукӀана Гьанна ва Кайафа. Гьеб заманаялда Закариял вас ЯхӀяе гӀицӀаб авлахъалда Аллагьасул илгьам лъугьана+. 3Иордан гӀоралда сверухъ ругел бакӀазде щун, нужерго мунагьал чуризе гӀоло, кантӀун Аллагьасде руссаян ва лъадалъ ччун рахъаян лъазабулеб букӀана гьес. 4Гьелдалъун ритӀухълъана Ишая аварагасул ТӀехьалда ругел гьадинал рагӀаби:

«Цо ахӀи буго авлахъалда рагӀулеб:

– БетӀергьанасе нух къачӀай,
битӀизабе гьесда цебе шагьра!

5Щибаб кӀкӀал-хъитӀ бацизабе,
щибаб гохӀ-щоб тӀуцлъизабе,
свераби лъугӀизаре,
эхедераялги лабаллъабиги гьечӀеб, цӀвакараб нух букӀа абе,

6щибаб рижиялда бихьа абе Аллагьасдасан хвасарлъи!»

7Гьале лъадалъ ччун рахъизе рачӀунел рукӀана халкъалъул руккелал. Гьезда ЯхӀяца абулаан:

– ГӀай, нуж чӀегӀераб борхьил наслу! Нужеде гӀагарлъун бугеб Аллагьасул тамихӀалдаса лъутизе лъица малъараб+? 8Нужерго мунагьаздаса руссун, кантӀиялъул гъотӀода пихъ барщизабе, ниж Ибрагьимил наслуялъул лъимал ругиланги гаргадуге. Гьале дица нужеда абулеб буго: жиндие бокьани, гьал ганчӀаздасанги Ибрагьимил наслуялъул лъимал лъугьинаризе кӀола Аллагьасда+. 9ГъутӀбузда гъоркь гӀащтӀи лъун тун бугеблъи лъай нужеда. ЛъикӀаб пихъ тӀад бижичӀеб гъветӀ къотӀун цӀадаб лъезе бугебха!+

10– Нижеца щибха гьанже гьабизе кколеб? – ан гьикъулаан гьесда гӀадамаз+.

11Гьес жаваб кьолаан:

– КӀиго гурде бугес цояб гьечӀесе кье, квен бугесги гьединго гьабе+.

12Лъадалъ ччун рахъизе рачӀарал магъало бакӀарулел чагӀазги гьикъана гьесда:

– Я, МугӀалим, нижеца щибха гьабизе кколеб?

13Гьезие жаваб кьуна ЯхӀяца:

– Нужеда бихьизабуралдаса цӀикӀкӀун бахъуге лъихъаниги магъало.

14Гьединго рачӀун рагъухъабаз гьикъана:

– Нижеца щибха гьабизе кколеб?

Гьезда абуна:

– ХӀал-зулмуялдалъун ва гьечӀеб гӀайиб гӀунтӀизабун лъихъаго гӀарац бахъуге, нужеего щолеб харжалда разилъун чӀа+.

15МасихӀ вачӀиналъухъ урхъун балагьун чӀун букӀараб халкъалда ракӀалде кколеб букӀана ЯхӀяцин гуродай гьевилан+. 16ЯхӀяца киназдаго абуна:

– Лъадалъ ччун рахъун, рацӀцӀад гьарулел руго дица нуж, амма вачӀунев вуго дидасаги гӀемерго къудрат цӀикӀкӀарав. Гьесул хьитил рухьен бичизецин мустахӀикъав гьечӀо дун. Гьес нуж рацӀцӀад гьарила Илагьияб РухӀалдалъун ва цӀаялдалъун. 17Гьес бугьун хъатикь ккун буго, жиндирго гьоцӀиб ролъ бацӀцӀад гьабун, гьеб цагърахъе буссинабизе, накку гьес ссвинго гьечӀеб цӀадабе бан бухӀила+.

18ГӀадамазе Рохалил хабар бицун, гьединал ва цогидалги рагӀабаздалъун гӀемерал насихӀатал гьарулел рукӀана ЯхӀяца.

19-20Гьерод ханас жиндирго вацасул чӀужу ячинги ва гьеб гурелги гьесул квешлъаби ЯхӀяца какулел рукӀиндал, цогидал жиндирго цересезде тӀаде жубана гьев ханас ЯхӀя гвандинив тӀамиялъул квешлъиги+.

ГӀиса Аллагьасул вас вукӀин загьирлъула

21•Гьале ЯхӀяца киналго лъадалъ ччун рахъулел рукӀараб заманаялда гьениве вачӀарав ГӀисаги лъадалъе лъугьун дугӀа гьабулев вукӀана. Гьебмехалъ зобалги кӀирикьизарун,+
22миккидул сураталда Илагьияб РухӀ рещтӀана гьесухъе ва зобалаздасан гьаракьги рагӀана:

– Мун вуго дие вокьулев дир Вас! Дудаса вохун вуго дун!+

ГӀиса МасихӀил цӀаразул рахас

23•Аллагьасе хъулухъ гьабизе байбихьулеб мехалъ, ГӀисал букӀана лъебергогӀанасеб сон, ва гьесул умумузул силсила гьадинаб бугилан рикӀкӀунаан: гьесул эмен Юсуп, гьесулги эмен ГӀели, цинги 24Маттат, Леви, Малки, Яннай, Юсуп, 25Маттитья, ГӀамос, НахӀум, Гьесли, Наггай, 26МахӀат, Маттитья, ШимгӀи, Йосех, Йода, 27ЙохӀанан, Реса, Зеруббабел, Шеалтиэл, Нер, 28Малки, Адди, Къасам, Элмадам, ГӀер, 29ЙешуагӀ, ЭлигӀезер, Йорим, Маттат, Леви, 30ШимгӀон, Ягьуда, Юсуп, Йонан, Элякъим, 31Мелеа, Менна, Маттата, Натан, Давуд,+
32Йишай, Йобед, БогӀаз, ШелахӀ, НахӀшон,+
33ГӀаминадаб, Админ, Арам, ХӀецрон, Перец, Ягьуда,+
34Якъуб, ИсхӀакъ, Ибрагьим, ТерахӀ, НахӀор, 35Серуг, РегӀу, Пелег, Эбер, ШелахӀ, 36Къейнан, Арпакшад, Шем, НухӀ, Ламек, 37МетушелахӀ, ХӀенок, Йаред, Магьалалеэл, Къейнан, 38Энос, Шит, Адам, Аллагь+.

4 бетӀер

Илбисалъ хӀалбихьула ГӀиса къосинавизе

4^1•Илагьияб РухӀалъ цӀурав ГӀиса Иорданалдаса тӀадвуссана ва гьеб РухӀалъ гьев гӀицӀаб авлахъалде вачана. 2Гьениб кӀикъого къо бана ГӀисаца. Илбисалъги хӀалбихьана гьев къосинавизе. Гьебщинаб заманаялъ богӀоллъи кӀалдибе босичӀо. КӀикъого къо индал, ракъул хӀал бергьана гьесие+. 3Илбисалъ гьесда абуна:

– Мун Аллагьасул Вас ватани, гьаб ганчӀие амру гьабе чедлъун лъугьайилан.

4ГӀисаца гьелъие жаваб кьуна:

– ТӀехьалда хъван буго: «ЦохӀо чадица гуребин чиясе чӀаголъи кьезе бугеб».

5Цинги борхалъуде вачун, гьенисан цохӀо лахӀзаталда жаниб дуниялалъул киналго пачалихъал рихьизаруна гьесда. 6Гьелъ абуна:

– Гьал киналго пачалихъазул парччахӀлъиги къудратги кьела дица дуе, гьеб киналъулго ихтияр дихъе щун бугелъул. Диего бокьарасе кьела дица гьеб+. 7Дуца дие сужда гьабуни, гьеб кинабго дур букӀине буго!

8ГӀисаца жаваб кьуна:

– ТӀехьалда хъван буго: «ЦохӀо Аллагьасе – дурго БетӀергьанасе гурони сужда гьабуге. ЦохӀо гьесие гьабе гӀибадат!»

9Илбисалъ ГӀиса Иерусалималде вачун, Мукъадасаб Рукъалъул сиялда тӀад лъуна ва гьесда абуна:

– Мун Аллагьасул Вас ватани, гьаниса гъоркье кӀанцӀе! 10ТӀехьалда хъван бугелъул: «Аллагьас малаикзабазе амру гьабун буго мун цӀунейилан» 11ва: «Гьез мун кодов ккун восила, ганчӀидацин дур хӀетӀе тункичӀого букӀине».

12Гьелъие жавабалъе ГӀисаца абуна:

– «Дурго БетӀергьан Аллагьасул хӀалбихьуге», – янги абун буго ТӀехьалда.

13ГӀисал хӀалбихьун лъугӀарабго, санагӀатаб заман тӀаде щвезегӀан, гьесда аскӀоса нахъе ана илбис.

Галилеялда ГӀисал вагӀза-насихӀат

14•Жиндилъ Илагьияб РухӀ цӀубарав ГӀиса цинги Галилеялде тӀадвуссана. ТӀолабго сверухълъиялдаго гьасул хӀакъалъулъ хабар тӀибитӀун батана. 15Гьезул синагогабазде ун, гьас вагӀза гьабуна, халкъалда гьоркьоб гьасул цӀар машгьурлъана+. 16Жиндиего тарбия-лъай щвараб Назарет шагьаралде вачӀана ва гьенивги, кидаго гӀадин, шамат къоялъ синагогаялъуве ун, минбаралде вахана гӀадамазе Илагьияб ТӀехь цӀализе+. 17Ишая аварагасул ТӀехь кьуна гьесухъе. Гьадинаб калима бугеб бакӀги батун, цӀалана гьес:

18«Дилъ БетӀергьанасул РухӀ буго,
гьес дие ихтияр кьуна
мискиназда Рохалил хабар бицине.

Гьес дун витӀана асирлъуда ругезда нуж тархъанлъанилан лъазабизе,
нужеда канлъи бихьанилан бецаздаги лъазабизе,
зулмуялда гъоркь ругелалги хвасар гьаризе,

19Аллагьасул рахӀмат рещтӀунеб мех
тӀаде щолеб бугиланги лъазабизе».

20Цинги Илагьияб ТӀехь гьес, дандеги чӀван, динияб хъулухъалъул чиясухъе кьуна, ва насихӀат гьабизе гӀодов чӀана. Синагогаялъур данделъарал киназулго берал гьесдехун руссун рукӀана. 21Гьебмехалъ ГӀисаца байбихьана:

– Жакъа гьеб калимаялъухъ гӀенеккун нуж рукӀаго, ритӀухълъана гьелда рехсараб амру.

22ГӀадамазе гьеб рекӀее гӀуна ва гьел гӀажаиблъизаруна ГӀисал кӀалдисан рачӀарал баркат бугел рагӀабаз. Амма гьез абуна:

– Юсупил вас вуго гурищ гьав?

23ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьайгьай, «тохтирас цин живго сахлъизавизе ккола», – ян кици тӀамила нужеца дие. «Капернаумалда дуца гьабунилан нижеда рагӀарабщинаб иш гьаниб инсул ракьалдаги гьабе», – янги абила нужеца дида+.

24Хадуб гьес абуна:

– ХӀакъаб рагӀи буго нужее: цониги авараг рикӀкӀунаро жиндирго инсул ракьалда+. 25-26ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Иляс аварагасул заманаялда, лъабго соналъги анлъго моцӀалъги зодисан цӀадал къатӀра тӀинкӀичӀого тӀолабго ракьалде гӀасияб ракъи рещтӀараб мехалъ, Исраилил халкъалда гьоркьор гӀемерал къоролзаби рукӀаниги, Сидон улкаялъул Царепат шагьаралдаса цо къоролалъе гӀоло гурони витӀун вукӀинчӀо Аллагьас Иляс++. 27Элиша аварагасул заманаялда, барасалъ унтарал гӀадамал Исраилил халкъалда гьоркьор гӀемер рукӀаниги, Сириялдаса цо Наъман абулев чи гурони, вацӀцӀалъизавичӀо гьес+.

28Гьеб рагӀарабго синагогаялъур рукӀарал гӀадамал ццидаца гьалаглъизаруна. 29ТӀаде рахъун гьез ГӀиса шагьаралдаса къватӀиве вачана жидерго шагьар тӀад бараб магӀарда бугеб кьурулъа гъоркье рехизейилан. 30Амма, гӀадамазул руккалилъа ворчӀун, нахъе ана ГӀиса+.

ГӀисаца Капернаумалда сахлъизавула женалъ ккурав цо чи

31•Цинги Галилеялъул шагьар Капернаумалде ана ва шамат къояз гьезие вагӀза гьабизе лъугьана+. 32ГӀисал вагӀзабаз хӀикмалъизарун рукӀана гьел. Цо хӀалкӀолъи жиндилъ бугев чияс гӀадин малъулеб букӀана гьес+.

33Синагогаялъув вукӀун вуго хъубаб ва квешаб женалъ ккурав цо чи.

34– ВахӀ! Нижедасан дуе къваригӀараб щиб, Назареталдаса ГӀиса! – ян ахӀдезе лъугьана гьев. – Ниж гъуризе вачӀун вуго мун! Дида лъала мун щивали, мун вуго Аллагьасул мукъадасав илчи!+

35Амма ГӀисаца жен чӀезабуна:

– КӀал къай дуца! Нахъе а мун гьесул чорхолъа! – янги абун.

Синагогаялъул бакьулъ гьев чиги гӀодов ккезавун, гьесие щибго заралги гьабичӀого, гьесул чорхолъа къватӀибе ана жен+. 36Киналго гӀажаиблъун хутӀана. Цоцада гаргадулел рукӀана гьел:

– Гьесул рагӀабазул магӀна щиб? Гьесулъ буго жундузе амру гьабизе кӀолеб хӀалкӀолъиги къудратги, гьелги инсанасул чорхолъа къватӀире лъугьунел руго.

37Сверухълъиялда киса-кибего тӀибитӀана ГӀисал хӀакъалъулъ хабар.

ГӀемерал унтарал гӀадамал сахлъизарула ГӀисаца

38•Цинги, синагогаялъуса къватӀиве лъугьун, Симонил бакӀалде ана ГӀиса. Кутакаб цӀа-каналъул унтуца бусаде ккун ятана Симонил якьад. Гьей сахлъизаеян гьарана ГӀисада+. 39ТӀаде къулун гьес гьелъул цӀа-кан инабуна. ГьебсагӀат тӀаде яхъун якьад гьазие квен-тӀехалда квалквадизе лъугьана.

40Бакъ тӀерхьунеб гӀужалъ гӀадамаз гьесухъе рачун рачӀана батӀи-батӀиял гӀузрабаз унтарал чагӀи. ТӀад квер лъун, гьел киналго сахлъизаруна гьес. 41Гьебмехалъ гӀемерисезул чорхолъа жундул нахъе унел рукӀана: «Мун Аллагьасул вас вуго!» – янги ахӀулаго. Гьезда лъалеб букӀиндал ГӀиса МасихӀ вугевлъи, гьез гьеб бицунгутӀизейин ГӀисаца гьел руцӀцӀун чӀезарулел рукӀарал+.

42•Сордо рогьарабго шагьаралдаса къватӀиве вахъун, ГӀисаца нух босана гӀадан-чи гьечӀеб бакӀалде. Халкъалъул руккелал гьев валагьизе рахъана. Гьесда хадур гъедал, гьел гьардана гьениса нахъе унгейилан+. 43Амма ГӀисаца гьезда абуна:

– Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ Рохалил хабар бицине цогидал шагьараздеги ине ккола дун, гьелъие гӀололъидалха дун витӀун вугев.

44Гьедин, Ягьудиялъул синагогабазде ун, вагӀза-насихӀатал гьаруна гьес.

5 бетӀер

ГӀисал тӀоцересел муридал

5^1•Аллагьасул калам рагӀизе гӀащикъал гӀадамазул кӀудияб руккел букӀана цо нухалъ гъункун гьесда сверухъе бакӀарун. ГӀиса гьебмехалъ Геннесарет абулеб хӀорил рагӀалда вахъун чӀун вукӀана+. 2ХӀорил рагӀалда кӀиго раса бихьана ГӀисада. Русбуздаса къватӀире рахъун ччугӀихъабаз жидерго гьин чурулеб букӀана. 3Симонил расаялъуве лъугьун ГӀисаца гьесда гьарана раса дагьаб жанибегӀан бачейилан. Росонив гӀодов чӀун гӀадамазе вагӀза-насихӀат гьабизе лъугьана гьев. 4ВагӀза-хабар лъугӀидал, Симонида абуна:

– Добе хӀорил гъварилъудегӀан расаги бачун, рехе дурго гьин+.

5Симоница гьесие жаваб гьабуна:

– Я, НасихӀатчи! Нолъ сордо рогьинегӀан хӀалтӀаниги, цохӀониги ччугӀа кквечӀо нижеца. Амма дур рагӀи гӀадахъ босун дица гьин рехила.

6Гьес малъухъе гьабидал, гьезие хӀаталдаса ун гӀемераб ччугӀа щвана. Гьин тӀутӀун унеб букӀана ччугӀил бакӀлъиялъ. 7Доб цояб росонир рукӀарал гьалмагъзабаздеги ишан гьабуна гьез кумекалъе рачӀайилан. РачӀун дозги кумек гьабун, кӀиябго раса ччугӀил цӀезабуна. Давлаялъул гӀемерлъиялъ лъадалъе тӀерхьун ине дагьалъ хутӀана гьел русби. 8Гьебмехалъ Симон-Пётрица, ГӀисал накабазда цеве чӀун, суждаги гьабун, абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дида аскӀоса нахъе а мун! Дун вуго мунагьазул цӀурав чи!

9Абиларищ, гьевги гьесда цадахъ гьин рехаралги кутакалда хӀинкъун рукӀиндал, ккураб ччугӀил гӀемерлъи бихьун. 10Гьеб ишалъ гьединго кутакалда хӀинкъизаруна Симонил гьалмагъзабилъун рукӀарал Зебедайил васал Якъубги Иоаннги. Цинги ГӀисаца Симонида абуна:

– ХӀинкъуге! Гьанжеялдаса нахъе дуца, ччугӀа гуреб, гӀадамалин кквезе ругел[*]+.

11КӀиябго раса хӀорил рагӀалде цӀараб мехалъ, кинабго жоги гьениб тун, гьел ГӀисада цадахъ уна.

ГӀисаца вацӀцӀалъизавула барасалъ унтарав цо чи

12•Гьале ГӀиса цо шагьаралда вугеб мехалъ, гьев вихьаравго, кӀалагъоркье ккана ва гьардезе лъугьана тӀолабго черх барасалъ бацарав цо чи:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дуе бокьани, дуда кӀолаха дун вацӀцӀалъизавизе!+

13ГӀебеде битӀун гьесда кверги хъван, ГӀисаца абуна:

– Дие бокьун буго мун вацӀцӀалъизе. ВацӀцӀалъе мун!

ГьебсагӀат барасалдаса сахлъана гьев чи. 14Живго сахлъизавиялъул хабар лъиданиги бицунгейилан лъазабуна ГӀисаца гьесда:

– Мусал къануналда рекъон, мунго вацӀцӀалъун вукӀин гӀадамазда лъазе, кашишасухъеги ун, гьесда дурго черх бихьизабе ва мунго вацӀцӀалъиялъухъ къурбанги хъвезабе+.

15Бугониги, ГӀисал хӀакъалъулъ хабар халкъалда гьоркьоб дагьабги цӀикӀкӀун тӀибитӀана. Гьесухъ гӀенеккизеги ва жалго сахлъизаризеги рачӀунаан халкъалъул руккалаби. 16Гьевин абуни, гӀадан-чи гьечӀеб бакӀалде ун, Аллагьасе гьари-дугӀаялда вукӀунаан+.

ГӀисаца сахлъизавула палижалъ ккурав чи

17•Цо къоялъ ГӀисаца вагӀза-насихӀат гьабулеб мехалъ, гьесухъ гӀинтӀамун чӀаразда гьоркьор рукӀана Галилеялъул щибаб росулъа, Ягьудиялдаса, гьединго Иерусалималдаса рачӀарал фарисеял ва диниял гӀалимзаби. Унтарал сахлъизаризе кӀолеб БетӀергьанасул къудраталъ къвал бан вукӀана гьев+. 18Гьале цо чагӀаз туртида лъун восун вачӀана палижалъ ккурав чи. ГӀисада цеве лъезе гьев чи рокъове жаниве восизе хӀаракат бахъулеб букӀана гьез. 19Амма гӀадамазул гӀемерлъиялъ нуцӀихъан восун бажаричӀого, тӀохги бичун, гьенисан туртида лъовухъего рукъ бакьулъе ГӀисада цеве тӀаса гъоркье виччана гьез гьев. 20Гьев восун рачӀарал гӀадамазул божи бихьун, ГӀисаца абуна:

– Мунагьаздаса вацӀцӀалъана, гьудулав чи, мун+.

21Дол диниял гӀалимзабиги фарисеялги жалго жиделъго гаргадизе лъугьана:

– Гьединал гӀасиял-пасикъал рагӀаби абизе ккани, гьавго щив чи! ГӀицӀго Аллагьасда гурони, лъида кӀолеб инсанасул мунагь чуризе+?

22ГӀисал хӀалада лъана гьезул пикраби. Гьес гьикъана:

– Щай нужеца нужерго рекӀелъе гьединал пикраби риччалел? 23Кинаб бигьаяб: «Мун мунагьаздаса вацӀцӀалъана», – ян абизейищ, яги: «ТӀаде вахъун, вилълъанхъе», – ян абизейищ? 24Амма нужеда лъан букӀа: ГӀадамил Лъимадул ихтияр буго гьаб ракьалда гӀадамазул мунагьал тӀасалъугьун тезе.

Цинги ГӀисаца унтарасда абуна:

– Дица дуда абулеб буго: тӀаде вахъа, дурго малиги босун, рокъове а.

25Ралагьун гӀадамалгун, гьебсагӀат тӀаде вахъана гьев, живго тӀад лъун вукӀараб турутги босун, рокъове ана, Аллагьасе реццги гьабулаго. 26ГӀажаиблъун-хӀикмалъун лъугьун, киназго Аллагьасе рецц гьабуна. ХӀинкъиялъ къвал бан ругел гьез абулеб букӀана:

– Тамашаяб иш бихьана жакъа нилъеда! – ян.

ГӀисаца Левий муридлъун восула

27•Гьениса къватӀиве вахъун унаго, нухлул хӀакъ бакӀарулеб бакӀалда гӀодов чӀун вихьана ГӀисада Левий абулев гьеб ишалъе тӀамурав чи.

– Дида цадахъ вилълъа, – ян абуна гьесда ГӀисаца.

28БукӀаралъуб букӀарабги тун тӀаде вахъун, гьесда цадахъ ана Левий.

29Жиндирго бакӀалда Левийица кӀудияб гьоболлъи гьабуна ГӀисае. Гьенир рукӀана гӀемерал магъало бакӀарулел чагӀиги ва гьебго тайпаялъул цогидал гӀадамалги+. 30Фарисеялги гьезул мазгьабалъул диниял гӀалимзабиги ГӀисал муридаздехун гъулгъудизе лъугьана:

– Щай нуж гьал магъало бакӀарулел чагӀаздаги цогидаб мунагь-хӀакъалъул агьлуялдаги цадахъ гӀодор чӀун квана-гьекъолел+?

31Гьезие жаваб гьабун ГӀисаца абуна:

– Сахазе гурев тохтир хӀажалъулев, унтаразейин. 32Муъминзаби ахӀизе гуро дунги вачӀун вугев, мунапикъзаби тавбуялде ахӀизейин+.

КӀал кквеялъул хӀакъалъулъ

33•Гьез ГӀисада абуна:

– ЯхӀял муридал гӀемерисеб мехалъ кӀал ккун рукӀуна, какал ралел рукӀуна, фарисеязулазги гьабула гьединго. Гьал дуралин абуни квана-гьекъолел руго+.

34ГӀисаца гьезда абуна:

– БахӀарав аскӀов вугебгӀан мехалъ гьес берталъе ахӀарал гьудулзабазда квана-гьекъечӀого кӀал ккун рукӀайилан абизе бегьилищ нужеца+? 35РачӀина бахӀарав гьезухъа вахъун арал къоялги, гьеле гьебмехалъ кквела гьез кӀалги+.

36Цинги гьес гьезие гьадинаб мисал бачана:

– ЦӀияб ратӀлидасаги бахъун басрияб ратӀлида рукъи баларо лъицаниги. ЦӀияб ретӀелги хвела, басриялдаги цӀияб рукъи рекъеларо. 37Лъицаниги тӀоларо басрияб рахълъеналъубе цӀияб чагъирги. ЦӀияб чагъиралъ гьеб багьизабила. Гьебмехалъ чагъирги гӀодобе чвахун ина, рахълъенги хвела. 38ЦӀияб чагъир тӀезе ккола цӀияб рахълъеналъубе. 39Басрияб чагъиралда тӀаде гьебсагӀатго цӀияб чагъир гьекъезе лъиениги бокьуларо. Басриябго лъикӀаб бугилан абула гьес.

6 бетӀер

Шамат къоялъул хӀакъалъулъ

6^1•Пуланаб шамат къоялъ ГӀиса унев вукӀана цо хурзабахъан. Хуриса ретӀун тӀоралги хъатинир кӀвекӀун, хӀалухъадул мугьал кунел рукӀана гьесул муридаз.

2Гьенир рукӀарал фарисеяз гьезда абуна:

– Шамат къоялъ гьабизе гьукъараб иш щай нужеца гьабулеб? – ан.

3ГӀисаца гьезие жавабалъе абуна:

– Унго, цӀаличӀебищ нужеца, живгоги цадахъ рукӀаралги ракъун хутӀидал, Давудица щиб гьабурабали+? 4Аллагьасул рокъове жанивеги лъугьун, гьениса босун Давудица жинцагоги кванан буго, цадахъ рукӀаразеги кьун буго гӀицӀго кашишзабаз гурони кваназе гьукъараб чед.

5ГӀисаца гьезда абуна:

– Шамат къоялъул ихтияр ГӀадамил Лъимадухъ буго!

ГӀисаца сахлъизавула цо квер бакъварав чи

6Цоги шамат къоялъ ГӀиса халкъалъе вагӀза-насихӀат гьабизе синагогаялъуве ун вукӀана. Гьенив вукӀана кваранаб квер бакъварав цо чи+. 7ГӀисада хадуб мухӀканго хал ккун чӀун рукӀана диниял гӀалимзабиги фарисеялги, гьес гьев чи сахлъизавилародайилан. Шамат къоялъ гьабураб хӀалтӀийилан ГӀисаде гӀайиб гӀунтӀизабизе бокьун букӀана гьазие+. 8Гьазул пикруги бичӀчӀун, ГӀисаца дов квер бакъварав чиясда абуна:

– ТӀаде вахъун рукъ бакьулъе вачӀа, – ян.

ТӀаде вахъун, рукъ бакьулъе вачӀана дов чи. 9ГӀисаца гьезда абуна:

– Дица нужеда цо жо гьикъила: шамат къоялъ лъикӀлъи гьукъун бугебищ, квешлъи гьабизе изну бугебищ? Чиясул рухӀ хвасар гьабизейищ кколеб, яги гьев хвезавизейищ кколев+?

10Гьезда берги речӀчӀизабун, ГӀисаца дов чиясда абуна:

– Квер гӀебеде битӀе, – ян.

Гьес абухъе гьабуна дов чияс ва кверги сахлъана+. 11Ццидаца гьалаглъарал гьез цоцазда дандбалеб букӀана ГӀисае щибдай гьабун лъикӀилан.

ГӀисаца анцӀила кӀиго чапар тӀаса вищула

12•Гьел къоязда ГӀиса Аллагьасе тӀагӀаталъе цо магӀарде вахана ва тӀубараб сордоялъго гьари-дугӀаялда вукӀана. 13Нахъисеб къоялъ радал ГӀисаца жиндирго муридал аскӀоре ахӀана ва, тӀаса вищун, анцӀила кӀигоясда чапарзабийилан цӀар лъуна. Гьел рукӀана: 14Пётрилан гьес тӀокӀцӀар кьурав Симон, гьесул вац Андрей, Якъуб, Иоанн, Филипп, Бартоломей,+
15Матфей, Фома, Алфейил вас Якъуб, Зелотилан[*] тӀокӀцӀар бугев Симон,+
16Якъубил вас Ягьуда ва хадув ГӀисае хилиплъарав Ягьуда Искариот+.

ГӀисаца унтарал сахлъизарула

17•Жиндирго муридазда цадахъ магӀардаса гъоркье рещтӀун, авлахъалде щвана ГӀиса. Гьев сверун ккуна муридазул руккелалъ ва тӀолабго Ягьудиялдаса, Иерусалималдаса, хӀорил рагӀалда ругел Тиралъул ва Сидоналъул улкабаздаса рачӀарал таманал гӀадамазги. 18Гьел рачӀун рукӀана ГӀисал вагӀза-насихӀаталъухъ гӀенеккизеги, унта-щокълъиялдаса гьес рорчӀизаризеги. Хъубал жундузул гӀазабалъулъ рукӀарал гӀадамалги сахлъизаруна ГӀисаца гьенир. 19ГӀисада квер хъвазегӀаги щвелародайилан тӀаде гьунун бачӀунеб букӀана халкъалъул руккел, – гьесдасан бачӀунеб букӀиндалха киналго унтарал сахлъизарулеб цо къуват-рухӀ+.

ГӀисал кӀудияб вагӀза

20ТӀаса бер босичӀого муридазухъги валагьун, ГӀисаца байбихьана:

– Гьардарал гурищ нуж, мискинал-пакъирал,
нужее бугелъул Аллагьасул ПарччахӀлъи.

21Гьардарал гурищ нуж, гьанже ракъун ругелал,

Аллагьас нуж гӀорцӀизаризе ругелъул.

Гьардарал гурищ нуж, гьанже гӀодилел ругелал,
нуж релъанхъизе ругелъул+.

22ГӀадамил Лъимер сабаблъун
нуж халкъалда рихиндал,
нуж нахъе рачахъидал,
инжит-хӀакъир гьаридал,
нужеда квешаб цӀар чӀвайдал, –
гьебмехалъги гьардарал гурищ нуж+.

23Гьеб къоялъ роха нуж,
рохун кӀанцӀезе лъугьа нуж,
зобалазда кӀудияб шапакъат щвезе бугелъул нужее.

Цересел аварагзабаз
гьазул умумуздасанги хӀехьарабин гьеб кинабго+.

24Балагьги гӀазабги гурищ нужее, бечедал,
гьанибго лъикӀаб гӀумру бугелъул нужер+.

25Балагьги гӀазабги гурищ нужее, гьанже гӀорцӀун ругелал,
нуж ракъизе ругелъул.

Балагьги гӀазабги гурищ нужее, гьанже релъанхъилел ругелал,
магӀу тӀун гӀодизе ругелъул нуж+.

26Балагьги гӀазабги гурищ нужее,
киназго нужее рецц-бакъ гьабулеб бугеб мехалъ!

Цересел гьересиаварагзабазе
гьазул умумузги гьабурабин гьедин рецц-бакъ.

27•Дихъ гӀенеккун ругел нужеда абулеб буго дица: нужерго тушбаби рокьа, нуж рокьуларезе лъикӀлъи гьабе. 28Нужее нагӀана кьолездаги баркат лъегиян абе, нуж къабихӀ гьаруралги дугӀадулъ рехсе,+
29Дур кӀаркьен чӀварасда цебе цояб кӀаркьенги ккве, дудаса чухъа-гужгат бахъарасе гурде бахъизеги квалквал гьабуге+. 30Гьараравщинасе гьарарабги кье, кьурабги нахъе тӀалаб гьабуге+. 31Цогидаз дуего гьабизе бокьулеб жо дуца гьезиеги гьабе+. 32Нужго рокьулелал нужее рокьиялъул кири кинаб букӀинеб? Мунагь-хӀакъалъул агьлуялъеги рокьулелъул жалго рокьулелал. 33Нужее лъикӀлъи гьабулесе бецӀун гьабулеб лъикӀлъиялъулги кири кинаб букӀинеб? Мунагь-хӀакъалъул агьлуялъгицин гьабулелъул гьебго жо. 34Нахъе кьеялде хьул лъун чияхъе къарзалъе кьураб боцӀул кири кинаб букӀинеб? Мунагь-хӀакъалъул агьлуялъги кьолелъул цоцахъе къарзалъе боцӀи, тӀаса бекичӀого, камичӀого тӀадбуссине букӀиналда ракӀги чӀун. 35Нужеейин абуни нужерго тушбаби рокьа, садакъаби гьаре, нахъе щвеялъул пикру гьабичӀого къарзалъе боцӀиги кье. Гьебмехалъ кири гӀемерлъила нужее, ва ТӀадегӀанав Аллагьасул васаллъун лъугьина нуж. Жидее гьабураб лъикӀлъи лъаларезеги квешазеги лъикӀлъи гьабулевлъун вугелъул гьев.

36Нужер Эменго гӀадин гурхӀел-рахӀму бугеллъун рукӀа нужги+. 37•Нужеца чияда гӀайиб чӀваге, – Аллагьас нужедаги гӀайиб чӀваларо; нужеца тамихӀалде цӀаге, – нужги тамихӀалде цӀаларо. Нуж тӀасалъугьа, – нужедаги тӀасалъугьина+. 38Нужеца кье, – нужееги кьела. Дагьабги цӀикӀкӀун жанибе инелъун хьвагӀезабун, цинги бугӀун ва бетӀер гьабун цӀезабураб хӀалалаб сахӀалъ борцун бала нужер квенчӀелтӀе. Кинаб сахӀалъ нужеца борцаниги, гьединабго сахӀалъ борцине буго нужееги+.

ГӀисаца, мисалал рачун, бицуна

39Гьадинаб мисалги бачана ГӀисаца гьезие:

– Цо бецав чиясухъа бажариладай цоги бецав чи квер ккун вачине? КӀиялго цадахъ гвандинире рортилародай гьел+?

40Жиндирго мугӀалимасдаса тӀадегӀанав вукӀунаро мутагӀил. Амма, цӀалун вахъараб мехалъ, бокьарав чи ващалъула мугӀалимасда+.

41Дурго бадиб бугеб чӀалу бихьичӀого, дур вацасул[*] бадиб бугеб сум щай дуда бихьулеб? 42Яги дуда кин кӀолеб: «Ворея, вац, дур бадиса сум бахъизе биччай!» – ян гьесда абизе, дурго бадиб бугеб чӀалуги бихьичӀого? Ле, ххвелал гьарун ругьунав чи, цин дуца дурго бадиса чӀалу бахъе, цинги бичӀчӀила дуда вацасул бадиса сум кин бахъилебали.

43•ЛъикӀаб гъотӀода тӀад турараб пихъ букӀунаро, турараб гъотӀода тӀад лъикӀаб пихъги букӀунаро. 44Пихъихъ балагьун лъала гъветӀ батӀа гьабизе. Зазида тӀад инжир барщуларо, гӀинтӀидул хъархъидаса цӀибил бетӀуларо. 45ЛъикӀав чияс жиндирго рекӀелъ бугеб лъикӀаб хазинаялъул гъансиниса къватӀибе лъикӀлъи босула, квешав чиясин абуни квешаб хазинаялъул гъансиниса къватӀибе квешлъи босула. РакӀ цӀун тӀасан араб гурони гьесул кӀалалъ бицунарелъул+.

46•«Я, БетӀерчӀахъад! Я, БетӀерчӀахъад!» абун щай нужеца диде ахӀулеб, дица абураб жо нужеца гьабулеб гьечӀеб мехалъ+? 47Дида аскӀове вачӀун, дир рагӀабазухъ гӀенеккарав ва гьел тӀуразарурав чи лъида релълъуневали мисал бачина дица нужее: 48гьев релълъуна тӀалде щвезегӀан гъваридго кьучӀги бухъун, мина барав чиясда. Щун бачӀараб гӀурул лъим речӀчӀаниги, щущан инчӀо гьеб, щулаго бан букӀиндал+. 49Амма дихъ гӀенекканиги, дица абухъе гьабуларев чи релълъуна, кьучӀго бухъичӀого, ракьалда тӀад мина барав чиясда. Щун бачӀараб гӀурул лъим речӀчӀарабго, доб мина биххана, щущан ун, чӀудби хутӀана.

7 бетӀер

ГӀисаца сахлъизавула нусилбетӀерасул рагьтӀател

7^1•ГӀенеккун букӀараб халкъалъе гьабулеб вагӀзаги лъугӀизабун, гьениса вахъун ГӀиса Капернаумалде вачӀана. 2Гьенив Рималъул рагъухъабазул цо нусилбетӀерасул гьесие цӀакъ хирияв рагьтӀател вукӀана кутакаб унтиялъ хвалил боснов лъун. 3ГӀиса вуссун вугин рагӀидал, гьес жугьутӀазул чӀахӀиял чагӀи ритӀана жиндир рагьтӀател сахлъизавизе вачӀаян гьесда гьаризе. 4ГӀисахъе рачӀун кутакалда гьардезе лъугьана гьел, дуца кумек гьабизе мустахӀикъав чи вугин гьевиланги абуна+. 5Гьесие нилъер халкъ цӀакъ бокьулила, нижер гьаниб синагогагицин гьес бараб бугила. 6ГӀиса гьезда цадахъ ана. Досул бакӀалде щолел рукӀаго, нусилбетӀерас данде жиндирго гьудулзаби ритӀун рачӀана вачӀинчӀониги кӀваричӀилан ГӀисада лъазабизе, ТӀадегӀанав ГӀиса къавулъе лъугьинегӀанасеб къадруялъул чи гурин живилан абизе. 7Духъе вачӀине мустахӀикъав чиги гурин жив, жиндир рагьтӀател сахлъизе кӀолеб къуваталъул цо рагӀи абеян гьаризе ритӀун ругоан гьес гьел. 8Живги вугила тӀадехун ругезул амру тӀубазабулев, жиндир ихтияралда ругел рагъухъабазе рагӀудалъун амру-буюрухъ гьабулев чи. Айилан цоясда абуни, гьев унила. ВачӀайилан цогидасда абуни, гьев вачӀунила. Пуланаб иш тӀубазабейилан рагьтӀателасда абуни, гьес тӀубазабулила.

9Гьединал рагӀабаз гӀажаиблъизавуна ГӀиса. Жиндаго хадуб бачӀунеб букӀараб халкъалдехун вуссун, гьес абуна:

– Гьале дица нужеда абулеб буго: Исраилил халкъалда гьоркьобгицин лъилниги дандчӀвачӀо дида гьединаб божи-иман.

10НусилбетӀерас ГӀисахъе ритӀарал гӀадамал тӀадруссун рачӀиналде, рагьтӀател сахлъун ватана.

Наин шагьаралдаса цо къоролалъул вас чӀаголъизавула ГӀисаца

11КватӀичӀого ГӀиса ана Наин абулеб шагьаралде. Муридалги рукӀана цадахъ. Халкъалъул руккалабиги рачӀана гьесда хадур. 12Шагьаралъул кавудахъе щолеб мехалъ, гьале къватӀибе босун бачӀунеб батана цо хварав чиясул мали. Гьев вукӀана эбелалъул цохӀо вугев вас, гьей эбелги къоролай йикӀана. ГӀезегӀанго халкъ букӀана хвел букъизе унеб. 13Гьей эбел йихьидал, ракӀ гурхӀун, ТӀадегӀанав ГӀисаца:

– ГӀодуге! – ян абуна гьелда+.

14Цинги аскӀове ун, хварасул молода квер хъвана. Мали босун унел рукӀарал гӀадамал лъалхъана. ГӀисаца гьебмехалъ абуна:

– Ле, гӀолохъанчи! Дица дуда тӀаде вахъаян абулеб буго+.

15Хварав чи тӀаде ворхана ва кӀалъазе лъугьана. Гьедин чӀаголъизавун, ГӀисаца гьев гӀолохъанчи гьесул эбелалъухъе кьуна+. 16Кутакаб хӀинкъиялъ къвал бан рукӀана гьел киналго, Аллагьасе рецц гьабулаго, гьез абулеб букӀана:

– КӀудияв авараг рещтӀун вуго нилъехъе, жиндирго халкъалъе кумекалъе лъугьун вуго Аллагь+.

17ГӀисал хӀакъалъулъ хабар тӀибитӀана тӀолабго Ягьудиялдаги сверухъ ругел бакӀаздаги.

ЯхӀя аварагас ГӀисахъе муридзаби ритӀун рачӀуна

18•ЯхӀяда жиндирго муридаз бицана гьеб киналъулго хӀакъалъулъ. 19КӀиго муридги тӀаде ахӀун, ЯхӀяца гьел ТӀадегӀанав ГӀисахъе ритӀана: «Мунищ дов нижехъе вачӀине кколев чи, яги цогидав вачӀинегӀанищ ниж ралагьун чӀезе кколел?» – абун гьикъизе+. 20ГӀисахъе рачӀун, гьез абуна:

– ЯхӀя аварагас ниж ритӀана: «Мунищ дов нижехъе вачӀине кколев чи, яги цогидав вачӀинегӀанищ ниж ралагьун чӀезе кколел?» – абун гьикъизе.

21(Гьеб заманаялде щвезегӀан ГӀисаца гӀемерал гӀадамал сахлъизарун рукӀана унта-щокълъиялдаса, хъубал жундуздаса ва гӀемерал бецал чагӀазда канлъиги бихьизабун букӀана.)

22ГӀисаца гьезие жавабалъе абуна:

– Инеги ун, нужеца ЯхӀяда бице нужеда рагӀарабги бихьарабги: бецазда канлъи бихьулеб бугин, бохдулъа ракъварал рилълъанхъулел ругин, барасалъ унтарал рацӀцӀалъулел ругин, гӀинкъазда рагӀи рагӀулеб бугин, хварал чӀаголъулел ругин, мискинзабазда Рохалил хабар бицунеб бугин. 23Дир рахъалъ щакдаричӀев чи талихӀав вугиланги абе+.

ГӀисаца ЯхӀя аварагасул хӀакъалъулъ бицуна

24Гьел ЯхӀял чапарзаби нахъе араб мехалъ, ГӀисаца гӀадамазда бицана ЯхӀял хӀакъалъулъ:

– Щиб бихьизе нуж добмехалъ гӀицӀаб авлахъалде ун рукӀарал? Гьороца хьвагӀезабулеб муцӀи бихьизейищ+? 25Щив вихьизе ун рукӀарал? Беричаб ратӀлилъ вугев чи вихьизейищ? ЧӀухӀараб ретӀел ретӀарал ва бечедаб яшавалда ругел гӀадамал парччахӀзабазул кӀалгӀабазухъ руго.

26Щив вихьизеха ун рукӀарал? Авараг вихьизейищ? Аварагасдасагицин кӀудияв чи вихьизе ун рукӀанилан абулеб буго дица нужеда!+
27Гьесул хӀакъалъулъин ТӀухьдузда хъван бугеб: «Гьале, мун вачӀиналде дуе нух къачӀазе дирго илчи вуго дица цеве витӀулев»+.

28Дица нужеда абулеб буго: эбелалъ чехь къинлъун гьаруразда гьоркьов ЯхӀя аварагасдаса кӀудияв чи гьечӀо. Амма Аллагьасул ПарччахӀлъиялда ругезул бищун гьитӀинавгицин гьесдаса кӀудияв вуго. (+
29ЯхӀял вагӀза рагӀарал киналго гӀадамаз, хӀатта магъало бакӀарулел чагӀазги, лъадалъ ччун рахъизарун, Аллагьасул Нух ритӀухъ гьабуна+. 30Амма фарисеязги диниял гӀалимзабазги лъадалъ ччун рахъизе инкар ккуна ва жидее бугеб Аллагьасул амру къабул гьабичӀо.)

31Сунда данде кквелел дица гьаб заманаялъул гӀадамал, лъида релълъун гьел ругел?

32«Нижеца зурма пуна –

Нуж кьурдизе рахъинчӀо!

МагӀил бакънал рачана –

Нуж гӀодизе лъугьинчӀо!»

– ян къотӀноре рахъун цоцазде ахӀдолел лъималазда релълъуна гьел. 33ВитӀун вачӀана я чед кунарев, я чагъир гьекъоларев ЯхӀя авараг. Нужеца абуна гьев шайтӀабаз ккурав чи вугилан+. 34ВачӀана кваназеги кваналев, гьекъезеги гьекъолев ГӀадамил Лъимер. Нужеца абулеб буго: «Гьале чехьквеш, гьекъолдухъан, магъало бакӀарулел чагӀазулги мунагь-хӀакъалъул агьлуялъулги гьудул», – абун+. 35Амма Аллагьасул ГӀакъиллъиялда рекъон хьвадулел гӀадамаз бихьизабула Аллагьасул ГӀакъиллъиялъул ритӀухълъи.

Симон абулев фарисеясул бакӀалде уна ГӀиса

36•Цо фарисеяс гьоболлъухъ ахӀун, гьенив кваналев вукӀана ГӀиса. 37Гьале гьеб шагьаралдаса цо мунагьал гӀемерай гӀадан, ГӀиса гьев фарисеясул бакӀалда вукӀинги лъан, махӀгьуинаб нахул цӀун щагӀил сурахӀигун, ячӀана. 38Гьесда нахъехунги чӀун, гӀодулаго магӀица гьесул хӀатӀал риччизаруна гьелъ, жиндирго ботӀрол расуца рацӀцӀана гьел, убачал гьарулаго доб махӀгьуинаб нахги бахана гьесул хӀатӀазда. 39Гьеб бихьидал, ГӀиса кванде ахӀарав фарисеясда ракӀалде ккана, гьав чи авараг вукӀаравани, гьасда лъалаанин кинай гӀаданалъ жинда квер хъвалеб бугебали. Мунагьазул цӀурай гӀаданлъидалха гьей йигей+. 40Гьебмехалъ ГӀисаца гьесда абуна:

– Симон! Цо дуда бицине жо буго дир.

– Бице, дир МугӀалим, – ан абуна Симоница.

41ГӀисаца бицана:

– Къарзалъ гӀадамазухъе гӀарац кьолев цо чиясул вукӀун вуго кӀиго налъулав. Цояс гьесие кьезе букӀун буго щунусго динар, цогидас – кӀикъоялда анцӀго динар+. 42Налъи бецӀизе гьезул рес гьечӀолъи бихьун, кӀиясего хӀалал гьабун тун буго гьес. Гьанже дуца бице дида: кинасе гьев цӀикӀкӀун вокьилев+?

43Симоница жаваб гьабуна:

– Дида ракӀалде ккола, цӀикӀкӀун гӀарац нахъе кьезе букӀарасе цӀикӀкӀун вокьилин абун.

ГӀисаца абуна:

– БитӀун ракӀалде ккун буго дуда.

44Цинги гъой чӀужугӀаданалдехун вуссун, гьес Симонида гьикъана:

– Дуда йихьулищ гьай гӀадан? Дун дур рокъове лъугьараб мехалъ дир хӀатӀал чуризе лъим кьечӀо дуца. Гьалъ жиндирго магӀица чурана дир хӀатӀал, жиндирго ботӀрол расуца ракъвазеги гьаруна гьел. 45Саламалъул убач гьабичӀо дуца дида, гьалъин абуни дун гьаниве вачӀаралдаса нахъего убачазул цӀезарулел руго дир хӀатӀал. 46Салам гьабун нах бахинчӀо дуца дир бетӀералда, гьалъин абуни дир хӀатӀазда бахунеб буго бищунго махӀгьуинаб нах. 47Гьединлъидал дица дуда абулеб буго: гьелъул мунагьал цӀикӀкӀун чуридалин гьелъие дун цӀикӀкӀун вокьулев вугев. Мунагьал дагь чурулесе дагь гурони вокьуларо.

48Дой гӀадамалда гьес абуна:

– Мун мунагьаздаса яцӀцӀалъана, – ян+.

49Цадахъ кваналел рукӀаразда ракӀалде ккана:

– Гьавго щив, гӀадамал мунагьаздасацин рацӀцӀад гьаризе кӀолев, чи?

50ГӀисаца дой гӀадамалда абуна:

– Дурго божи-иманалъ хвасар гьаюна мун. Гьанже а дурго+.

8 бетӀер

ГӀисае хъулухъалъе чӀун рукӀарал руччаби

8^1Гьелдаса хадуб ГӀиса Аллагьасул ПарччахӀлъи тӀаде гӀунтӀун букӀин лъазабулаго ва Рохалил хабар бицунаго шагьаразда ва росабалъ тирулев вукӀана. АнцӀила кӀиявго чапарги вукӀана гьесда цадахъ+. 2ГӀисада цадахъ рукӀана гьес сахлъизарурал ва жундуздаса рацӀцӀад гьарурал руччаби: жиндир чорхолъа гьес анкьго илбис бачахъарай Магдалина абураб тӀокӀцӀар бугей Марямги,+
3Гьеродил рукъалъул иш тӀадкъарав Хуза абулев чиясул лъади Иоаннаги, Сусаннаги ва цогидалги, жидер боцӀи-рикъзиялдасан кумек гьабун, гьезие хъулухъалъе чӀун рукӀарал руччаби+.

Хуриб хьон хьалев чиясул мисал

4•Цо нухалъ гӀемераб халкъ бакӀарун букӀана гьесда аскӀобе. Мисал бачун гьадинаб хабар бицана ГӀисаца гьезие:

5– Хуриб хьон хьазе вахъун вукӀанила цо чи. Хьалаго-хьалаго цо-цо мугьал нухде рортанила. ХӀатӀикь мерхьунел рукӀарал гьел мугьал роржун рачӀун хӀанчӀаз рищанила. 6Цо-цо мугьал ракьул хъал гурони тӀад гьечӀеб тӀалде кколел рукӀанила. ТӀаде раккаралго ракъванила гьел, ракьулъ регьел букӀинчӀелъул. 7Цогиги мугьал заз-хъарахъалда гьоркьоре кканила, хӀалигъун бижараб заз-хъарахъалъ гъанкъун реханила. 8Цогидал мугьал кканила лъикӀаб ракьалде. Нус-нус мугь тӀад бугел тӀорал рижанила гьездаса.

Гьедин гьеб хабарги лъугӀизабун, ахӀун абуна ГӀисаца:

– ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте гьеб! – ан+.

9•Гьеб мисалалъул магӀна щибилан гьикъана муридаз. 10ГӀисаца абуна:

– Нуж руго Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул балъголъи лъазе рес щварал гӀадамал, амма цогидазе – мисалаздалъун кьун буго, ралагьун ругониги гьезда бихьунгутӀизе, гӀенеккун ругониги бичӀчӀунгутӀизе+. 11Гьале доб мисалалъул магӀна: хуриб хьалеб хьон буго Аллагьасул рагӀи+. 12Нухде рортарал хьодул мугьал – гьел руго Аллагьасул рагӀухъ гӀенеккулел гӀадамал, цинги бачӀун илбисалъ гьезул рекӀелъа гьеб босун уна, гьел божунгутӀизе ва хвасарлъунгутӀизе. 13Ракьул хъал гурони тӀад гьечӀеб тӀалде рортарал мугьал – гьел руго Аллагьасул рагӀи рохун къабул гьабуниги, дагьабго заманаялъ гурони гьелда божуларелал, – жидер кьалбал щулиял гьечӀелъул, хӀалбихьулел къоял тӀаде гӀунтӀидал, жал ратӀалъунги чӀолел+. 14Заз-хъарахъалде гъорлъе рортарал мугьал – гьел руго Аллагьасул рагӀухъ гӀенеккулелал, – амма къокъун унеб бугеб гӀумруялъул тӀалаб-агъазалъ ва бечелъиялдаги тӀагӀам-лазаталдаги хадур хачадиялъ гьел гъоркькъинарула, гьезда тӀорги цӀубаларо+. 15ЛъикӀаб ракьалде рортарал мугьал – гьел руго Аллагьасул рагӀи рагӀидал, хӀеренаб-хӀалимаб рекӀелъ гьеб цӀунулел ва гьеб сабру сабаблъун жидее бачӀинги щолел гӀадамал+.

Чирахъалъул мисал

16РекӀараб чирахъ тӀад хьаг лъун лъицаниги бахчизабуларо, хьонбакӀалда гъоркь лъоларо. Жанире лъугьаразе канлъи букӀунедухъ борхатаб бакӀалда лъола гьеб+. 17Кинабго бахчарабщинабги тӀатунелъул, балъгоябщинабги къватӀибе загьирлъулелъул+. 18Гьединлъидал нужеца хал гьабе кин нуж дихъ гӀенеккун ругелали. Кодолъи бугесе тӀадеги кьезе буго, кодолъи гьечӀесухъа бахъизе буго бугебилан гьесда кколебги+.

ГӀисахъе рачӀуна гьесул эбелги вацалги

19•ГӀисахъе рачӀана эбелги вацалги, амма халкъалъул гӀемерлъиялъ гьесда аскӀобе нух бахъизе кӀвечӀо гьезда+. 20Дур эбелги вацалги мун вихьизе бокьун къватӀир чӀун ругилан абуна гьесда. 21Гьес гьезда абуна:

– Дир эбелги дир вацалги руго Аллагьасул рагӀи жидеда рагӀулел ва гьеб тӀубазабулел гӀадамал+.

ГӀисаца гьури къотӀизабула

22•Цо къоялъ жиндирго муридазда цадахъ гьев росода рекӀана.

– РачӀа доб рахъалде рахине, – ян абуна гьес гьезда.

Расаги бачун ана гьел+. 23Гьедин унел гьал рукӀаго, ГӀиса кьижун ккана. ХӀоралда тӀад кутакаб гьури багъарана. Раса лъадал цӀолеб букӀана. Гъанкъиялда хӀинкъи букӀана. 24АскӀоре ун, гьез ГӀиса ворчӀизавуна:

– Я, НасихӀатчи! НасихӀатчи! Нилъ гъанкъизехъин руго! – ян абун.

Макьидаса вигьун, гьес гьорода лъазабуна тӀокӀаб пугейилан, лъадаеги амру гьабуна гьалаглъугейилан. Гьел мутӀигӀлъана. СихӀ къотӀун лъугьана. 25Гьебмехалъ ГӀисаца абуна:

– Киб бугеб нужер божи-иман?

ХӀинкъиялъ гӀажаиблъун хутӀарал гьез цоцазде ургъел бикьулеб букӀана, гьороеги карачалабазеги амру гьабулев ва гьелги жиндие мутӀигӀав гьавго кинав чийилан.

ГӀисаца сахлъизавула жундуз ккурав чи

26•Гьале гьал щвана Галилеялда дандбитӀун доб рахъалда бугеб герасеназул улкаялде. 27Гьев ракъдаде рещтӀараб мехалъ, гьесда данде вачӀана цеве шагьаралда вукӀарав цо чи. Гьев вукӀана цевегоялдаса жундуз ккурав чи. Цебегоялдаса нахъе тӀад ретӀелги ретӀунароан гьес, мина-руссеналъувги чӀолароан гьев, хабалазул нохъазда букӀана гьесул чӀейи. 28ГӀиса вихьаравго чӀчӀичӀчӀидулаго-ахӀдолаго гьесда цеве кӀалагъоркье речӀчӀана, ва кӀудияб гьаракь гьабун, абуна гьес:

– ТӀадегӀанав Аллагьасул Вас ГӀиса, щиб дуе дидасан къваригӀараб? Дие гӀазаб кьогейилан гьарула дица дуда!+
29(ГӀисаца хъубаб женалъе амру гьабун букӀиндалха гьев чиясул чорхолъа къватӀибе лъугьаян. Чанго нухалъ хъубаб женалъ ккун вукӀиндал, кверазда рахсал ран, бохдузда маххал ран вухьунаан гьев. Амма, гьес рухьен тӀутӀураб мехалъ, женалъ гьев гӀадан-чи гьечӀеб бакӀалде хъамулаан.) 30ГӀисаца гьикъана дуда цӀар щибилан.

– «Бо» буго, – ян жаваб кьуна. ГӀемерал жундул рукӀиндалха гьесул чорхолъ. 31Жундуз ГӀисада гьарана жал жужахӀалъул кӀкӀалахъе гъогеян. 32Гьениб магӀарда кваналеб букӀана болъоназул кӀудияб рехьед. Гьел болъоназда гъорлъе лъугьине риччайин гьарана жундуз ГӀисада. Гьес изну кьуна. 33Гьев чиясул чорхолъа къватӀире рачӀун хъубал жундул болъоназулъе лъугьана. ГьебсагӀат рехьед цо борхатаб бакӀалдасан хӀоринибе кӀанцӀана ва гьениб гъанкъана.

34Гьеб кинабго бихьун болъоназул гӀухьби лъутун ана, шагьаралдаги росабалъги гьелъул хӀакъалъулъ бицине. 35Щиб лъугьарабали лъазе гӀадамал рачӀана гьенире. ГӀисада аскӀоре щведал, гьесул хӀатӀазда цеве гӀодов чӀун ватана гьезда дов жундуз ккун вукӀарав чи: тӀад ретӀелги буго гьесда, камилаб гӀакълу-лъаялдаги вуго. ГӀадамазул рекӀелъе хӀинкъи лъугьана+. 36Гьенир рукӀараз бицана жундуз ккурав чи ГӀисаца кин сахлъизавуравали. 37Герасеназул тӀолабго улкаялъул гӀадамал кутакалда хӀинкъидал, гьез ГӀисада гьарана жидеда аскӀоса нахъе айилан. Гьебмехалъ, росодаги рекӀун, тӀадвуссун ана гьев+.

38Дов жундуз ккун вукӀарав чияс ГӀисада гьарана живги цадахъ вачейилан. Амма ГӀисаца гьев вачинчӀо. 39Гьес абуна:

– Дурго рокъове тӀадвусса ва Аллагьас дуего гьабуралъул хӀакъалъулъ бице.

Инеги ун гьев чияс кинабго шагьаралдаго бицана ГӀисаца жиндиего гьабуралъул хӀакъалъулъ.

ГӀисаца унтарайги сахлъизаюла хварайги чӀаголъизаюла

40•ТӀадвуссун Галилеялде вачӀараб мехалъ, халкъалъул руккелалъ дандчӀвай гьабуна ГӀисада. Гьев вачӀиналъухъ ралагьун чӀун рукӀиндалха гьел киналго. 41Гьале синагогаялъул хӀакимлъун вукӀарав Яир абулев цо чи вачӀана гьениве, ГӀисал хӀатӀазда цеве кӀалагъоркьеги речӀчӀун гьардана жиндир бакӀалде вилълъаян+. 42Гьев чиясул анцӀила кӀигогӀан сон барай цохӀо йигей яс йикӀана хвалде ккун унтун.

Гьелъухъе унаго халкъалъул руккелалъ ГӀиса данде къазавулев вукӀана. 43АнцӀила кӀиго соналъ би къотӀичӀого ва черх бацӀцӀалъичӀого йикӀарай, лъиданиги сахлъизайизе кӀвечӀей цо чӀужугӀаданалъ, 44аскӀоеги ячӀун, нахъасан ГӀисал гӀабаялдасан далун букӀараб цо гӀертелалда квер хъвана. ГьебсагӀат къотӀана гьелъул чорхолъа чвахулеб букӀараб би+.

45ГӀисаца гьикъана:

– Дида квер лъица хъвараб? – ан.

Киназго инкар гьабидал, Пётрица абуна:

– Я, НасихӀатчи, халкъалъ мун гьоркьов вазавун вугогури, данде къазавулев вугогури.

46Амма ГӀисаца абуна:

– Цо лъицаялиго дида квер хъвана. Дидасан гьесде цо чи сахлъизавизе кӀолеб къуват араблъи загьирлъана дие+.

47Жиндир иш балъго хутӀичӀеблъи лъан, дой чӀужугӀадан сородилаго ГӀисада аскӀое ячӀана, гьесда цее кӀалагъоркье речӀчӀун, бицана щай жинца гьесда квер хъварабали ва кин жий гьебсагӀат сахлъараялиги. 48Гьес гьелда абуна:

– Дурго божи-иманалъ хвасар гьаюна, яц, мун. Гьанже а дурго!+

49Гьелдехун кӀалъалев ГӀиса вукӀаго, синагогаялъул хӀакимасул бакӀалдаса цо чи вачӀана ва инсуда абуна дур яс хванилан, гӀадада МугӀалимасул рахӀат хвезабугейилан. 50Гьеб рагӀидал, ГӀисаца ясалъул инсуда абуна:

– Мун хӀинкъуге, божун вукӀа. Дур яс сахлъила, – ян.

51Гьезул бакӀалде щведал, Пётрги, Иоаннги, Якъубги ва ясалъул эбел-эменги гурони, цогидал гьес жанире риччачӀо+. 52Киналго, гьей ясалъухъ керен бухулаго, гӀодулел рукӀана. Амма гьес абуна:

– Нуж гӀодуге. Гьей хун гьечӀо, кьижун ккун йиго, – ян+.

53Гьел гьасда тӀад релъанхъизе лъугьана, гьей хун йикӀинги лъан. 54Амма гьес, ясалъул кверги ккун, гьелде ахӀана:

– ТӀаде яхъа, ясай! – абун+.

55Ясалъул чорхолъе рухӀ тӀадбуссун бачӀана, гьей гьебсагӀат тӀаде яхъана. Гьелъие квен кьеян абуна ГӀисаца. 56ГӀажаиблъун хутӀана гьелъул эбел-эмен. Амма гьеб лъугьа-бахъиналъул хӀакъалъулъ лъиданиги бицунгеян лъазабуна ГӀисаца гьезда+.

9 бетӀер

ГӀисаца чапарзаби халкъалъухъе ритӀула

9^1•АнцӀила кӀиявго чапарги ахӀун, унта-щокъалги жундуз ккуралги сахлъизаризе къуватги ихтиярги кьуна гьезие ГӀисаца+. 2Цинги гьел чапарзаби ритӀана Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ лъазабизе ва гӀадамал сахлъизаризе. 3Гьес гьезда абуна:

– Я гӀанса, я таргьа-къвачӀа, я квен-тӀех, я гӀарац-месед, я хисизе ретӀел – щибниги босуге нужеца цадахъ. 4Цо лъилниги рокъоре лъугьани, гьеб ракьалдаса нахъе инегӀан, гьенир чӀа. 5Ваамма нуж къабул гьаричӀони, гьеб шагьаралдаса къватӀире рахъунаго, нужерго хьитаздаса хӀурги кӀутӀун те. Аллагьасда цебе гьез жаваб кьезе букӀине хутӀа абе гьеб+.

6Рахъун гьел росабалъа росабалъе ана, Рохалил хабар бицунаго ва киса-кирго унтаралги сахлъизарулаго+.

Гьерод щакдарулев вуго щивдай гьев ГӀисайилан

7•Гьерод ханасдаги рагӀана ГӀисал гьел киналго ишазул хӀакъалъулъ, ва гьев малъкъосун хутӀана. Цо-цо гӀадамаз абулеб букӀиндалха хваралъуса вахъун ЯхӀя вачӀун вугилан+. 8Цогидаз абулеб букӀана Иляс авараг вачӀун вугилан, цо-цояцайин абуни, цебе заманаялъул аварагзабазул цояв чӀаголъун вугилан хабар биччан букӀана+. 9Гьеродицани абулеб букӀана:

– ЯхӀял дица бетӀер къотӀана; жиндир хӀакъалъулъ дида гьадинал харбал рагӀулел ругев чи щивха кколев?

Гьев вихьизе гъира букӀана Гьеродил+.

ГӀисаца щуазарго чи гӀорцӀизавула

10•ТӀадруссун рачӀун чапарзабаз ГӀисада бицана жидецаго гьабура-таралъул хӀакъалъулъ. Цинги, цохӀо гьелги рачун, гьев ана Байтсаида абулеб шагьаралде+. 11Амма, гӀадамазда лъан, гьелги гьесда хадур ана. Гьес гьел тӀаде къабул гьаруна. Гьезие Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ бицана ва гьесул кумекалде хӀажалъарал сахлъизеги гьаруна.

12Гьале маркӀачӀумех щолеб букӀана. АскӀове вачӀун анцӀила кӀиявго чапарас гьесда абуна:

– Сордо базеги жидеего квание гӀамал гьабизеги гӀагардаса гӀебеде ругел росабалъе ва кулабазде айилан абе гьал гӀадамазда, гӀадан-чиго гьечӀеб бакӀ бугин гьаб.

13ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужеца кваназаре гьел.

Гьез абула:

– Щуго чедги кӀиго ччугӀаги гурони гьечӀо нижехъ, гьел киназего гӀураб кваназе жо босизе ани гурони+.

14(Гьенив вукӀана щуазаргогӀанасев бихьинчи.) Жиндирго чапарзабазда гьес абуна:

– Нужеца гьел, гӀага-шагарго кӀикъоялда анцӀ-анцӀ чи кколедухъ, кьера-кьерал гьарун чӀезаре, – ян.

15Гьес абухъе гӀодор чӀезаруна гьез гьел киналго. 16ГӀисаца щуябго чедги кӀиябго ччугӀаги кодобе босана, зобалаздехун вуссун кванде дугӀа гьабуна ва бек-бекун муридазухъе кьуна халкъалъе бикьейилан. 17Киналго гӀорцӀизегӀан кванана, анцӀила кӀиго гьегь цӀураб нахъегицин хутӀана.

Пётрица иман лъуна ГӀиса МасихӀ вукӀиналде

18•Цо нухалъ ГӀиса живго цохӀо вукӀана Аллагьасда гьарделев. Муридалги рукӀана гьесда цадахъ. Гьес гьезда гьикъана:

– Щивлъун дун гӀадамаз рикӀкӀунев? – абун.

19Гьез жаваб кьуна:

– Цояз мун ЯхӀя авараг вугилан абулеб буго, цогидаз абулеб буго Иляс авараг вугилан, цо-цояз абулеб буго цебе заманаялъул аварагзабазул цояв вугин хваралъуса вахъун вачӀунилан+.

20Гьес гьезда гьикъана:

– Нужеца щивлъунха дун рикӀкӀунев? – абун.

– Мун Аллагьасул МасихӀ вуго, – ян жаваб кьуна Пётрица+.

21•Гьес гьезда кьварун лъазабуна лъиданиги гьелъул хӀакъалъулъ бицунгейилан.

ГӀисае букӀине бугеб гӀазаб-гӀакъуба

22ГӀисаца бицана ГӀадамил Лъимаца гӀемераб гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккезе бугин, чӀухӀби-хӀакимзабазги, чӀахӀиял кашишзабазги, диниял гӀалимзабазги гьесдаса инкар гьабизе бугин, чӀвазе вугин ва лъабабилеб къоялъ Аллагьас чӀаголъизавизеги вугин+.

23Цинги гьес киназдаго абуна:

– Дида цадахъ вилълъине бокьарав чи ватани, гьес жиндирго напсалдаса инкар гьабе, жиндаго тӀаде ккараб хъанчил гӀазабги щибаб къоялъ бачче ва дида хадув вачӀа+. 24Щаян абуни, жиндирго гӀумру цӀунизе бокьулев чи гьелдаса махӀрумлъила, дие гӀоло гӀумруялдаса махӀрумлъизе разилъарас гьеб хвасар гьабила. 25Живго рецӀалие кьун яги тӀагӀун хадуб, тӀолабго дуниялалъул кверщел хъатикье щвеялъул щиб пайда бугеб инсанасе+? 26Дунги дир рагӀабиги сан гьаричӀев чи ГӀадамил Лъимацаги сан гьавизе гьечӀо, жиндиргоги, Инсулги, мукъадасал малаикзабазулги нуралъ гвангъун гьев вачӀунеб мехалъ+. 27ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Аллагьасул ПарччахӀлъи бихьичӀого жидеца хвалил лълъар гьекъезе гьечӀел гӀадамалги ругелха гьанир эхетаразда гьоркьор+.

ГӀиса хиса-басун лъугьуна

28•Гьес гьедин абуралдаса микьгогӀанасеб къо индал, Пётрги, Иоаннги, Якъубги цадахъ рачун, Аллагьасе гьари-дугӀаялъе магӀарде вахана ГӀиса+. 29Гьари-дугӀаялда ГӀиса вукӀаго, гьесул гьурмал куц хисана, ретӀелги хъахӀлъана, кенчӀезе лъугьана+. 30Гьале кӀиго чи ГӀисада гаргадула. Гьел рукӀана Мусаги Илясги. 31ТӀад нур чӀун букӀана ГӀисадаги гьездаги. Гьез бицунеб букӀана Иерусалималда цӀезабизе бугин ГӀисал къадаралъул лълъар. 32Ригьунаредухъ кьижун рукӀана Пётрги цадахъ ругелги. Ригьараб мехалъ гьезда бихьана ГӀисада тӀад чӀараб нур, кӀиго чиги вугоан аскӀов эхетун. 33Гьев кӀиявго чи ГӀисада аскӀоса нахъе унеб мехалъ, Пётрица гьесда абуна:

– Я, НасихӀатчи! ЛъикӀ буго гьаниб нилъее. РачӀа лъабго хъощ базин: цо дуе, цо Мусае, цо Илясие.

(Гьедин абуна Пётрица щиб абилебали лъаларого хутӀидал.) 34Гьев кӀалъан вахъиналдего, цо хъахӀаб накӀкӀул парча бачӀун рахчизаруна гьел, ва, гьеб накӀкӀукье ккедал, хӀинкъана муридал. 35Цинги накӀкӀуда гьоркьосан бахъана цо гьаракь:

– Гьав ккола дица витӀизе тӀаса вищарав дир Вас. Гьасухъ гӀенекке нуж!+

36Гьеб гьаракь къотӀараб мехалъ, ГӀиса нахъеги живго хутӀун вугоан. Муридаз гьеб балъго гьабуна ва жидедаго бихьаралъул хӀакъалъулъ доб мехалъ лъиданиги бицинчӀо.

ГӀисаца сахлъизавула жундуз ккурав цо вас

37•Нахъисеб къоялъ, магӀардаса гъоркье рещтӀиндал, ГӀисада данде гӀемераб халкъ бачӀана. 38Гьале халкъалъул руккелалда гьоркьосан цо чияс ахӀана:

– Я, МугӀалим! Дир цохӀо вугев васасухъ валагьеян гьарула дица дуда. 39Женалъ ккола гьев ва тохлъукьего чӀчӀичӀчӀидизе лъугьуна, цинги, кӀалдиб полопги бан, тӀеркӀезавула. ГӀемераб гӀазаб-гӀакъуба кьун хадув гурони виччан толаро. 40Дур муридазда гьарана дица гьеб жен бачахъеян, амма гьезухъа бажаричӀо.

41ГӀисаца абуна:

– ГӀай, нуж иман гьечӀеб ва пасатаб уммат! КидалъагӀан дун нужеда цадахъ вукӀинев ва кидалъагӀан нуж хӀехьезе кколел? Ваче гьаниве дурго вас.

42Вачун вачӀунаго, жен васасде тӀаделъана, тӀамун гӀодовгун, тӀеркӀезавуна. Амма ГӀисаца гьеб хъубаб жен чӀезабуна ва сахлъизавун васги инсухъе кьуна+. 43•Киналго хӀикмалъун хутӀана, Аллагьасул хӀалкӀолъи бихьуларищан.

ГӀисаца нахъеги бицуна жиндиего ккезе бугелъул

Кинабго халкъ ГӀисал мугӀжизаталъ гӀажаиблъизабун бугеб мехалъ, жиндирго муридазда гьес абуна:

44– Гьал дир рагӀаби гӀинзунир лъе нужеца: ГӀадамил Лъимер кьезе вуго гӀадамазда кодове+.

45Амма гьезда бичӀчӀичӀо гьел рагӀабазул магӀна. БичӀчӀичӀого букӀинелъун, гьездаса бахчун букӀана гьеб. Гьелъул хӀакъалъулъ гьикъизеги хӀинкъана гьел+.

«Бищун кӀудияв щив?»

46•Гьезул дагӀба ккана жидеда гъорлъ щивдай бищунго кӀудиявлъун вугевилан. 47Гьезул рекӀелъ бугеб пикруги бичӀчӀун, кодобе босун, жиндаго аскӀоб лъуна ГӀисаца цо лъимер. 48Гьес гьезда абуна:

– Цо гьадинаб лъимер лъицаниги, дие гӀоло, къабул гьабуни, гьеб бащалъизе буго дун къабул гьавиялда. Дун лъицаниги къабул гьавуни, гьеб бащалъизе буго дун нужехъе витӀарав Аллагьги къабул гьавиялда. Гьединлъидал нужеда гъорлъги бищунго гьитӀинав ккола бищунго кӀудиявлъун+.

«Нужеда дандечӀоларев чи ккола нужер рахъалда вугев чи»

49Гьебмехалъ Иоанница абуна:

– Я, НасихӀатчи! Нижеда ватана цо чи дур цӀаралдалъун жундул рачахъулев. Нилъеда нахъвилълъунев гьечӀелъул, нижеца гьукъана досие гьеб иш гьабизе+.

50ГӀисаца гьесда абуна:

– Гьукъуге гьесие гьеб. Нужеда дандечӀоларев чи ккола нужер рахъалда вугев чи+.

Самариялъул цо росдаца ГӀисае гьоболлъи гьабичӀо

51Зобалазде живго вачунеб заман гӀагарлъидал, Иерусалималде ине таваккал тӀамуна ГӀисаца+.

52Жиндасаго цере муридал ритӀана гьес сапаралде. Самариялъул цо росулъ чӀана гьел, ГӀиса вачӀиналде хӀадурлъи гьабун+. 53Амма гьениб ГӀисае гьоболлъи гьабичӀо, гьев Иерусалималде унев вукӀин лъан. 54Гьебмехалъ гьесул муридал Якъубица ва Иоанница абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дуе бокьилаанищ зодисан цӀадул балагь рещтӀун гьал хвезареян нилъеца абизе+.

55Гьелъие изну гьечӀилан абуна ГӀисаца, гьездехунги вуссун. 56Цинги гьел цоги росулъе ана.

«Аллагьасул ПарччахӀлъиялъе щив ярагьунарев?»

57•Нухда унаго цо чияс ГӀисада абуна:

– Мун киве аниги, дуда цадахъ вилълъина дунги.

58ГӀисаца гьесда абуна:

– Царал жиндирго рукӀун буго, хӀанчӀил бусен буго, амма ГӀадамил Лъимадул бетӀер бегьизе бакӀ гьечӀо, – ян.

59Цоги чиясдани ГӀисаца абуна:

– Дида цадахъ вилълъа, – ян.

Амма дос абуна:

– Дир хварав эмен вукъизе ине изну кье дие.

60ГӀисаца гьесда абуна:

– Хвараца рукъизе те хварал чагӀи. Мунин абуни Аллагьасул ПарччахӀлъи тӀаде гӀунтӀун букӀин лъазабизе а.

61Цогиги чиясги гьесда абуна:

– Дун дуда цадахъ вилълъина, БетӀерчӀахъад! Амма агьлу-хъизаналъулгун къолъикӀ гьабизе ине изну кье+.

62ГӀисаца гьесда абуна:

– Хур бекьизе пурцил гӀоркьги ккун, нахъ-нахъ валагьулев чи Аллагьасул ПарччахӀлъиялъе ярагьунаро.

10 бетӀер

Лъабкъоялда анцӀго мурид халкъалъухъе витӀула

10^1•Гьелдаса хадуб ТӀадегӀанав ГӀисаца тӀаса вищана жеги лъабкъоялда анцӀго чи ва жиндасаго цере кӀи-кӀиккун ритӀана живго щвезе ракӀалда букӀарабщинаб шагьаралдеги росулъеги. 2Гьес гьезда абуна:

– Хуриб хӀалухъен гӀемер бижун буго, хӀалтӀухъаби дагь руго. Гьеб лъилъизе кверщел кодоб бугев БетӀергьанасда гьаре лъилъарухъаби ритӀеян+. 3Гьанже а! Гьале дица нуж ритӀулел руго бацӀазда гъорлъе кьагӀи гӀадин+. 4Я гӀарац лъун таргьа босуге, я къайи лъун къвачӀа босуге, я хисун ретӀине хьитал росуге, нухда данде ккарасе саламги кьоге[*]+. 5Лъил бакӀалде нуж щваниги, гьезие рекъел гьарун, «Ассаламу гӀалайкум (Рекъел нужее)» абун лъугьа гьесул къавулъе. 6Саламалъе (ай ракълие) мустахӀикъав чи вугони – нужер салам гьесде щвела, гьечӀони – гьеб нужедего тӀадбуссина. 7Гьеб къавулъ чӀа нуж, гьезда цадахъ квана-гьекъон, – хӀалтӀухъанасе мухь хӀалалаб букӀунелъул. Цо къавулъа цоги къавулъе гочаруге+. 8-9Цо шагьаралде щун, нуж гьенир къабул гьаруни, нужее кьурабги кванай, гьенир ругел унтаралги сахлъизаре, Аллагьасул ПарччахӀлъи нужеде тӀаде гӀунтӀун бугиланги бице гьезда++. 10Ваамма цо шагьаралде щун, нуж гьенир къабул гьаричӀони, къотӀнореги рахъун, гьадин абе: 11«Нужер шагьаралда нижер хӀатӀазда тӀад чӀараб хӀургицин нижеца къватӀазде нужеего кӀутӀулеб буго. Амма лъан букӀаха Аллагьасул ПарччахӀлъи тӀаде гӀунтӀун бугеблъи»+. 12Дица нужеда абулеб буго: къиямасеб къоялъ Содомалъул халкъ гӀемерго лъикӀ букӀина гьеб шагьаралъул халкъалдаса+.

Балагьги гӀазабги Аллагьасде руссинчӀел шагьаразде

13•Балагьги гӀазабги дуе, Хоразин шагьар! Балагьги гӀазабги дуе, Байтсаида шагьар! Амма Тиралъулгун Сидоналъул гӀадамазда рихьун рукӀаралани нужеда рихьарал гӀадинал мугӀжизатал, тӀутӀу-хъухъураб парталги ретӀун, ботӀроде рахъуги бан, ракьалда гӀодорги чӀун[*], церего руссинаан гьел Аллагьасде+. 14Гьединлъидалин Тиралъулги Сидоналъулги халкъалъе къиямасеб къоялъ нужееялдаса бигьа букӀине бугеб! 15Дудаги, Капернаум, зобалазде бахине гьабилинищ ракӀалде кколеб бугеб? ЖужахӀалъул кӀкӀалахъе рехила мун!

16Нужехъ гӀенеккулел дихъги гӀенеккула, нужеде инкар кколез дидеги инкар ккола, диде инкар кколез дун жинца витӀарав Аллагьасдеги инкар ккола+.

Лъабкъоялда анцӀавго мурид тӀадвуссун вачӀуна

17Лъабкъоялда анцӀавго мурид рохуца холаго тӀадруссун рачӀана.

– Я, БетӀерчӀахъад! – ан абуна гьез. – Жундулгицин мутӀигӀлъула нижее, дур цӀар рехсон гьезие амру гьабураб мехалъ+.

18ГӀисаца гьезда абуна:

– Дида бихьана илбис пири гӀадин зодисан бортун унеб!+
19Гьале дица нужее къудрат кьуна щибго зарал гьечӀого борхьалги ичӀкӀалалги хӀатӀаз мерхьине ва тушманалъул тӀолабго къуват-гучалда тӀад кверщелги кьуна+. 20Амма нуж рохуге хъубал жундул нужее мутӀигӀлъулел ругилан, нуж роха зобалазда жидер цӀарал хъваразда гьоркьор рукӀиналдаса+.

«Дуе рецц буго, дир Эмен!»

21•Илагьияб РухӀалъ цӀурав ва вохизавурав ГӀисаца гьебмехалъ абуна:

– Дуе рецц буго, дир Эмен, зоб-ракьалъул БетӀергьан, цӀодораздаса ва гӀакъилаздаса балъго гьабун, лъимер гӀадиназе гьаб кинабго дуца загьир гьабуралъухъ. Уха, дир Эмен, гьелъулълъидалха бугеб дур цӀобалъул гӀатӀилъи!

22Кинабго дие дир Инсуца кьураб буго. Инсуда гурони, лъиданиги лъаларо Вас щивали. Васасда ва Эмен жидее загьир гьавизе Васасе бокьарал гӀадамазда гурони, лъиданиги лъаларо Эмен щивали+.

23Муридаздехун вуссун, цохӀо гьезда абуна ГӀисаца:

– Гьардарал гурищха гьаб кинабго бихьулел нужер берал+. 24Дица нужеда абулеб буго: гӀемерал аварагзабазеги парччахӀзабазеги бокьун букӀана нужеда бихьулеб бугеб бихьизе, амма гьезда бихьичӀо. Нужеда рагӀулеб бугеб рагӀизеги бокьун букӀана, амма гьезда рагӀичӀо+.

ГурхӀел бугев самариясул хӀакъалъулъ

25Гьале цо динияв гӀалимчияс, гьесул хӀалбихьизе, суал кьуна:

– Я, МугӀалим! Абадияб рукъалъул бутӀа щвезе щиб дица гьабизе кколеб+?

26ГӀисаца гьесда абуна:

– Къануналда кин бугеб? Щиб цӀалараб дуца гьелъул хӀакъалъулъ?

27Дос жаваб кьуна:

– «Дурго БетӀергьан Аллагь дуе вокьа дур тӀолабго ракӀалдалъун, дур тӀолабго рухӀалдалъун, дур тӀолабго къуват-жаналдалъун, дур тӀолабго гӀакълу-пикруялдалъун» ва «Мунго гӀадин вокьа дуе дуда аскӀов вугевги»+.

28ГӀисаца гьесда абуна:

– Дуца битӀун жаваб кьуна. Гьеле гьедин гьабуни, абадияб гӀумру букӀина дур+.

29Живго ритӀухъ гьавизелъун, дов чияс гьикъана:

– Щивха кколев «дида аскӀов вугев»?

30Гьанже ГӀисаца гьесие, мисал бачун, хабар бицана:

– Цо чи унев вукӀана Иерусалималдаса Иерихоналде. ТӀаде кӀанцӀун хъачагъаз гьесухъа къайи бахъана, кьабун-вухун, хвалде ккезавун гьевги тун, нахъе ана. 31Гьале цо кашиш ккана досда тӀаде, амма гьев нухлул добцояб рахъалдехун лъугьана. 32Гьединго цо левитги[*] ккана досда тӀаде, гьевги лъугьана нухлул добцояб рахъалде. 33Сапаралда вукӀарав цо самариявги ккана досда тӀаде. Дов вихьаравго, гурхӀизе бачӀун,+
34аскӀове ун, чогъроца чурун ва нах бахун, досул ругънал къачӀана гьес, жиндирго гӀорцӀмидаги рекӀинавун, петералде вачун, досие хъулухъги гьабуна. 35Нахъисеб къоялъ, петералъул бетӀергьанасе кӀиго динарги кьун, самарияс абуна: «Дуца тӀалаб гьабе досул. Гьалдаса цӀикӀкӀун дуца хвезабизе ккани, тӀадвуссун вачӀунаго гьебги бецӀила дица дуе». 36Хъачагъаз зулму гьабурасда «аскӀов вугевлъун» щив рикӀкӀинев гьел лъабаздаго гьоркьоса?

37– Досда гурхӀун кумек гьабуравха, – ян жаваб кьуна динияв гӀалимчияс.

ГӀисаца гьесда абуна:

– Инеги ун, дуцаги гьедин гьабе, – ян.

Марталги Марямилги хӀакъалъулъ

38Гьедин ГӀисаги муридалги сапаралда рукӀаго, гьев цо росулъе щвана. Марта абулей цо гӀаданалъ ГӀиса гьоболлъухъ вачана+. 39Гьелъул йикӀана Марям абун яцги. ТӀадегӀанав ГӀисал хӀатӀаахада гӀодойги чӀун, гьесул харбихъ гӀенеккун йикӀана гьей+. 40Мартайилан абуни, гьебмехалъ гьезие кӀудияб гьоболлъи гьабизе квалквадилей йикӀана. ГӀисада аскӀое ячӀун, гьелъ абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дуе агъазго гьечӀо яцалъ дун гьаний квалквадизе тун йикӀиналъул. Дие кумек гьабизе яхъаян абе гьелда.

41ТӀадегӀанав ГӀисаца, гьелъие жаваб кьун, абуна:

– Марта! Марта! Мун гӀемераб жоялда квер чӀвазе лъугьун йиго,+
42амма цо жо кквезе ккола чияс. Гьале Марямица лъикӀаб бутӀа тӀаса бищана, лъиданиги кӀвеларо гьелъухъа гьеб бахъизе.

11 бетӀер

ГӀисаца муридазда дугӀа гьабизе малъула

11^1•Цо пуланаб бакӀалда Аллагьасе гьари-дугӀаялда вукӀана ГӀиса. Гьесул гьари-дугӀа лъугӀарабго, цо муридас ГӀисада абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! ЯхӀяца жиндирго муридазда малъараб гӀадин, нижедаги малъе Аллагьасе гьари-дугӀа гьабизе+.

2Гьес гьезда абуна:

– Нужеца дугӀа гьабулаго гьадин абе:

Я, Эмен, дур цӀар гӀадамаз мукъадасаблъун рикӀкӀаги, дур ПарччахӀлъи тӀаде щваги, 3щибаб къоялъ нижер бетӀербахъиялъе хинкӀ-чед кье нижее,+
4нижер мунагьазда тӀасаги лъугьа, гӀадамаз нижее гьабуралда нижги тӀасалъугьунел ругин. Нижер хӀалбихьизеги биччаге+.

5Цинги гьес бицана:

– Масала, нужер цоясул вуго гьудул, сордо бащалъараб мехалъ гьесул нуцӀихъе ун дуца абулеб буго: «Я, дир гьудул, къаси дие цо лъабго чед кьеларищ дуца? 6Сапаралда вугев цо гьудул гьоболлъухъ вачӀун вуго дихъе, гьесда цебе лъезе квен гьечӀого вуго дун», – абун. 7Унго, дос жанисан гьадинаб жаваб кьеладай дуе: «Дир рахӀат хвезабуге. НуцӀаги рахан буго, лъималги руго дида аскӀор бусада кьижун. ТӀаде вахъун дуе чед кьезе кӀоларо дида». 8Амма дица абила гьадин: гьудуллъиялъул къимат гьабун кьечӀониги, дур тӀасавичӀунгутӀиялдаса ворчӀичӀого, гьайгьай, тӀаде вахъун дос дуе кьела къваригӀарабгӀанаб чед.

9Гьединлъидал дица нужеда абулеб буго: гьаре нужеца – нужее кьечӀого толаро; балагье нужеца – батичӀого хутӀуларо; нужеца нуцӀа бухе – гьеб рагьичӀого толаро. 10Гьарарасе кьола, балагьарасда батула, бухарасе нуцӀаги рагьула+. 11Нужеда гъорлъ вугищ цониги эмен, васас ччугӀа гьарараб мехалъ, гьесухъе борохь кьолев? 12Яги, хоно гьарани, гьесухъе ичӀкӀал кьолев? 13Нужго квешал ругониги, лъималазе нужеца лъикӀабщинаб кьолеб мехалъ, жинда гьарарасе кигӀан цӀикӀкӀун рещтӀинабилеб зобалазда вугев Инсуца Илагьияб РухӀ.+

ГӀисайищ яги жундузул ханищ?

14•Цо нухалъ цо чиясул чорхолъа ГӀисаца бачахъана гӀадан мацӀ лъаларевлъун лъугьинавулеб жен. Чорхолъа жен индал, мацӀ лъаларев чи гаргадизе лъугьана, гьелда гӀажаиблъи гьабун халкъги хутӀана. 15Цо-цо гӀадамаз абулеб букӀана гьес инсанасул чорхолъа жундул рачахъулел ругин жундузул хан Беэлзебулил кумекалдалъун+. 16Цогидаз, гьесул хӀалбихьизелъун, тӀалаб гьабуна зодисан гӀаламат бихьизабеян+. 17Гьезул пикрабиги лъан, ГӀисаца гьезда абуна:

– Бокьараб ханлъиялда жаниб кьал ккани – гьеб ханлъи биххула, хъизаналда жаниб кьал ккани – гьеб хъизанги биххула. 18Гьединго илбисги жибго жиндаго дандечӀун кьалда бугони, гьелъул ханлъи биххичӀого хутӀилищ? Нужецани абулеб буго Беэлзебулил кумекалдалъун рачахъулин дица гьел. 19Дица гьел Беэлзебулил кумекалдалъун рачахъулел ратани, нужер умматалъул гӀадамаз лъил кумекалдалъунха гьел рачахъулел? Гьеле гьел гӀадамаз нуж мекъи рукӀин чӀезабила гури+. 20Амма дица жундул Аллагьасул кумекалдалъун рачахъулел ругелъул, Аллагьасул ПарччахӀлъи нужеде гӀагарлъун букӀин бичӀчӀула гьелдасан.

21Кодоб ярагъгун цо къуватав-кутакав чияс жиндирго рукъ цӀунулеб бугони, гьесул боцӀи-рикъзиялъе хӀинкъи букӀунаро. 22Амма гьесдасаги къуватав тӀаде кӀанцӀани, гьев къезавила, гьесул ракӀчӀей букӀараб ярагъги кодоса босила, гьесухъа бахъун давлаги жидеразего бикьила.

23Дунгун цадахъ гьечӀев чи – гьев вуго дида дандечӀарав чи. Диргун жубай гьечӀев чияс журай биххизабила+.

Жен жиндирго рокъобе тӀадбуссуна

24Инсанасул чорхолъа бачахъараб хъубаб жен ракъдалал авлахъазда терелеб-женжедулеб букӀуна, жиндиего рахӀат-хӀалхьи балагьулаго. Амма рахӀат-хӀалхьи батуларо женалда. Гьелъ абула: «РачӀа, дун цебе дунго букӀараб рокъобе тӀадбуссина», – ян. 25ТӀадбуссун щведал, гьелда рукъ батула лъухьун, къачӀан. 26Гьанже женалъ жиндасаги гӀасияб анкьго женги бачуна гьеб рокъобе. Рахъун гьенир чӀола гьел. Гьебмехалъ дов чи цебе букӀаралдасаги квешаб хӀалалде ккола+.

ГӀисаги цо пуланай чӀужугӀаданги

27ГӀисаца гьедин абидал, цо чӀужугӀаданалъ ахӀана халкъалъул руккалида гьоркьосан:

– Гьардарай гурищха мун гьавурай,
дуе керен кьурай дур эбел!+

28Гьес абуна:

– Дагьалги цӀикӀкӀун гьардарал гурищ Аллагьасул рагӀи рагӀулел
ва гьелда рекъон хьвадулел гӀадамал!+

Юнус аварагасул гӀаламаталъул хӀакъалъулъ

29•ГӀемераб халкъ жиндаго аскӀобе бачӀараб мехалъ, ГӀисаца абуна:

– ЦӀакъго квешлъун буго гьаб уммат! Гьазие бокьун буго гӀаламат бихьизабизе. Юнус аварагасул гӀаламат гурони, цогидаб гӀаламат гьезие букӀине гьечӀо. 30Ниневиялъул халкъалъе гӀаламатлъун Юнус авараг лъугьарав гӀадин, ГӀадамил Лъимерги гӀаламатлъун лъугьина гьаб умматалъе. 31Гьаб умматалда цадахъ яхъина къиямасеб къоялъ Къилбаялъул парччахӀги. Гьелъ гӀайиб чӀвала гьазда, гьей дуниялалъул рагӀалдаса яхъарай ячӀиндал Сулайман аварагасул гӀакъилаб рагӀухъ гӀенеккизе. Гьале гьанив вугевав гӀемерго тӀадегӀанав вуго Сулайман аварагасдаса+. 32Ниневиялъул халкъги бахъина къиямасеб къоялъ гьаб умматалда цадахъ ва гьезги гӀайиб чӀвала гьазда, Юнус аварагасухъ гӀенеккун гьел Аллагьасде руссиндал. Гьале гьанив вугевав гӀемерго тӀадегӀанав вуго Юнус аварагасдаса+.

Чирахъалъул мисал

33•Лъицаниги лъеларо рекӀараб чирахъ бихьулареб бакӀалда яги сахӀида гъоркь. Жанире лъугьаразе канлъи букӀунедухъ борхатаб бакӀалда лъола гьеб+. 34Дур бер – гьеб буго дур черхалъул чирахъ. Берал канал ругони, дур тӀолабго черхги канлъула. Берал канлъукъал ругони, дур черхги бецӀлъула. 35Ворегиха, дулъ бугеб канлъи бецӀлъиялде сверизе гурин. 36Гьедин, мун канлъул цӀун вугони, щибниги бецӀлъиги дулъ гьечӀони, мун тӀуванго гвангъила, чирахъул канлъиялъ мун кенчӀезавун вугев гӀадин.

ГӀисаца фарисеяздаги диниял гӀалимзабаздаги гӀайиб чӀвалеб буго

37•ГӀисал вагӀза лъугӀидал, цо фарисеяс гьев къаде кваназе ахӀана. ВачӀун сурпаялда нахъа гӀодов чӀана ГӀиса. 38Кваназе лъугьиналде гьес кверал чуричӀелъул, фарисеяв хӀикмалъун хутӀана+. 39ТӀадегӀанав ГӀисаца гьесда абуна:

– Нужеца, фарисеяз, суркӀа-щуруналъул тӀасахун рахъ бацӀцӀад гьабун чураниги, нужер жанисахун рахъ хъантӀиялъулги квешлъиялъулги цӀун буго. 40ГӀабдалзаби! ТӀасан бихьулеб бижарас гурищ жанибехун бугебги бижараб? 41Амма жаниб бугебаб садакъаде кьуни, гьебмехалъ хӀакъикъаталда тӀасаги рацӀцӀалъила нуж. 42Балагьги гӀазабги нужее, фарисеял. Нужеца садакъаде кьола хӀатта сагӀаналъул, гъараналъул ва цогидабги гӀурччинлъиялъул анцӀил бутӀа[*], ритӀухълъиялъулги Аллагьасде рокьиялъулги нужеца тӀалабго гьабуларо. Гьебги гьабизе ккола, гьабцоябги гьабичӀого тезе бегьуларо+. 43Балагьги гӀазабги нужее, фарисеял! Нужее бокьула синагогабазда жанир киназдасаго церегӀан гӀодор чӀезе ва базаркъотӀноб халкъалъ салам кьезе+. 44Балагьги гӀазабги нужее! Нуж релълъуна тӀасан хьвадулесда хӀатӀикь букӀин лъалареб, зани чӀвачӀеб хобалда+.

45Гьебмехалъ цо динияв гӀалимчияс абуна гьесда:

– Я, МугӀалим! Гьединал рагӀабиги абун, дуца нижги инжит гьарулел ругогури.

46ГӀисаца абуна:

– Нужееги, диниял гӀалимзаби, балагьги гӀазабги! Щайгурелъул нужеца гӀадамазул мугъзада лъолеб буго баччизе кӀоларебгӀан бакӀаб гьир, нужецагойин абуни, гьелда килищцин хъваларо. 47Балагьги гӀазабги нужее! Нужер умумуз чӀварал аварагзабазул хобазда тӀад мазарал[*] гьарулел руго нужеца. 48Гьелдалъун нужеца чӀезабулеб буго умумузул ишазда нуж тӀад рекъолел рукӀин. Доз аварагзаби чӀвана, нужецайин абуни, доз чӀван хваразул хобазда тӀад мазарал гьарулел руго+. 49Гьединлъидал Аллагьасул ГӀакъиллъиялъ абун буго: «Аварагзабиги чапарзабиги ритӀизе руго дица гӀадамазухъе, гьезин абуни цоял чӀвазе руго, цогидал рачахъизе руго+. 50-51Гьабилидаса бахъараб къурбан хъолеб бакӀалдаги Мукъадасаб Рукъалдаги гьоркьов чӀварав Закария аварагасде щвезегӀан, дуниял бижаралдаса нахъе гӀодобе тӀураб киналго аварагзабазул бидул хӀакъ босизе буго гьаб умматалдаса». Гьале дица нужеда абулеб буго: гьаб умматалдаса тӀалаб гьабизе буго дозул бидул хӀакъ+.

52Балагьги гӀазабги нужее, диниял гӀалимзаби! Щайгурелъул нужеца гӀелмуялъул кӀул босана, амма кӀулал ричӀун нужгоги инчӀо жанире, ине бокьаралги риччачӀо.

53-54ГӀиса гьениса нахъе аралдасаго, батӀи-батӀиял суалал кьун, гьесухъа рагӀи бахъизе чанкъан чӀун, тӀаделъизе байбихьана диниял гӀалимзабазги фарисеязги, гьесул кӀал таризабизе кӀоларищали+.

12 бетӀер

ГӀисаца муридазе гӀакълаби кьолел руго

12^1Аза-азар чи гӀахьаллъарал чӀахӀиял руккелал гьарун рачӀунел рукӀана гӀадамал гьеб заманалда ГӀисада аскӀоре. Цоцаца мерхьиналде ккун букӀана гьезул иш. ГӀисаца цин жиндирго муридазда абуна:

– Вореха, фарисеязул реччеялдаса, ай гьезул кӀигьумерчилъиялдаса цӀуне нужго+. 2Щайгурелъул тӀатинчӀого цониги бахчараб жоги хутӀулареб, загьирлъичӀого щибниги балъгояб жоги букӀунареб+. 3Гьединлъидал сардил бецӀлъухъе нужеца абураб жо, бакъул канлъухъе къватӀибе рагӀун батулеб; рокъоб жаниб нужеца лъилниги гӀинзукье щурараб рагӀи, тӀохаздасан киназдаго лъазабун батулеб. 4•Дица нужеда абулеб буго, дир гьудулзаби: инсанасул черх чӀвазе гурони, тӀокӀаб щибниги гьабизе кӀоларезукьа нуж хӀинкъуге+. 5Дица малъила нужеда лъикьа хӀинкъизе кколелали. Нуж хӀинкъа чӀван хадур нуж жужахӀалъуре рехизе кӀолев Аллагьасукьа. Гьеле гьесукьа хӀинкъаян абила дица нужеда+. 6КӀиго пахьул шагьиялъухъ гурищ щолеб щуго къадако? Амма гьезул цонигияб кӀочон толаро Аллагьасда. 7Нужер бетӀералда чан рас батаниги, гьелги рикӀкӀунин ругел. Нуж хӀинкъуге, киналго къудкуздаса хириял руго нуж+.

8Гьале дица нужеда абулеб буго: гӀадамазда цебе дир рахъ ккурав чиясул, Аллагьасул малаикзабазда цебе, ГӀадамил Лъимацаги рахъ кквезе бугебха+. 9ГӀадамазда цебе диде инкар гьабурав чиясдаса, Аллагьасул малаикзабазда цебе, дицаги инкар гьабила+. 10ГӀадамил Лъимада данде рагӀи абурав бокьарав чиясдаса Аллагь тӀасалъугьина, амма Илагьияб РухӀалда бугьтан лъурав чиясе тӀасалъугьин букӀине гьечӀо+. 11Синагогаялъуреги рачун, чӀухӀбуздаги чӀахӀиял хӀакимзабаздаги цере нуж рахъун чӀезарураб мехалъ, гьезда щибдай бицинаян, щиб жавабдай кьела гьезул суалазеян ургъел ккоге нужее; 12гьеб лахӀзаталда Илагьияб РухӀалъ малъилелъулха нужеца щиб бицине кколебали+.

ГӀакълу гьечӀев цо бечедав чиясул хӀакъалъулъ

13•ГӀадамазда гьоркьосан вахъун, цо чияс абуна ГӀисада:

– Я, МугӀалим! Инсул ирсалъул дие кколеб бутӀа кьеян абе дир вацасда.

14ГӀисаца гьесда абуна:

– Ле, нужее суд гьабизе ва нужер ирс бикьизе тӀамурав чийищ дун?

15Цинги халкъалдехун абуна:

– Ворегиха, хъантӀиялдаса цӀуне нужго! Щайгурелъул дуниялалъул боцӀи-рикъзи гьарзаго бугониги, гьелда бараб гьечӀо инсанасул гӀумру+.

16Хадуб ГӀисаца гьезие, мисал бачун, бицана:

– Цо бечедав чиясул хуриб бижун букӀун буго бакӀарун хӀалкӀоларебгӀан гӀемераб хӀалухъен. 17Гьес жиндаго абун буго: «Щибдай дица гьабила. Гьеб хӀалухъен базе гӀураб бакӀ гьечӀогури дир». 18Цинги гьес хӀукму гьабун буго: «Гьа, гьанже лъана дица щиб гьабилебали. Дирго царгъалги риххун, чӀахӀиял царгъал гьарила ва тӀолабго хӀалухъенги цогидаб бечелъиги гьезда жанибе буссинабила. 19Цинги дица дирго напсалда абила: „Я, дир напс! Гьале чанго соналъе гӀураб бечелъи буго дур. РахӀаталда кванай, гьекъе, кеп гьабе дурго гьанже!“» 20Амма Аллагьас абун буго гьесда: «Я, гӀабдал! Къаси дур рухӀ бахъизе буго! Лъие хутӀулеб дуца бакӀарараб бечелъи?» 21Жиндиего хазина бакӀарулев, амма Аллагьасда цеве мискинав чиясул къадар гьединаб букӀуна+.

ГӀисаца муридазда ургъел гьабугеян малъула

22Цинги жиндирго муридазда ГӀисаца абуна:

– Гьединлъидалин дица нужеда абулеб: щибдай кваналаян чохьое гӀологи, щибдай ретӀинаян чорхое гӀологи хъалхъадуге+. 23Квандаса цебесеб буго рухӀ, ратӀлидаса цебесеб буго черхги. 24Гъудузухъ ралагье нуж: гьез я бекьуларо, я лъилъуларо, я царгъахъе баларо. Аллагьас хьихьун руго гьел. Амма хӀанчӀаздаса гӀемерго хириял руго нуж+. 25Лъида кӀвезе бугеб, кигӀан хъалхъаданиги, жиндирго гӀумру цо къоялъниги халалъизабизе. 26Гьеб гьитӀихӀинабгицин гьабун бажаруларел нуж кӀудияб гьабизеян щай лъугьунел?

27ТӀугьдузухъ ралагье нуж. Я хурир хӀалтӀуларо гьел, я кун дургъуларо гьез. Амма гьале дица нужеда абулеб: жиндирго машгьурлъиялъул завалалдагицин Сулайман парччахӀасул букӀинчӀо бокьараб тӀогьол гӀадинаб ретӀел+. 28Я, ле – божи дагьаб уммат! Жакъа гӀалахалда бугони, метер цӀадабе рехулеб тӀегь-хералдагицин Аллагьас гьединаб берцинаб ретӀел ретӀунеб мехалъ, кигӀан берцинабдай нужер букӀинеб!+

29Гьединлъидал щибдай кваналаян, щибдай гьекъелаян нужеего гӀакъуба кьоге, 30гьеб кинабго бугелъул Аллагь лъалареб халкъалъги тӀалаб гьабулеб жо. Нужер Инсуда лъала нужее гьеб хӀажалъулеблъи. 31Нужеца гӀамал гьабе Аллагьасул ПарччахӀлъиялде рорчӀизе, цогидаб хутӀарабщинаб гьес нужее тӀадеги кьела.

32ХӀинкъуге, гьитӀинаб рехъен! ЦӀоб лъун, нужер Инсуца нужее ПарччахӀлъи кьезе бугебин+. 33Нужерго боцӀи-рикъзиги бичун садакъаби гьаре. Багьулареб-бихъулареб таргьа-къвачӀа гьабун те, зобалазда бугеб турулареб-холареб хазина къачӀан те. Гьеб хазина зобалазда я цӀогьорас бикъуларо, я ицица кваналаро+. 34Нужер хазина бугеб бакӀалда букӀине бугелъул нужер ракӀги.

ГӀисаца муридазда хӀадурго чӀайилан абулеб буго

35•Нуж ретӀа-къан къачӀан рукӀа, рекӀун чирахъалги те. 36Берталъе ун тӀадвуссун вачӀарав рукъалъул бетӀергьанас кавуда тункидал, гьебсагӀат гьев жаниве виччазе хӀадурго чӀарал рагьтӀателал гӀадин рукӀа нуж+. 37Гьардарал гурищ, жидерго бетӀергьанасда живго вачӀинегӀан рорчӀуда чӀун ратарал рагьтӀателал. ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда, гьес жинцаго гьезие гӀоло рачел къазе буго, кванил тӀутӀ тӀибитӀизе буго ва квана-гьекъезе гӀодор чӀезаризе руго. 38Гьардарал гурищ, кида вачӀаниги: сордо бащалъараб мехалъ, яги радакье вачӀаниги, рорчӀуда чӀун гьесда ратарал рагьтӀателал. 39Рукъалъул бетӀергьанасда лъалеб бугони цӀогьор вачӀунеб заман, гьес цӀогьор жаниве ворчӀизе виччаларевлъи лъай нужеда+. 40Гьединлъидал нужги хӀадурго рукӀа, ракӀалдаго гьечӀеб заманаялъ вачӀине вугелъул нужехъе ГӀадамил Лъимер.

41Гьебмехалъ Пётрица абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Нижеейищ дуца гьеб мисал бачунеб бугеб, яги кинабго халкъалъейищ?

42ТӀадегӀанав ГӀисаца абуна:

– РагьтӀателазе бетӀерлъи гьабеян ва гьезие ригь-ригьалда ва роцада квен-тӀехги чӀезабеян тарав рагьтӀател, 43гьесул бетӀергьан тӀадвуссун вачӀараб мехалда ритӀухъго ва цӀодорго хӀалтӀулев ватани, – гьардарав гурищ гьединав рагьтӀател+. 44ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: бетӀергьанас гьединав рагьтӀателасда божун тела жиндир тӀолабго магӀишат. 45Амма гьедин тарав рагьтӀател, жиндир бетӀергьан тӀадвуссун вачӀине гӀезегӀан заман бугин ракӀалдеги ккун, жинца тӀалаб гьабизе кколел рагьтӀателалги гъаравашалги рухизе-кьабизе лъугьани ва квана-гьекъон къоял тӀамулел ругони, щиб ккелеб+? 46Гьесда ракӀалдаго гьечӀеб къоялъ ва вачӀиниланго ккечӀеб сагӀаталъ тӀаде рехун вачӀина гьесул бетӀергьан. КӀихӀи хъвалхьина гьес гьев рагьтӀател, – иман гьечӀесул можоро бахъараб гӀадин ккела гьесул иш. 47БетӀергьанасул амру-буюрухъги жинда лъалеб букӀаго, хӀадурго чӀун гьеб тӀубазабичӀев рагьтӀателасда цӀал гӀемер щвела. 48БетӀергьанасул амру-буюрухъ лъалеб букӀинчӀев, амма вухизе кколеб иш гьабурасда цӀал дагьаб щвела. ГӀемераб кьун букӀарасдаса гӀемераб тӀалабги гьабила, божи цӀикӀкӀун букӀарас жавабги цӀикӀкӀун кьезе ккела.

«Ракьалда рекъел рещтӀинабизе гуро дун вачӀун вугев»

49•Ракьалде цӀа рещтӀинабизе вачӀун вуго дун, гьанжего гьеб цӀа рекӀун бугебани кигӀанха дие бокьилеб букӀараб! 50Дица гӀор бахине ккола. КигӀан кӀудияб ургъелха дида чӀван бугеб, кидадай гьеб тӀубалаян+. 51Ракьалде рекъелги босун дун вачӀаравиланищ нужеда кколеб бугеб? Гурилан абулеб буго дица, рикьи ккезабизе вачӀун вуго дун+. 52Гьанжеялдаса нахъе, цо хъизаналда щуго чи вугони, гьезул рикьи кьела: лъабгояв кӀигоясда данде вукӀина, кӀигояв лъабгоясда данде вукӀина. 53Гьединабго рикьи ккун, эмен васасда дандечӀела, вас инсуда дандечӀела; эбел ясалда дандечӀела, яс эбелалда дандечӀела; якьад нусалда дандечӀела, нус якьадалда дандечӀела.

«Гьанже заман кинаб бугебали щай нужеда лъалареб?»

54•ГӀисаца халкъалде хитӀаб гьабун абуна:

– БакътӀерхьудасан накӀкӀул парча баккани, цӀцӀадае бугилан абула нужеца. Гьеб къоялъ цӀцӀадги бала. 55Къилбаялъул гьури пуйзе байбихьани, бакъул бухӀи цӀикӀкӀинин абула нужеца. БагӀарараб бачӀуна гьеб къо. 56Ле, гьересишайихзаби, зоб-ракьалъул хиса-басиялда хадур гӀунтӀула нуж, амма гьанже кинаб заман бугебали щайха нужеда лъалареб? 57Нужедаго щай лъалареб ритӀухъаб нухдасан хьвадизе? 58Масала, дурго дагӀбадулавгун судалде унев вугони, дове щвелалдего хӀаракат бахъе рекъел-бакъалдалъун гьев тӀаса вихьизавизе. Гурони, гьес мун судиясухъе вехъерхъила, судияс мун гӀеласухъе кьела, гӀелас мун гвандиниве рехила+. 59Гьале дица дуда абулеб буго: дур ахирисеб шагьи-пара кьун налъи бецӀичӀого, гвандиниса къватӀивеги ворчӀиларо мун.

13 бетӀер

«Тавбу гьабичӀони, хвалде ина нуж»

13^1Гьебмехалъ ГӀисахъе рачӀун, цо чагӀаз бицана гьесда, Пилатица Галилеялъул гӀадамалги чӀванин ва Мукъадасаб Рокъоб гьез къурбаналъе хъураб боцӀул биялда гъорлъе гьезул биги жубазабунилан+. 2ГӀисаца гьезда абуна:

– Жидее гьединаб гӀазаб кьурал чагӀи Галилеялъул цогидал гӀадамаздаса мунагь-хӀакъ гӀемерал рукӀаниланищ нужеда ракӀалде кколеб? 3РукӀинчӀилан абулеб буго дица нужеда: амма тавбу гьабичӀони, нужги гьедин хвалде ина. 4Яги доб Силоамалъул си биххун гъоркье ккун хварав анцӀила микьго чи Иерусалималъул цогидал гӀадамаздаса мунагь-хӀакъ гӀемерал рукӀаниланищ нужеда ракӀалде кколеб+? 5РукӀинчӀилан абулеб буго дица нужеда: тавбу гьабичӀони, нужги гьедин хвалде ина.

Инжиралъул гъотӀол мисал

6Цинги ГӀисаца гьезие хабар бицана. Цо чияс ахикь инжиралъул гъветӀ чӀун букӀун буго. ВачӀун хал гьабидал гьелда тӀад пихъ бижун батун гьечӀо+. 7Гьес ахихъанасда абун буго: «Гьале лъабабго соналъ вачӀунев вуго дун гьаб гъотӀохъе. Цониги инжир бижун батичӀо гьалда тӀад. КъотӀун рехе гьаб, ракь гӀадада хвезе течӀого»+. 8Ахихъанас абун буго: «Я, бетӀерчӀахъад! Цо исаналъиялъги жибго те гьеб. Дица гьелъул рохтиялъукь ракьги гьогь гьабила, ракги бала. 9ТӀадеялъул бижизе бегьула гьелда тӀад пихъ. Нагагь бижичӀони, къотӀун рехила».

ГӀисаца сахлъизаюла гьодилъа къуларай цо чӀужугӀадан

10Цо шамат къоялъ синагогаялъув вагӀза-насихӀат гьабулев вукӀана ГӀиса+. 11КӀичӀван гьодилъа къуларай цо чӀужугӀаданги йикӀана, тӀаде йорхун яхъун чӀезего кӀоларей. Гьелъул чорхолъ бугеб хъубаб женалъ анцӀила микьго соналъ чӀезаюн йикӀана гьей гьеб гӀазабалъукь. 12Гьей йихьидал, аскӀое ахӀун, ГӀисаца гьелда абуна:

– Йо, чӀужугӀадан! Мун дурго гӀузруялдаса хвасарлъана, – ян.

13Цинги гьелда тӀад квер бахъана гьес. ГьебсагӀатго гьелъул гьод битӀун бачӀана, Аллагьасе рецц гьабизе лъугьана гьей. 14ГӀисаца шамат къоялъ гьей гӀадан сахлъизе гьаюнилан ццин бахъарав синагогаялъул хӀакимас гӀадамаздехун вуссун абуна:

– Анкьида жаниб анлъго къо буго нилъ хӀалтӀизе кколеб. Шамат къоялъ рачӀинчӀого, гьел цогидал къояз рачӀа нужго сахлъизаризе+.

15Гьебмехалъ гьесие жавабалъе ТӀадегӀанав ГӀисаца абуна:

– Ле, нуж ххвелал гьаризе ругьунлъараб уммат! Нужеда гъорлъ вугевищ русснадаса бичун нужерго оц яги хӀама шамат къоялъ гьекъезе бачунарев цониги чи+? 16Ибрагьимил умматалъул гьай чӀужугӀадан анцӀила микьго соналъ юхьун чӀезаюн йикӀана илбисалъ. Жакъа шамат къоялъ дица гьей илбисалъул рухьадаса йичизе бегьулей йикӀинчӀейищ?

17ГӀисаца гьедин абидал, гӀадамазда цере инжитлъана дол гьесда дандечӀун рукӀарал чагӀи. Амма халкъин абуни, гьесул киналго хӀикматал ишаздаса бохун букӀана+.

Горчицаялъул мугьалъул ва реччеялъул мисалал

18•ГӀисаца гьезда абуна:

– Аллагьасул ПарччахӀлъи сунда релълъунеб ва дица гьеб сунда данде кквезе бегьулеб? 19Гьеб релълъуна горчицаялъул хьодул гьитӀинаб мугьалда. Инсанас гьеб хьодул мугь ахикь чӀана, гьелдасан кӀудияб хъарахъ бижана, гьелъул гӀаркьалабазул рагӀдукь хӀанчӀаз бусабиги гьаруна+.

20Нахъеги гьес абуна:

– Цоги сунда данде кквелеб дица Аллагьасул ПарччахӀлъи? 21Гьеб данде кквезе бегьула цо пуланай чӀужугӀаданалъ ханждал лъабго къалиялда гъорлъе рехараб ва тӀубанго гьеб беччизабураб реччеялда+.

ЧӀедераб нуцӀил мисал

22•Шагьаразде ва росабалъе щун, халкъалъе вагӀзабиги гьарулаго, Иерусалималдехун валагьун унев вукӀана ГӀиса.

23Цо чияс гьесда гьикъана:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дагьал чагӀи гурони хвасарлъунгутӀи битӀараб жойищ?

Гьес гьезда абуна:

24– ЧӀедераб нуцӀихъан жанире лъугьине хӀаракат бахъе нужеца. Дица нужеда абулеб буго: гӀемераз жигар бахъила гьеб нуцӀихъан лъугьине, амма гьезда кӀвеларо. 25Вахъун рукъалъул бетӀергьанас нуцӀа рахарабго, къватӀирги чӀун, гьеб бухизе ва ахӀдезе лъугьина нуж: «Я, бетӀерчӀахъад! Нижее нуцӀа ричӀе!» – ян. Гьес нужеда абила: «Дида лъаларо нуж киса-щалали»+. 26Гьебмехалъ нуж лъугьина гьесда бичӀчӀизабизе: «Ниж руго дуда цадахъ квана-гьекъарал чагӀи, нижер шагьаралъул къватӀазда дуца нижее вагӀзабиги гьарун рукӀана». 27Гьес жаваб кьела нужее: «Дида лъаларо нуж киса-щалали. РикӀкӀалъе нуж дидаса, ле квешлъи гьабурал киналго гӀадамал!» 28Аллагьасул ПарччахӀлъиялда Ибрагьимги, ИсхӀакъги, Якъубги ва цогидал аварагзабиги нужеда рихьараб ва нужги гьениса къватӀире рехараб мехалъ, гӀодилел ва цаби къерщезарулел хутӀила нуж+. 29Машрикъалдаса ва магърибалдаса, севералъул ва къилбаялъул рахъалдаса рачӀина гӀадамал ва Аллагьасул ПарччахӀлъиялда квана-гьекъезе гӀодор чӀела+. 30Цере рукӀаразул цо-цоял нахъе ккела, ва нахъа рукӀаразул цо-цоял цере ккела+.

ГӀисаца бицуна Иерусалималъул хӀакъалъулъ

31•Гьеле гьеб заманаялда ГӀисахъе цо чанго фарисеяв вачӀана, Гьеродие мун чӀвазе бокьун бугин, гьаниса вахъун дурго нухда айилан лъазабизе+. 32ГӀисаца гьезда абуна:

– Инеги ун гьеб царада абе нужеца, жундуз ккуралги унтаралги жакъаги метерги сахлъизарилин дица, цинги сезе дица дирго хӀалтӀи лъугӀизабилин. 33ХӀакъикъаталдаги жакъаги, метерги, сезеги дун Иерусалималдехун валагьун инчӀого гӀоларо. Гьенив гурони авараг чӀвазе къотӀи гьечӀелъул. 34Вай, Иерусалим, Иерусалим! Аварагзаби чӀвалеб ва духъе ритӀарал Аллагьасул илчизабазда ганчӀал речӀчӀулеб шагьар! Чан нухалъха дие бокьун букӀараб, къурщица тӀанчӀи гӀадин, дур гӀадамал дирго кваркьиялда гъоркье рачине, амма нужее гьеб бокьичӀо+. 35Балагьея, нужер Хирияб Рукъ чӀобого хутӀила. Дица нужеда абулеб буго: «БетӀергьанас витӀун вачӀунев вугесда баркат лъеги», – ян нужеца абизегӀан вихьиларо нужеда дун гьанжеялдаса хадув+.

14 бетӀер

ГӀиса гьоболлъухъ ахӀула цо фарисеяс

14^1Цо пуланаб шамат къоялъ ГӀиса фарисеязул цо хӀакимасухъе гьоболлъухъ ун вукӀана. Гьес щиб гьабулебали хал ккун чӀун рукӀана гьенир+. 2Гьесда дандвитӀун гӀодов чӀун вукӀана лъадал къвачӀа чорхолъ лъугьарав цо чи. 3ГӀисаца диниял гӀалимзабаздаги фарисеяздаги гьикъана:

– Къануналъ изну кьолебищ шамат къоялъ чи сахлъизавизе, яги кьоларебищ+?

4Гьел руцӀцӀун чӀана. ГӀисаца квер хъван сахлъизавуна гьев унтарав чи ва рокъове витӀана. 5ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужер лъилниги хӀама яги оц гъуялъубе бортани, шамат къо бугониги, гьебсагӀат къватӀибе бахъиларищ нужеца гьеб+?

6Гьелда дагӀба базе кӀвечӀо лъиданиги.

7Кванде ахӀарал гьалбал сурпаялда нахъа бищунго хӀурматияб бакӀ кквезе церегӀан къалел рихьидал, мисал бачун, бицана ГӀисаца:+

8– Берталъе ахӀараб мехалъ, бахӀарасда аскӀор гӀодор чӀоге нуж. Щайгурелъул гьенив гӀодов чӀезе ахӀун ватизе бегьула дудасаги гьезие цевесев чи+. 9Мунги гьевги гьениве ахӀарав бертадул бетӀерас дуда аскӀове вачӀун, абила: «Гьав виччай гьенив гӀодов чӀезе», – ян. Цинги мунги инжитго вахъине ккела бищун нахъегӀан бугеб бакӀалда гӀодов чӀезе. 10ВачӀинахъего мун дова бищунго нахъа гӀодов чӀани, дуда аскӀове вачӀун бертадул бетӀерас абила: «Гьаниве цевегӀан вачӀа, гьудул», – абун. Берталъ ругезда гьоркьоб дур къадру-къиматги борхила гьебмехалъ. 11Жинцаго живго тӀадегӀанлъизавурав гӀодовегӀанлъула, гӀодовегӀанго чӀарав тӀадегӀанлъичӀого хутӀуларо+.

12Рукъалъул бетӀергьанасдаги абуна ГӀисаца:

– Гьадинаб квана-гьекъей гьабулеб мехалъ, гьез мунги ахӀиялде хьул лъун ва гьеб дуе бецӀилилан ракӀалде ккун, дурго гьудулзабиги, вацалги, гӀагарал чагӀиги, бечедал мадугьалзабиги ахӀуге дуца кванде. 13Дуца гьоболлъухъ ахӀе мискинал, гӀажизал, рекъал, бецал гӀадамал. 14Гьардарав гурищ мун, гьезда кӀоларелъул гьеб дуе бецӀизе. Гьеб дуе бецӀила муъминзаби хваралъуса рахъинарулеб къиямасеб къоялъ+.

15•Гьеб рагӀидал, гьенир квана-гьекъолел рукӀаразул цояс ГӀисада абуна:

– Гьардарав гурищ Аллагьасул ПарччахӀлъиялда квана-гьекъезе вугев чи+.

16ГӀисаца гьесие бицана:

– КӀудияб гьоболлъи гьабизе цо сордоялъ гӀемерал гӀадамал кванде ахӀанила цо пуланав чияс. 17Квен цебе лъураб мехалъ, гьес жиндирго рагьтӀател витӀанила гьел гӀадамазда кваназе рачӀайилан абизе. 18Киназго цо чияс гӀадин абунила жидее рачӀине щолеб гьечӀин, тӀасалъугьайилан. Цояс абунила, жинца цо хур бичун босун бугин, гьеб бихьизе ине кколин, тӀасалъугьаян гьарулин жинцайилан. 19Цогидас абунила, жинца анцӀго оц босун бугин, рекьарулищали гьел рукьалда разе кколин, тӀасалъугьаян гьарулин жинцайилан. 20Цогидасги абунила, жинца чӀужу ячун йигин, жиндие вачӀине щоларилан. 21ТӀадвуссун вачӀун, рагьтӀателас бицанила гьеб киналъулго хӀакъалъулъ. Гьебмехалъ, дозда ццинги бахъун, рукъалъул бетӀергьанас рагьтӀателасда абунила: «Векере, шагьаралъул къватӀазде ун, гьенив ватанщинав мискинав, гӀажизав, бецав, рекъав чиги вачӀун вачӀа», – ян. 22ТӀадвуссун вачӀун рагьтӀателас абунила: «Дур амру тӀубазабуна, бетӀерчӀахъад. Амма тӀотӀода нахъа жеги бакӀ хутӀун буго», – ян. 23Нахъеги абунила гьес рагьтӀателасда: «Дове нухде ун эхеве-эхеде уневщинав чиги вачун вачӀа. Дуца гьаб дир рукъ кьабун цӀезабе. 24Амма лъан букӀа дуда: дол дица гьоболлъухъ ахӀун рукӀаразул цонигияв кваназе гьечӀо дир къавулъ».

«Дир муридаллъун лъугьине лъида кӀолареб?»

25•ГӀемерал гӀадамал рукӀана ГӀисада цадахъ унел. Гьездехун вуссун, гьес абуна:

26– Жиндирго эбел-инсудехун, лъимал-хъизаналдехун, яцал-вацаздехун, хӀатта жиндирго гӀумруялдехун рокьукълъи гьечӀев чи дида аскӀове вачӀунев вугони, гьесухъа бажаруларо дир муридлъун вукӀине+. 27Живго тӀад вазе хъанчги баччун дида цадахъ вачӀунев гьечӀони, гьесухъаги бажаруларо дир муридлъун вукӀине+. 28Нужеда гьоркьоса цо лъиениги бокьун бугони си базе, гӀодовги чӀун цин гьес хӀисаб гьабиларищ гьеб бан лъугӀизабизе гӀураб сурсат бугищ жиндирали. 29Гурони – кьучӀги лъун, бачӀого хутӀила гьесул си. Гьебмехалъ гьесда тӀад киналго релъанхъила, 30си базе байги бихьун, гьеб лъугӀизабизе кӀвечӀин абун. 31Яги цогидав пачаясда данде рагъде вахъине къачӀарав пачаяс, цин гӀодовги чӀун, пикру гьабизе ккеларищ къоазарго рагъухъан вугеб тушманасул бода данде анцӀазарго чи вугеб жиндир бо багъун бажариладаян. 32БажарунгутӀи лъайдал, дов тушман рикӀкӀад вукӀаго ритӀизе ккола гьес рекъел гьарун жиндирго чапарзаби. 33Гьедин нужеда гьоркьов вугев щивав чиясги жиндирго бугебщиналдаса инкар гьабичӀони, гьесдаги кӀоларо дир муридлъун вукӀине. 34ЦӀам лъикӀаб жо буго. Амма гьелъул цӀамгӀаллъи холеб бугони, кин гьеб нахъеги цӀамгӀаллъизабилеб+? 35Я ракь лъугьунаро гьелъул, я хурибе базе рак лъугьунаро. ГӀодобе бала гьеб. ГӀундул ругезда рагӀизе биччанте гьеб!+

15 бетӀер

Билараб чахъдал мисал

15^1•ГӀемерал магъало бакӀарулел чагӀиги цогидаб мунагь-хӀакъалъул агьлуги рачӀунаан ГӀисахъ гӀенеккизе. 2Фарисеялги диниял гӀалимзабиги ГӀисаде гӀайиб-гъвелалда рукӀана мунагьазул цӀурал гӀадамал къабул гьарулел ругилан, гьелгун цадахъ квана-гьекъолев вугилан+. 3Гьебмехалъ ГӀисаца гьезие гьадинаб мисал бачана:

4– Нусго чахъу бугеб рехъалъа цо чахъу камун батани, доб ункъоялда анцӀила ичӀабгоги букӀаралъуб тун, гьеб тӀагӀараб чахъу батизегӀан мегӀер-гӀалах тируларев чи вугищ нужеда гъорлъ? 5Батараб мехалъ вохуца холаго гъежда лъун баччула гьес гьеб рокъобе. 6Цинги гьес, гьудулзабиги мадугьалзабиги ахӀун, гьезда абула: «Дида цадахъ роха нужги, дирго билараб чахъу батана дида жакъа», – ян+. 7Дица нужеда абулеб буго: гьединго зобалаздаги Аллагьасде вуссарав цо мунапикъ сабаблъун рохел цӀикӀкӀун букӀуна тавбу гьабизе кколарев ункъоялда анцӀила ичӀго муъминчи сабаблъуналдаса+.

Билараб диргьамалъул мисал

8Яги жиндирго анцӀго диргьамалъул цояб тӀагӀун бугони, чирахъги бакун, рокъоб киса-кибего гьеб балагьичӀого толей чӀужугӀадан йикӀунищ? 9Батараб мехалъ, жиндирго гьудулзабиги мадугьалзабиги ахӀун, гьелъ абила: «Дида цадахъ роха нужги, дир билараб диргьам батун буго», – ян. 10Дица нужеда абулеб буго: гьединго Аллагьасул малаикзабиги рохула Аллагьасде вуссарав цо мунапикъасдаса.

ТӀагӀун вукӀарав васасул мисал

11Хадубги ГӀисаца бицана:

– Цо пуланав чиясул вукӀун вуго кӀиго вас. 12ГьитӀинав васас инсуда абун буго дур ирсалъул жиндие кколеб бутӀа кьейилан. Инсуца гьебмехалъ кӀиявго васасе ирс бикьун буго. 13Чанго къоялдасан гьитӀинав вас, жиндирго бутӀаги босун, вахъун ун вуго рикӀкӀадаб улкаялде. Дова гьев цӀакъ пучго, саяхъго хьвадун вуго, кодоб букӀанщинаб гӀарацги хвезабун буго.

14Гьесухъа кинабго гӀарац лъугӀараб заманаялда, доб улкаялда кутакаб ракъи тӀибитӀун буго. Гьав васги кутакалда язихълъун вуго. 15Ахирги доб улкаялъул цо чиясда цеве хӀалтӀизе лъугьун вуго. Досги гьев болъонал хьихьизе гӀалахалде витӀун вуго. 16Болъоназе базе кьураб квен кванангӀаги чехь цӀезабизе хӀаракат бахъулеб букӀун буго гьес, амма гьебгицин биччалеб букӀун гьечӀо. 17ГӀакълуялде вачӀун, гьес пикру гьабун буго: «Дир инсул къавулъги гӀемер ругогури хӀалтӀухъаби? ГӀунги тӀокӀаб чед буго гьезул. Дун гьанив вакъуца холев вуго. 18Вахъун дирго инсуда аскӀове ина ва гьесда абила: „Аллагьасда цебеги дуда цебеги дир мунагь ккана, дир эмен. 19ТӀокӀав дур васлъун рикӀкӀине мустахӀикъав гьечӀо дун, дур хӀалтӀухъанлъун восе“».

20Вахъун ун вуго гьев жиндирго инсухъе. РикӀкӀадасанго вихьун вуго инсуда гьев вачӀунев, гьесда гурхӀун вуго эмен. Векерун данде ун, горбода къвал бан, къочарун вуго. 21Васас гьесда абун буго:

– Аллагьасда цебеги дуда цебеги дир мунагь ккана, тӀокӀав дур васлъун рикӀкӀине мустахӀикъав гьечӀо дун.

22Инсуцайин абуни, жиндирго рагьтӀателазда абун буго:

– Бищунго лъикӀаб ретӀел босун рачӀа хехго ва гьасда тӀад ретӀе, гьасул килщида баргъичги ххе, хӀатӀазда хьиталги ретӀе. 23МачӀадалъе хьихьараб бечеги хъве: рохалил тӀутӀ лъезе бокьун бугин. 24Щайгурелъул гьав дир вас хун вукӀана, гьанже чӀаголъун вуго, гьав вилун-тӀагӀун вукӀана, гьанже ватун вуго.

Кутакаб рохел-ихтилат гьабизе байбихьун буго гьез+.

25Гьев чиясул кӀудияв вас хурив вукӀун вуго гьебмехалъ. Рокъове вачӀунаго, гьесда рагӀун руго кочӀолги кьурдулги бакънал. 26АскӀове ахӀун цо рагьтӀателасда гьикъун буго гьес гьалъул магӀна щибилан. 27Дур вац вачӀун вугин, гьев сах-саламат ватиялдаса вохун, дур инсуца мачӀадалъе хьихьараб бечеги хъвезабунин бицун буго. 28Гьесул ццин бахъун буго, рокъове жаниве лъугьине къабуллъуларого вукӀун вуго. КъватӀиве вачӀун, гьесие лъикӀаб бицине лъугьун вуго эмен. 29Инсуе жавабалъе гьес абун буго:

– Гьалщинал соназ гьале дуе лагълъи гьабулев вуго дун, дуца хъвараб хӀуччдаса таричӀого. Дуца дие цо бурутӀцин кьечӀо, ахӀун гьудулзабигун квана-гьекъей гьабизе. 30Амма дур букӀараб бечелъиги хъахӀбабазда цадахъ квана-гьекъон лъугӀизабун вачӀарав гьав дур васасе дуца мачӀадалъе хьихьараб бече хъвезабун буго+.

31Инсуца гьесда абун буго:

– Я, дир вас! Мун кидаго дида цадахъ вуго, кинабго дир бугебщинабги дур буго. 32Амма нилъеца рохалил бертин-той гьабизе ккола, гьав дур вац хун вукӀун, гьанже чӀаголъун вугелъул, вилун-тӀагӀун вукӀун, гьанже ватун вугелъул.

16 бетӀер

Божизе бегьуларев хъулухъчиясул хӀакъалъулъ

16^1Жиндирго муридазда ГӀисаца бицана:

– Цо бечедав чиясул вукӀун вуго гьесул мал-мулкалъул тӀалаб гьабун тарав хъулухъчи. 2Жиндир мал-мулк чӀунтизабулеб бугин гьесилан рагӀидал, аскӀове ахӀун, гьесда абун буго: «Гьаб лъикӀаб гуреб хабар щиб дур хӀакъалъулъ дида рагӀулеб бугеб? Гьанже дуца хъван кье дихъе тӀаде бачӀаралъулги харж гьабуралъулги сияхӀ. ТӀокӀалъ дица мун гьеб хъулухъалда толаро», – ян. 3Гьебмехалъ хъулухъчияс жинцаго жиндаго абун буго: «Щибдай дица гьабила? Гьанже дун гьас хъулухъалдаса вахъулев вуго. Хур гьанкӀизе дида кӀоларо, гьардухъ ине дун намуслъула. 4Гьа, дида лъала щиб гьабилебали. Гьес хъулухъалдаса вахъараб мехалъ цогидаз дун жидерго къавулъе вачунеб куц гьабила дица».

5Гьес жиндирго хважаинасул налъулал батӀа-батӀаго ахӀун руго жиндихъего. ТӀоцеве ахӀарасда гьикъун буго дир хважаинасе дуца кигӀан кьезе бугебан. 6Нусго рагӀ зайтуналъул нахул кьезе бугилан гьес абидал, бахъун нахъе кьун буго налъи тӀад хъвараб кагъат: «Хехго гӀодов чӀун цӀидасан хъвай кӀикъоялда анцӀго букӀанилан». 7Цогидасда гьикъун буго дуца щиб кьезе бугебан. Нусго къали ролъул кьезе бугилан бициндал, гьесдаги абун буго: «Ма гьаб кагъатги нахъе босе, цӀидасан хъвай ункъого букӀанилан».

8Хадув хважаинас гьев веццулаан, сихӀиргони гьабунин гьес гьеб ишилан. Гьедин гьаб дуниялалъул рукъ къачӀалел чагӀи жалго гӀадал гӀадамазда гьоркьор гӀемерго сихӀирал руго, ахираталъул рукъ къачӀалездаса+.

9Гьединлъидал дица нужеда абулеб буго: дуниялалъул рокъоб хачараб боцӀи-рикъзи кьун, нужеца гьанир гьединал гьудулзаби ричун росе, боцӀи-рикъзи гьечӀого хутӀараб мехалъ, абадияб рокъоре нужго къабул гьаризе.

10ГьитӀихӀинаб божун тезе бегьулев чиясда кӀудиялъулги божилъи гьабизе бегьула. ГьитӀиналъулъ хӀилла-макру гьабурас кӀудиялъулъги рекӀкӀ гьабула+. 11Дуниялалъул рокъоб хачараб боцӀи-рикъзи божун тезе бегьуларел нужеде абадияб рукъалъул унго-унгояб хазинаялъул божилъи лъица гьабилеб+? 12Чияр боцӀи божун тезе бегьуларел нужехъе, нужерабгоги лъица кьелеб?

13Лъиданиги кӀоларо кӀиго бетӀергьанасе лагълъи гьабизе. Цояв гьесда рихина, цогидав вокьила. Яги цоясе гьес лагълъи ракӀбацӀцӀадго гьабила, цогидасе тӀаса-масаго гьабила. Гьедин нужедаги кӀвеларо Аллагьасеги дуниялалъул боцӀи-рикъзиялъеги лагълъи гьабизе+.

ГӀисаца фарисеял къватӀир чӀвазарула

14•БоцӀи-рикъзи хириял фарисеял, ГӀисахъги гӀенеккун, гьесда тӀад релъанхъулел рукӀана+. 15ГӀисаца гьезда абуна:

– ГӀадамаз нуж вализабилъун рикӀкӀуна, амма Аллагьасда лъалебха нужер рекӀелъ бугеб жо. ГӀадамазда цебе жиб тӀадегӀанаб, Аллагьасда цебе къабихӀаб буго+. 16ЯхӀяде щвезегӀанги букӀана диналъул къанун, рукӀана аварагзабиги. Гьев вачӀун хадуб Аллагьасул ПарччахӀлъиялъул хӀакъалъулъ Рохалил хабар бицунеб буго. Щивас хӀаракат бахъулеб буго хӀалица гьенире рорчӀизе+. 17Амма къануналъул цохӀо хӀарп бортизегӀан, зобалги ракьалги тӀагӀун ина+.

18ЧӀужуги йиччан тун, цогидай ячаравщинав чи жиндирго йикӀарай чӀужуялда цеве мунагьалъукье ккола. Гьеб мунагьги зиналъун рикӀкӀуна. Росасдаса ятӀалъарай гӀадан ячарав чиги зиначи ккола+.

ГӀисаца бицуна цо бечедав чиясулги Лазарилги хӀакъалъулъ

19– Цо бечедав чи вукӀун вуго. Гьес ретӀунеб букӀун буго дарай-зарбал. Щибаб къоялъ гьес гӀуцӀулеб букӀун буго бечедаб квана-гьекъей. 20ТӀолабго черхалде чанхъ барав цо Лазар абун гьардухъанги вукӀун вуго гьесул кавудул кӀалтӀа чӀарав. 21Бечедав чиясул сурпаялдаса хутӀа-кӀучараб квен-тӀехгӀаги щвелародайилан чӀун вукӀун вуго гьев гьенив. ТӀадежоялъеги рекерун рачӀун гьабзаз гьесул чанхъаз цӀураб черхалда тӀад мацӀ бахъулеб букӀун буго.

22Гьале, хвана гьев пакъир, малаикзабаз гьев Ибрагьим аварагасда аскӀове восун ана. Хвана дов бечедав чиги. Гьев хабалъ вукъана+. 23Гьале жужахӀалъув квешаб гӀазабалъулъ вугев гьев бечедав чиясда, берал рорхун валагьидал, рикӀкӀадасан вихьана Ибрагьим аварагги гьесда аскӀов дов Лазарги+.

24Бечедав чияс ахӀана: «Я, нижер эмен Ибрагьим! ГурхӀа мун дида! Гьаб цӀадулъ вежулев вугин дун, дир мацӀалда реччел хъвазегӀаги, лъадалъ килищги ччун, витӀе гьев Лазар»+.

25Ибрагьимица гьесда абуна: «Я, дир вас, дуца ракӀалде щвезабе: дуниялалъул рокъоб дуе кинабго лъикӀабщинаб щвана, Лазариейин абуни гьениб кинабго квешабщинаб щвана. Гьанже гьанив Лазар хӀалхьун вуго, мун гӀазабалъулъ вуго. 26Гьав духъе кин витӀилев, нилъеда гьоркьоб кӀудияб кӀкӀал лъугьун бугелъул. Гьединлъидал гьаниса гьенирехун рачӀине бокьаразе нух гьечӀо ва гьениса гьанирехун рачӀинеги бажаруларо».

27Нахъеги дов чияс гьарун буго: «Гьедин батани, дир эмен, дуца Лазар витӀе дир инсул рокъове. 28Дова дир щуго вац вуго. Дозда цӀодорго рукӀаян абизе витӀе. Гурони – гьелги рачӀина гьаб гӀазабалъул рокъоре».

29Ибрагьимица абун буго: «Дозие Мусаги цогидал аварагзабиги руго. Гьезухъ гӀенеккеян абе»+.

30Дов бечедав чияс абун буго: «Я, дир эмен Ибрагьим, гӀенеккуларо гьел! Амма цогӀаги хварав чи дуниялалде тӀадвуссун вачӀани – кантӀила, Аллагьасде руссина».

31Гьебмехалъ Ибрагьимица абун буго гьесда: «Мусахъги цогидал аварагзабазухъги гӀенеккуларел чагӀи хваралъуса вахъун вачӀарав чиясдаги божиларо», – ян+.

17 бетӀер

ГӀисал цо-цо гӀакълаби

17^1•Жиндирго муридазда ГӀисаца абуна:

– Инсан мунагьалъукье ккезавулеб жо дуниялалда лъугьинчӀого букӀунаро, амма кӀудияб балагьги гӀазабги – гьеб босун вачӀарав чиясе+. 2Дида божулезда гьоркьоса цониги лъимер гӀадинав пулан мунагьалде цӀазегӀан, гьесие лъикӀаб букӀинаан, гьобоги горбода бухьун, ралъдалъе рехани+.

3Ворегиха, нуж гьелдаса цӀуне. Вацас дуе квешлъи гьабуни, гьесие бадибчӀвай гьабе. Гьев рекӀекълъани, тӀасалъугьун те+. 4Къода жаниб анкьго нухалъ гьес дуе квешлъи гьабуниги, анкьабго нухалъ духъе вачӀун, гьес жив рекӀекълъанилан абуни, – тӀасалъугьа гьесдаса+.

5Гьебмехалъ чапарзабаз ТӀадегӀанав ГӀисада абуна:

– Нижер рекӀелъ божи цӀикӀкӀинабе, – ян+.

6ТӀадегӀанав ГӀисаца абуна:

– Горчицаялъул хьодул мугьгӀанасеб божигун нужеца гьаб инжиралъул гъотӀода абуни, кьолболъа бахъун ун доба ралъдал бакьулъ чӀаян, нужер амру гьелъ тӀубазабилаан+.

7Нужер цонигиясул цо лагъ вугилан те. Гьев векьарун свакан хуриса яги рохьдодаса вачӀун вугони, хехго кваназе гӀодов чӀаян абулищ гьесда? 8Гьелъул гӀаксалда, гьесда абуларищ хехго квен гьабеян ва дун квана-гьекъон вахъинегӀан дие хъулухъалъе чӀаян, цинги мунгоги квана-гьекъеян? 9Гьеб амру тӀубазабуралъухъ лагъасе баркала кьолебищ? 10Гьедин гьабула нужецаги: нужее амру гьабурабщинаб тӀубазабун хадуб, нужеца абула ниж ругин пайда гьечӀел лагъзал, нижеда абураб гурони гьабичӀин нижецаян.

ГӀисаца вацӀцӀад гьавула барасалъ унтарав анцӀго чи

11Иерусалималдехун валагьун Самариялъулги Галилеялъулги гӀорхъудасан унев вукӀана ГӀиса.

12Цо росулъе щолаго, гьесда дандеккана барасалъ унтарав анцӀго чи. РикӀкӀадегӀан чӀун,+
13гьез ахӀулеб букӀана:

– Я, ГӀиса! НасихӀатчи! ГурхӀа нижеда! – ян.

14Гьел рихьараб мехалъ, ГӀисаца абуна:

– Рахъа нуж гьанже кашишзабазухъе а ва нужго рацӀцӀалъун рукӀин бихьизабе.

Гьениса унаго гьезул чурхдул барасалдаса рацӀцӀалъана+. 15Живго сахлъун вукӀин бихьун, гьезул цояв, ахӀунго ахӀун Аллагьасе рецц гьабулаго, тӀадвуссун вачӀана. 16Цинги, ГӀисал хӀатӀазда цеве накалдаги чӀун, гьесие баркала кьуна. Гьевни Самариялдаса чи вукӀана+. 17ГӀисаца гьесда абуна:

– Нужер анцӀавго сахлъичӀевищ? Дов ичӀавго кивеха арав? 18Унго, гьав чияр чиясда гурони, дир ракьалдаса цониги чиясда ракӀалде ккечӀебищха Аллагьасе рецц гьабизе?

19Цинги гьесда абуна:

– Вахъа тӀаде, а гьанже, дурго божи-иманалъ хвасар гьавунин мун+.

«Аллагьасул ПарччахӀлъи кида букӀине бугеб?»

20•Аллагьасул ПарччахӀлъи кида букӀине бугебилан фарисеяз гьикъидал, ГӀисаца абуна:+

21– Аллагьасул ПарччахӀлъи гӀадамазда бихьичӀого бачӀина. Лъицаниги абиларо гьеб гьале гьаниб бугилан, яги доле доба бугилан. Гьале гьаниб нужелъин бугеб Аллагьасул ПарччахӀлъи.

22Гьес жиндирго муридазда абуна:

– ГӀадамил Лъимер нужеда цадахъ вугеб цо къогӀаги бихьизе нуж гӀащикълъараб заман бачӀина. Амма нужеда гьев вихьиларо+. 23Нужеда абила гьале гьанив вугин, яги дова вугилан. ГӀенеккуге гьезухъ, унге гьезда хадур+. 24Зобалазул цояб рахъалдаса цоги рахъалде паркъун унеб пири гӀадин вукӀина ГӀадамил Лъимер, гьев вачӀараб къоялъ. 25Амма цин гьес гӀемераб гӀазаб хӀехьезе ккезе буго, ва гьаб умматалъ гьесдаса инкар гьабизе буго+.

26НухӀ аварагасул заманаялъ ккараб гӀадаб иш ккезе буго ГӀадамил Лъимадул заманаялъги+. 27Квана-гьекъолел рукӀана, лъудби рачунел, россабазе унел рукӀана гӀадамал НухӀ гамида жаниве лъугьинегӀан. Цинги тӀупан тӀуна ва тӀолабго махлукъат лъадалъ гъанкъана+.

28Гьебго жо ккана ЛутӀ аварагасул заманаялъги. Кваналел, гьекъолел, бичулел, хисулел, хурзал рекьулел, минаби ралел рукӀана гӀадамал ЛутӀ авараг Содом шагьаралдаса къватӀиве лъугьинегӀан. 29Цинги цӀадулги чӀабтӀилги цӀад бана зодисан, ва киналго хвана+. 30Гьедин букӀине буго ГӀадамил Лъимер загьирлъараб мехалъги.

31Гьеб къоялъ тӀохда вугев чи жиндирго къайи-къоноялда хадув гъоркье рещтӀунгеян абе, хурив вугевги рокъоб хутӀаралда хадув тӀадвуссунгеян абе+. 32ЛутӀ аварагасул чӀужуялъул ккараб иш ракӀалда чӀезабе[*]+. 33Жиндирго гӀумру цӀунизеян лъугьарав чи гьелдаса махӀрумлъила; жиндирго гӀумруялдаса махӀрумлъизе разилъарас гьеб хвасар гьабила+. 34Дица абулеб буго нужеда: гьеб сордоялъ цо боснор регун ругел кӀигоязул цояв вачина, цогидав хутӀила. 35ГӀатӀ ххенолей йигей кӀиго чӀужугӀаданалъул цояй ячина, цогидай хутӀила.

36-37Муридаз ГӀисада гьикъана:

– Я, БетӀерчӀахъад! Киб гьеб букӀине бугеб? – ан.

Гьес жаваб гьабуна:

– Жаназа бугеб бакӀалде чудкал ракӀарула, – ян.

18 бетӀер

Къоролалъулги къадиясулги мисал

18^1Цинги ГӀисаца жиндирго муридазда, мисал бачун, бицана Аллагьасда гьардезе ккеялъул ва хьул къотӀизе бегьунгутӀиялъул хӀакъалъулъ хабар+.

2– Цо шагьаралда вукӀун вуго Аллагьасукьаги хӀинкъуларев гӀадамазукьаги нечоларев цо къади. 3Гьебго шагьаралда йикӀун йиго цо къоролайги. Гьей щибаб къойил ячӀуней йикӀун йиго гьев къадиясухъе цо пуланав жиндир дагӀбадуласдаса жий цӀунеян. 4Амма къади гӀемераб мехалъ разилъун гьечӀо. Ахирги цо къоялъ гьес пикру гьабун буго: «Я Аллагьасукьа хӀинкъуларо дун, я гӀадамазукьа нечоларо. 5Амма гьадай къоролалъ дие рахӀат толеб гьечӀелъул, дица гьелъул къваригӀел тӀубан лъикӀ, гурони – гьелъ, нахъаса къотӀичӀого гьание хьвадун, дир бетӀер сверизабила».

6Бихьулищ Аллагь рикӀкӀунарев къадиясулгицин ккараб пикру? – ян абуна ГӀисаца гьезда. – 7Къасиги къадги жиндир цӀобалде хьул лъун, гьари-дугӀаялда жинде ахӀделел ругел тӀаса рищарал лагъзал Аллагьасги цӀуниларищ? Гьезул мурад тӀубазабизе кватӀилищ гьев+? 8Дица нужеда абулеб буго: гьес гьел хеккого цӀунила. Амма ГӀадамил Лъимер вачӀараб мехалъ, божи-иман батиладай гьесда гьаб ракьалда+?

Магъало бакӀарулев чиясулги фарисеясулги мисал

9Цоги ГӀисаца, мисал бачун, бицана жалго вализабийиланги чӀун, цогидал къабихӀ гьарулел цо-цо гӀадамазул хӀакъалъулъ гьадинаб хабар:+

10– Аллагьасе дугӀаялъе Мукъадасаб Рокъове лъугьун вуго кӀиго чи: магъало бакӀарулев чиги фарисеявги+. 11Жиндирго бакӀалда вахъун чӀун, фарисеяс рекӀелъ дугӀа гьабун буго: «Я, дир Аллагь! Дуе рецц буго дун цогидазда релълъарав вижичӀелъул; хъачагъазда, макручагӀазда, зиначагӀазда, хӀатта гьав магъало бакӀарулев чиясда релълъарав гьечӀелъул+. 12Анкьида жаниб кӀиго къоялъ кӀал ккола дица, дие щварабщиналъул хайиралъул анцӀил бутӀа садакъаде кьола»+. 13Магъало бакӀарулев чийин абуни дова нахъегӀан чӀун вукӀун вуго, берал зодихъе руссинаризецин намуслъун. Амма, керенги бухулаго, абулеб букӀун буго гьес: «Я, дир Аллагь! Мунагьазул цӀурав дида гурхӀа!» – абун+. 14Дица нужеда абулеб буго: дов фарисеясда данде ккуни, гьев магъало бакӀарулев чи Аллагьасда цеве цӀикӀкӀунго вацӀцӀалъун тӀадвуссана жиндирго рокъове. Жинцаго живго тӀадегӀанлъизавурав гӀодовегӀанлъула, живго гӀодовегӀанго чӀарав тӀадегӀанлъичӀого хутӀуларо+.

ГӀисахъе лъимал рачун рачӀуна

15•ГӀисинал лъималги рачун рачӀунаан ГӀисахъе, гьезда тӀад квер бахъеян гьарун. Муридазда гьеб бихьидал, гьез гьел риччалел рукӀинчӀо. 16Амма ГӀисаца, лъималги аскӀоре ахӀун, муридазда абуна:

– Риччанте лъимал дихъе рачӀине, гьезие квекӀен гьабуге. Гьединазейин Аллагьасул ПарччахӀлъи щун бугеб! 17ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Аллагьасул ПарччахӀлъи лъимаца гӀадин къабул гьабичӀев чиясе гьенибе нух гьечӀо+.

Аллагьасул ПарччахӀлъиги инсанасул бечелъиги

18•Цо кӀудияв хӀакимас ГӀисада гьикъана:

– Я, лъикӀав МугӀалим! Абадияб рукъалъул бутӀа щвеялъе щиб дица гьабизе кколеб+?

19ГӀисаца гьесда абуна:

– Щай дуца дида лъикӀавилан абулеб? Щивниги лъикӀав вукӀунаро, цохӀо Аллагь гурони! 20Дуда лъалагури Аллагьасул амруял: «зина гьабуге», «чи чӀваге», «цӀогьодуге», «гьересинугӀлъи гьабуге», «эбел-инсул адаб-хъатир гьабе».

21Гьес ГӀисада абуна:

– ГӀолохъанаб мехалдасаго тӀуразарулел руго дица гьел амруял+.

22ГӀисаца абуна:

– Цо жо буго дуе камун. Дурго бугеб кинабго боцӀи-рикъзи биче ва мискин-пакъирасе садакъаде кье, гьелъухъ дуе насиблъила зобалазул хазина. Цинги дихъе вачӀа, дида цадахъ вилълъине+.

23Гьеб рагӀидал, дов чи цӀакъ пашманлъана. Гьев вукӀун вуго кутакалда бечедав чи. 24Гьесухъ валагьун ГӀисаца абуна:

– Бечедав чиясе Аллагьасул ПарччахӀлъиялде лъугьине захӀмалъулеб куц! 25РукӀкӀадул ролъиялъусан лъугьине вараниялъего бигьа букӀина Аллагьасул ПарччахӀлъиялде ворчӀизе бечедав чиясеялдаса.

26Гьесухъ гӀенеккун рукӀараз гьикъана ГӀисада:

– Гьедин батани, хвасарлъизе кӀолев чигӀаги щивдайха?

27Гьес жаваб кьуна:

– Инсанасда кӀоларебги Аллагьасда кӀола, – ян+.

28Пётрица абуна:

– Гьале нижерго бугебщинабги рехун тун, ниж дуда хадур рилълъана…+

29ГӀисаца гьезда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: Аллагьасул ПарччахӀлъиялъе гӀоло мина-рукъги, лъимал-хъизанги, вацал-яцалги, эбел-эменги рехун тарав цониги чи хутӀизе гьечӀо,+
30гьелъухъ гьаб заманаялда гӀемерго цӀикӀкӀараб шапакъат щвечӀого, ва ахираталъул рокъоб абадияб гӀумру насиблъичӀого.

ГӀазаб-гӀакъубаялъул хӀакъалъулъ – лъабабизеги

31•Жиндирго анцӀила кӀиявго муридги аскӀове ахӀун, ГӀисаца абуна:

– Гьале нилъ Иерусалималде унел руго. ГӀадамил Лъимадул хӀакъалъулъ цебеккунго Аллагьас аварагзабазда лъазабун букӀараб хӀукму тӀубала гьениб. 32Гьев цогидаб халкъалъул гӀадамазда кодове кьела, гьезги инжит-хӀакъир гьавила, тӀаде тударила, 33вухила-кьабила, цинги чӀвала ва хун лъабабилеб къоялъ гьев чӀаголъила+.

34Амма гьезда щибниги бичӀчӀичӀо. Гьел рагӀабазул магӀна босизе бажаричӀо гьезухъа. Сундул хӀакъалъулъ бицунеб бугебали лъачӀо гьезда+.

Иерихоналде щолаго, ГӀисаца цо бецав чи сахлъизавула

35•Иерихон шагьаралде щолаго, цо бецав чи ватана нухлул ракьанда кӀусун гьарделев+. 36ГӀадамазул руккел аскӀосан унеб рагӀидал, щиб ккарабилан гьикъана гьес. 37Гьесда бицана Назареталдаса ГӀиса вугин гьанисан вачӀунев. 38Гьебмехалъ гьардухъан ахӀдана:

– Я, Давудил вас ГӀиса! ГурхӀа мун дида!+

39Гьесда цересан унел гӀадамазе бокьун букӀана гьардухъан вуцӀцӀун чӀезавизе. Амма гьес дагьабги гьаракь борхун ахӀана:

– Я, Давудил вас! ГурхӀа дида! – ян.

40Гьенив лъалхъун, ГӀисаца абуна гьев жинда аскӀове вачеян.

41– Дица щиб гьабизе дуе бокьун бугеб? – абун гьикъана гьесда ГӀисаца.

Дос абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Беразда нахъеги канлъи бихьизе бокьун буго!

42ГӀисаца гьесда абуна:

– Валагье гьанже! Дурго божи-иманалъ сахлъизавуна мун+.

43ГьебсагӀат канлъи бихьун, ГӀисада цадахъ вилълъана гьев, Аллагьасе реццги гьабулаго. Гьеб бихьун, киналго гӀадамалги Аллагьасе рецц гьабизе лъугьана.

19 бетӀер

ГӀиса Закайихъе гьоболлъухъ уна

19^1Иерихон шагьаралда жанисан унев вукӀана ГӀиса+. 2Магъало бакӀарулел чагӀазул бетӀерлъун тӀамурав Закай абулев цо бечедав чи вукӀана. 3Гьесул гъира букӀана ГӀиса кинав чи вугевали лъазе, гьев вихьизе. Амма халкъалъул руккалида гъорлъ ГӀиса вихьизе бажарулеб букӀинчӀо, – къокъав чи вукӀана Закай. 4ЦевегӀанги векерун цо инжиралъул гъотӀотӀе вахана гьев: гьенисан ине кколаан ГӀиса. 5Гьеб гъотӀокье щведал, ГӀиса эхеде валагьана ва Закайида абуна:

– Закай, хехго рокъове а: жакъа дун духъ гьоболлъухъ рещтӀине ккола.

6Хехго гъотӀодаса гъоркьеги лъугьун, вохуца холаго къабул гьавуна гьес ГӀиса. 7Гьеб бихьун киналго зурзудизе лъугьана мунагьазул цӀурав чиясул бакӀалде анин гьев гьоболлъухъилан+.

8Вахъун Закайица ТӀадегӀанав ГӀисада абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Гьале дирго бечелъиялъул бащдаб дица мискин-пакъирасе садакъаде кьела ва, дица гуккарав чи ватани, гьебги ункъиде бахинабун бецӀила+.

9ГӀисаца гьебмехалъ абуна:

– Жакъа гьаб рокъобе хвасарлъи бачӀана, гьавги Ибрагьимил вас вугелъул+. 10Рилун ругелазда хадув, гьел ралагьизейин ва гьел хвасар гьаризегийин, вачӀун вугев ГӀадамил Лъимер.

Меседил гъурщазул мисал

11•Гьес рицунел харбазухъ гӀенеккун рукӀарал гӀадамазе цоги мисал бачана ГӀисаца. Гьев Иерусалималде щолев вукӀиндал ва гьел Аллагьасул ПарччахӀлъи хеккого бачӀинилан божун рукӀиндал,+
12гьес бицана:

– ЛъикӀаб наслу-тухумалъул цо пуланав чи чияр улкаялде ун вуго гьенив ханлъун чӀезе, цинги нахъвуссун жиндирго халкъалъулги ханлъун лъугьине. 13Жиндирго анцӀго рагьтӀателги ахӀун, щивасухъе цо-цо меседил гъурущ кьун буго, жив тӀадвуссинегӀан гьеб жиндие пайда-хайиралъе хӀалтӀизабеянги абун. 14Амма жиндирго улкаялъул гӀадамазе гьев вокьулев вукӀун гьечӀо. Гьесда хадурго чапарзаби ритӀун руго гьез доб улкаялде, гьев чи жидер ханлъун вукӀине жал рази гьечӀилан лъазабизе+.

15Доб улкаялда ханлъиги щун тӀадвуссараб мехалъ, гьес амру гьабун буго жинцаго месед кьурал дол рагьтӀателал ахӀейилан, лъица кигӀанасеб пайда-хайир доб меседалдаса жиндие щвезабун бугебали лъазе.

16ВачӀун цо рагьтӀателас абунила: «Я, бетӀерчӀахъад, дуца кьураб меседалдаса анцӀго месед хайирлъана», – ян. 17«ГьитӀинаб божилъиялъе дуца дида цебе кӀудияб ритӀухълъи бихьизабуна, дир лъикӀав рагьтӀател. АнцӀго шагьаралъул наиблъун тӀамулев вуго дица мун», – ан абун буго ханас гьесда+.

18ВачӀун цогидав рагьтӀателас абун буго: «Я, бетӀерчӀахъад, доб цо меседалдаса щуго месед хайирлъана», – ян. 19Гьесдаги ханас абун буго: «Мунги дица щуго шагьаралъул наиблъун тӀамулев вуго», – ян.

20ВачӀун лъабабилев рагьтӀателас абун буго: «Я, бетӀерчӀахъад, гьале дур месед. КвербацӀцӀалда гьоркьоб лъун цӀунун букӀана дица гьаб. 21Дуцаго лъечӀеб бакӀалдаса босулев, дуцаго бекьичӀеб лъилъулев кьварарав чи мун вугелъул, хӀинкъана дун гьелда хъвазе». 22«ГӀай, макирав рагьтӀател! Гьел дуца абурал рагӀаби сабаблъун тамихӀ гьабулеб буго дица дуе. Дуда лъалеб букӀун бугоха дицаго лъечӀеб бакӀалдаса босулев, дицаго бекьичӀеб лъилъулев кьварарав чи дун вукӀин+. 23Щай дуца дир месед хайиралъе хӀалтӀизабичӀеб, жакъа тӀадвуссараб мехалъ хайиргун цадахъ нахъе щвелаангури гьеб дихъе?» – ян абун буго ханас гьесда. 24АскӀор рукӀараздаги абун буго ханас, гьесухъаги босун, гъоб месед анцӀго месед бугесухъе кьейилан.

25Гьез гьесда абун буго: «Я, бетӀерчӀахъад, гъосухъ гьадинги анцӀго месед бугогури», – ян. 26«Дица нужеда абулеб буго: кодолъи бугевщинасе кьезе буго, кодолъи гьечӀесухъа бугебги бахъизе буго+. 27Дун жидер ханлъун ккезе бокьун букӀинчӀел дол дир тушбабийин абуни, гьанире дида цереги рачун, чӀвай!»+

28•Гьеб хабарги бицун, ГӀиса Иерусалималдехун валагьун ана.

ГӀиса Иерусалим шагьаралде лъугьунев вуго

29Зайтуналъул магӀарда аскӀор ругел Бетфагиялде ва Бетаниялде гӀагарлъидал, кӀиго муридги аскӀове ахӀун, ГӀисаца гьезда абуна:+

30– Гьудуб нилъеда цебе бугеб росулъе а нуж. Росулъе лъугьаралго, цо бакӀалда бухьун батила жеги чи тӀад рекӀинчӀеб кӀудияб кӀерт. Рухьадасаги бичун, гьебги бачун рачӀа. 31Щай гьеб бачунебан абулев чи ккани, ТӀадегӀанав ГӀисае къваригӀун бугин абе.

32Гьедин ритӀун аразда, ГӀисаца абухъе, гьениб батана кӀудияб кӀерт. 33Гьеб рухьадаса бичулеб бихьараб мехалъ, гьелъул бетӀергьабаз гьазда гьикъана щай гьеб бичулеб бугебилан. 34ТӀадегӀанав ГӀисае къваригӀун бугилан жаваб кьуна гьаз.

35КӀерт ГӀисахъе бачун бачӀана. Гьелъул гьодиде рехана жидерго партал ва гьез гьев кӀартида рекӀинавуна. 36Гьев унеб нухда, тӀаса бахъун, жидерго ретӀел тӀибитӀулеб букӀана гӀадамаз+. 37Зайтуналъул магӀардаса гӀодоре лъугьунеб бакӀалде гӀагарлъидал, цадахъ рукӀарал тӀолалго муридал роха-хинлъун ва ахӀунго ахӀун Аллагьасе рецц гьабизе лъугьана, гьес рихьизарурал мугӀжизатазухъ. 38Гьез турки ахӀулеб букӀана:

– БетӀергьанас витӀун вачӀарав ПарччахӀасда баркат лъеги!

Зобалазда рекъел букӀаги!

ТӀадегӀанав Аллагьасе рецц!

39Халкъалъул руккалилъ рукӀарал цо-цо фарисеяз абуна ГӀисада:

– Я, НасихӀатчи! РуцӀцӀун чӀезаре гьал дурго муридал!+

40ГӀисаца гьезие жаваб кьуна:

– Дица нужеда абулеб буго: гьел руцӀцӀун чӀани, ганчӀал ахӀдела.

ГӀисаца Иерусалималъухъ магӀу гьабула

41Иерусалим бихьулеб бакӀалде щведал, гӀодана ГӀиса. Шагьаралъухъ магӀу гьабун,+
42гьес абуна:

– Жакъа, гьаб къоялъгӀаги,
лъалебаниха дуда
дур саламалъиялъе
щиб къваригӀунебали!
Гьанжего дур беразда
гьеб бихьизе рес гьечӀо.
43Дуде цо къо бачӀина,
чӀахӀиял хъулбиги ран,
тушбабаз кисанго мун
данде къан сверун ккураб.
44Ракь лъугьинабила дур
Ва дур гӀадамазулги.
ГанчӀида лъураб гамачӀ
хутӀиларо кибниги.
Щайгурелъул Аллагьас
Дуй хвасарлъи битӀараб
Заман дуда лъачӀелъул+.

ГӀисаца даранчагӀи Мукъадасаб Рокъоса къватӀире гъола

45•Цинги Мукъадасаб Рокъове жаниве лъугьун, гьенир ричарулел рукӀаралги босулел рукӀаралги гӀадамал къватӀире гъезе лъугьана ГӀиса. 46Гьес гьезда абуна:

– ТӀехьалда хъван буго: «Гьаб Дир рукъалда цӀар букӀине буго как-диналъул рукъ» абун. Нужецайин абуни гьаб хъачагъазул нохъоялде сверизабун буго.

47ГӀисаца щибаб къойил гьеб Мукъадасаб Рокъоб гӀадамазе вагӀза гьабулеб букӀана. ЧӀахӀиял кашишзабаз, диниял гӀалимзабаз ва чӀухӀби-хӀакимзабаз хӀаракат бахъулеб букӀана гьев тӀагӀинавизе рес ккелародайилан. 48Гьезда гьабизе кӀолеб жоги букӀинчӀо, тӀолабго халкъ ГӀисада сверухъ гъункун, гьесухъ гӀенеккун букӀиндал.

20 бетӀер

«Лъица дуе ихтияр кьураб?»

20^1•Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъоб вагӀза-насихӀат гьабулев, Рохалил хабар бицунев ГӀиса вугеб мехалъ, гьенире рачӀана чӀахӀиял кашишзаби, диниял гӀалимзаби ва чӀухӀби-хӀакимзаби. 2Гьез гьесда гьикъана:

– Гьаб хӀалтӀи гьабизе ихтияр бугебищ дур? Лъица дуе гьеб ихтияр кьураб? – абун+.

3ГӀисаца гьезда абуна:

– Дицаги кьела нужее цо суал. Бице: 4лъадалъ ччун рахъун гӀадамал рацӀцӀад гьаризе ихтияр ЯхӀяе кисан щун букӀараб: зобалаздасанищ яги гӀадамаздасанищ+?

5Цоцазда гьоркьоб хабар ккана гьезул. «Зобалаздасан букӀанин абуни, гьес абила гури, щайха нуж ЯхӀяда божичӀелилан+. 6ГӀадамаздасан букӀанин абуни, тӀолабго халкъалъ ганчӀица чӀвала нилъ, ЯхӀя гьез авараглъун рикӀкӀунев вугелъул»+. 7Кисан гьеб ихтияр букӀарабали жидеда лъаларилан кьуна гьез жаваб.

8ГӀисаца гьездаги абуна:

– Дица нужедаги бицинаро лъил ихтияралдалъун гьаб иш гьабулеб бугебали.

ЦӀолбол ах ижараялъе кьун тарасул хӀакъалъулъ

9•Цинги гьес, халкъалдехун вуссун, мисал бачун, гьадинаб хабар бицине байбихьана:

– Цо чияс цӀолбол ах гьабун буго. Цинги ахихъабазухъе ижараялъе гьеб ахги кьун, гьев чи къватӀиве ун вуго ва гӀемераб заманаялъ гьенив чӀун вуго+. 10ЦӀибил барщараб мехалъ, гьес дол ижарачагӀазухъе цо рагьтӀател витӀун вуго жиндие кколеб бутӀа кьейин абейилан. Доз гьев рагьтӀател вухун вуго ва чӀового нахъе хъамун вуго. 11Цоги рагьтӀател витӀун вуго дос. Вухун-кьабун, инжит гьавун доз гьевги чӀового нахъе хъамун вуго. 12Лъабабилевги витӀун вуго дос. Доз гьев лъукъ-лъукъун къватӀиве рехун вуго+. 13Щибдай дица гьабилебилан ракӀалде ккун буго ахил бетӀергьанасда. «Дица гьезухъе витӀила дирго вокьулев вас. ГьесулгӀаги хӀурмат гьабилеб батила доз»+. 14Гьев вихьараб мехалъ, дол ижарачагӀаз цоцазда абун буго: «Гьале гурищ ирсилав, рачӀа гьав чӀвазе, – ирсги нилъеего хутӀизе»+. 15Ахикьа къватӀивеги рехун, чӀван вуго доз гьев вас. Гьанже гьел ижарачагӀазе щибдай гьабила ахил бетӀергьанас+? 16ВачӀинеги вачӀун, чӀвала гьес гьел, ахги цогидазухъе кьела.

Харбихъ гӀенеккараз абуна Аллагьас цӀунагийилан+.

17– Гьедин батани, – ян гьикъана ГӀисаца, гьезухъги валагьун, – ТӀехьалда хъван бугеб гьадинаб калимаялъул магӀна щибали лъалищ нужеда: «Къадалъ лъезецин ярагьунарилан къадахъабаз нахъе рехараб гамачӀ битӀахъе цололъ лъун буго»? 18Гьеб ганчӀиде вортаравщинавги щущан ине вуго, бортун бачӀун гамачӀ тӀад речӀчӀаравги чӀинтӀизе вуго.

19•Диниял гӀалимзабазе ва чӀахӀиял кашишзабазе бокьун букӀана, гьебсагӀатго кквезеги ккун, ГӀиса жанив тӀамизе, амма халкъалъукьа хӀинкъун тана. Гьеб мисал ГӀисаца жидер рахъалъ бачараб букӀин бичӀчӀана гьезда.

Къайсарасе магъало кьеялъул хӀакъалъулъ

20Цинги ГӀисада хадуб хал кквезе лъугьана гьел ва жасусал ритӀана, жалго рацӀцӀадал чагӀи ругеб ххвел гьабун, ГӀисал кӀал таризабизе кӀоларищали хӀалбихьеян. Ккун вачун сардарасда кодове кьун, гьес ГӀисае тамихӀ гьабизе гӀураб гӀайиб-хатӀа балагьизе бокьун букӀиндалха гьезие+. 21Гьел жасусаз ГӀисада гьикъана:

– Я, МугӀалим! Нижеда лъала дур рагӀиги вагӀзаги ритӀухъаб букӀин. Гьурмахъ балагьун иш гьабулеб гӀамалги дур гьечӀо, Аллагьасул хӀакъаб нух буго дур малъиги. 22Бице нижеда, къануналда рекъон, къайсарасе магъало кьезе бегьулебищ нижеца яги бегьуларебищ+?

23Гьезул хӀилла-макру бичӀчӀун, ГӀисаца абуна:

–+
24Цо динар бихьея дида. Лъил суратги хъвай-хъвагӀайги гьалда бугеб?

Къайсарасул бугилан абуна гьез.

25– Гьедин батани, къайсарасулаб къайсарасе кье, Аллагьасулаб Аллагьасе кье, – ян абуна ГӀисаца гьезда+.

26Гьедин жасусазухъаги бажаричӀо гӀадамал ругеб бакӀалда ГӀисахъа рагӀи бахъизе. Гьесул жавабалъ хӀикмалъизарун, руцӀцӀун чӀана гьел.

Хварал тӀаде рахъинариялъул хӀакъалъулъ

27•Цинги ГӀисахъе рачӀана къиямасеб къоялъ хварал тӀаде рахъине рукӀиналде инкар ккун чӀарал саддукеял абулел гӀадамал. Гьез ГӀисада абуна:+

28– Я, МугӀалим! Мусаца нилъее бихьизабун буго: цо пуланав чиясул вац хвани, гьесдасан лъимерги нахъе хутӀичӀони, гьесул вацас яче абе жиндирго хварав вацасул лъади, дов хварав вацасул наслу къинчӀого букӀине.

29Масала, анкьго вац вукӀун вуго. ЧӀужу ячун хадув, лъимер гьабилалдего хун вуго кӀудияв вац. 30Гьесул чӀужу ячун йиго хадусев вацас, гьевги хун вуго. 31Лъабабилевги хун вуго. Гьедин цо-цоккун хун, анкьавго вацасул рижи лъугьун гьечӀо. 32Ахиралда хун йиго гьезул йикӀарай чӀужуги. 33ХӀасил, гьей анкьго росасул лъадилъун йикӀарай гӀадан къиямасеб къоялъ лъил чӀужулъун йикӀине йигей?

Гьезие жавабалъе ГӀисаца абуна:

34– Дуниялалъул рукъалъул бихьиназ лъудбиги рачуна, руччаби россабазеги уна. 35Амма къиямасеб къоялъ тӀаде рахъун ахираталъул рукъалъе мустахӀикълъаразул я лъудби, я росал рукӀине гьечӀо+. 36ТӀокӀалъ хвезеги холаро гьел, малаикзабазда бащалъулелъул гьел ва хваралъуса гьес чӀаголъизарурал Аллагьасул лъималлъунги кколелъул. 37ЦӀа рекӀун бугониги, бухӀунго лъугӀулареб хъархъилъан жинда рагӀанин: «Дун вуго Ибрагьимил Аллагь, ИсхӀакъил Аллагь, Якъубил Аллагь!» – абун БетӀергьанас ахӀулеб гьаракьилан бицунеб бакӀалда, Мусацаги бихьизабулеб буго хварал чӀаголъизе ругилан. 38Аллагь – гьев хваразул Аллагь гуро, чӀагоязул Аллагь вуго, гьесие киналгоги чӀагоял ругелъул.

39Гьебмехалъ цо-цо диниял гӀалимзабаз абуна:

– Я, МугӀалим! ЦӀакъ лъикӀ абуна дуца, – ян. 40ТӀокӀаб лъилниги бахӀарчилъи гӀечӀо ГӀисада щибниги гьикъизе+.

«Давудил вас гуро МасихӀ»

41•Гьес гьезда абуна:

– Давудил вас вугин МасихӀилан щай абулеб+? 42Туркабазул Хирияб ТӀехьалда (Забуралда) Давудица жинцаго абулеб бугогури: «ТӀадегӀанав Аллагьас дир БетӀергьанасда абуна: „Дир кваранаб рахъалда гӀодов вукӀа,+
43дица дур тушбаби дур хӀатӀал лъураб бакӀалда цере чӀезаризегӀан“». 44Гьедин Давудица жинцаго гьесде жиндир БетӀергьанилан абулеб бугони, Давудил вас кин гьев кколев?

«Диниял гӀалимзабаздаса цӀунун чӀа нуж!»

45ТӀолабго халкъалда рагӀиледухъ абуна ГӀисаца жиндирго муридазда:

46– Воре, гьал диниял гӀалимзабаздаса цӀунун чӀа нуж. Гьезие бокьула халатал гӀабабиги ретӀун хьвадизе, базаркъотӀноб халкъалъ жидеего салам кьезе, синагогабазда жанир киназдасаго церегӀан гӀодор чӀезе ва гьоболлъухъ кванил тӀотӀода нахъа бищунго хӀурматияб бакӀ кквезе+. 47Росал хун хутӀарал къоролзабазул боцӀи-рикъзи кванала гьез ва рихьдаего халатал дугӀаби гьарула. Гьеб кинабго цӀикӀкӀун гьабунагӀан гӀасияб букӀине буго гьезие тамихӀ.

21 бетӀер

Къоролалъул садакъаялъул хӀакъалъулъ

21^1•Мукъадасаб Рокъоб садакъаде гӀарац лъолеб бакӀалде бечедал чагӀаз гӀемераб гӀарац рехулеб бихьана ГӀисада+. 2Бащдаб капекалъул багьаяб кӀиго пахьул гӀарац гьенибе рехулей цо мискинай къоролайги йихьана гьесда. 3ГӀисаца абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: гьай мискинай къоролалъ киназдасаго цӀикӀкӀун гӀарац кьуна садакъаде. 4Цогидаз садакъа гьабуна жидерго боцӀи-рикъзи тӀокӀлъун, долъин абуни, жиндиего хӀажат букӀаниги, садакъаде кьуна жиндирго бетӀербахъиялъе хутӀун букӀарабщинаб+.

ГӀисаца бицуна дуниялалда ккезе бугелъул

5•Мукъадасаб Рукъалъул хӀакъалъулъ цо-цояз абулеб букӀана, унго, гьалъул къадазулъ лъун ругел ганчӀазул берцинлъи бихьуларищилан, бечедал сайигъатаз гьаб чӀухӀизабун бугеб куцилан. ГӀисаца абуна:

6– Гьаб кинабго нужеда бихьулебщинаб, ганчӀида лъураб гамачӀ хутӀичӀого, кӀалагъоркье чӀварал къоял рачӀине руго+.

7– Я, МугӀалим! Кида гьеб букӀине бугеб? – ан гьикъана гьез гьесда. – Гьеб къо тӀаде щвеялъул гӀаламат бице нижеда.

8ГӀисаца абуна:

– Воре, къосинаризе гурин нуж! Чанги вукӀине вугелъулха, жив дун вугилан ва ахирзаман щванилан абун вачӀунев чи. Гьезда хадур унге нуж+. 9Рагъ-кьалги тунка-гӀусиги гӀемерлъун бугилан рагӀани, гьелдасаги хӀинкъуге нуж. Гьеб цебеккунго лъугьине ккола, амма ахирзаман гьедигӀан хехго тӀаде щоларо.

10Цинги гьес абуна:

– Цо халкъ цоги халкъалде, цо ханлъи цоги ханлъиялде тӀаде кӀанцӀила+. 11Кутакалда ракь багъарила, бакӀ-бакӀалда унта-щокълъи баккила, ракъи тӀаде щвела, балагьал рещтӀина ва зобалаздасан чӀахӀиял гӀаламатал загьирлъила+.

12Гьеб кинабго ккелалде, дун сабаблъун нужеда хадур лъугьина, кквезеги ккун, синагогабазде рачина, суд гьабила, гвандинире рехила, парччахӀзабазда ва наибзабазда цере чӀезарила+. 13Гьебмехалъ рес ккела нужее, дир муридал ругилан нугӀлъи гьабизе. 14Кин гьезие жаваб кьелебали цебеккунго ургъел чӀвазе кколареблъиялда ракӀчӀезабе нужеца. 15Щаян абуни, нужеда дандечӀезе ва данде кӀалъазе нужер киналго дагӀбадулазухъа бажарулареб пасихӀлъиги гӀакъиллъиги кьела дица нужее+. 16Нужее хилиплъила хӀатта нужер эбел-эмен ва вацал, нужер гӀагарал чагӀи ва гьудулзаби. Цо-цоял чӀвазеги чӀвала нужер. 17Дун сабаблъун киналго гӀадамазда рихина нуж. 18Амма нужер бутӀруздаса цо расги бортизе гьечӀебха+. 19Нужерго сабруялдалъун нужерго рухӀал хвасар гьаре.

20•Боял рачӀун, Иерусалим сверун ккун бихьараб мехалъ, лъала нужеда гьеб шагьар чӀунтулеб заман гӀагарлъулеб букӀин. 21Гьеле гьебмехалъ мугӀрузде лъута абе Ягьудиялда ругел гӀадамал. Шагьаралда жанир ругелал гьениса къватӀире тӀурун аян абе, шагьаралдаса къватӀирехун ругелал жанирего лъугьунгеян абе. 22Щаян абуни, гьел ругелъул къисас босулел къоял, гьелдалъун ритӀухълъизе бугелъул Илагьиял ТӀухьдузда хъварабщинаб. 23Вай, къинал руччабазе ва каранда хахулел лъимал ругел улбузе букӀинаха дол къояз кӀудияб къварилъи-гӀазаб! ЦӀакъ кӀудияб балагь бачӀина гьеб ракьалде, Аллагьасул ццин рещтӀина гьеб халкъалде!+
24Хвалчабаз бутӀрул къотӀаралги рукӀина, киналго улкабазде асирлъун рачун аралги рукӀина. Аллагь лъалареб халкъалъул къуват лъугӀараб заман тӀаде щвезегӀан, гьелъ хӀатӀикь мерхьина Иерусалим+.

25•Бакъ-моцӀалъул ва цӀвабзазул гӀаламатал загьирлъила, ракьалдайин абуни, ралъдал хъудиялъ ва карачалабазул кутакаб хъуялъ хӀинкъизарурал халкъал цӀакъго рихха-хочун лъугьина. 26Дуниялалде рещтӀине ругел балагьазухъ ралагьун чӀеялъги хӀинкъиялъги гӀадамал гӀакълуялдаса ина. Щаян абуни, къвакӀарал зобал гьаргьадизе ругелъул. 27Гьебмехалда вихьила накӀкӀул парчаялда тӀад гучалда ва кӀудияб къудраталда ГӀадамил Лъимер вачӀунев+. 28Гьел гӀаламатал загьирлъаралго, нуж тӀаде рахъа ва бетӀер эхеде борхун ралагье – нужее тархъанлъилъидал бачӀунеб бугеб.

«Нужеца мисалалъе босе инжиралъул гъветӀ!»

29•ГӀисаца гьезие гьадинаб мисал бачана:

– Инжиралъул гъотӀохъ яги цогидал гъутӀбузухъ ралагье нуж. 30Гьел гъутӀби гӀурччинлъун рихьараб мехалъ, нужеда лъалагури рии тӀаде щолеб букӀин. 31Гьелдаго релълъун, гьал дица рицарал гӀаламатал загьирлъараб мехалъ, нужеда лъала Аллагьасул ПарччахӀлъи гӀагарлъулеб букӀин.

«Воре, нуж рорчӀуда чӀа!»

32ХӀакълъун абулеб буго дица нужеда: дуниялалда гьаб наслу букӀаго лъугьине буго гьеб кинабго+. 33Зобалги ракьалги тӀагӀаниги, дир рагӀаби нахъе хутӀизе руго+. 34Воре, гьекъолдун, пасалъун ва магӀишаталъул тӀалаб-агъаз гьабун, ракӀ бицалъизе биччаге, тохлъукьего гьеб къоялъ нужее къор гъезе гурин. 35Гьеб къо тӀаде бачӀине бугелъул тӀолабго гьаб ракьалда тӀад бугеб кинабго махлукъаталде! 36Гьединлъидал рорчӀуда чӀа! Кинабго гьеб ккезе бугелдаса хвасарлъизеги ва къиямасеб къоялъ ГӀадамил Лъимада цере чӀезе кӀвезеги кидаго гьари-дугӀаялда рукӀа+.

37Гьел къоязда Мукъадасаб Рокъове вагӀза-насихӀат гьабизе вачӀунаан ГӀиса. Сордо базе гьев Зайтуналъул магӀарде тӀадвуссунаан+. 38Щибаб къоялъ радалго бачӀунаан Мукъадасаб Рокъобе гьесухъ гӀенеккизе халкъ.

22 бетӀер

Ягьуда Искариот ГӀисае хилиплъула

22^1•Жинда Пасхаян цӀар лъураб РеччичӀел Панкъазул Байрам гӀагарлъулеб букӀана. 2ЧӀахӀиял кашишзабиги диниял гӀалимзабиги ургъулел рукӀана ГӀиса тӀагӀинавизе санагӀат ккелародайилан, амма халкъалъукьаги хӀинкъулел рукӀана гьел. 3Дов анцӀила кӀигоясул цояв, Искариотин тӀокӀцӀар бугев Ягьудал рекӀелъе илбис лъугьана+. 4ЧӀахӀиял кашишзабаздаги Мукъадасаб Рукъ цӀунулел рагъухъабазул бутӀруздаги аскӀове ун, гьезулгун къотӀи-къай гьабуна ГӀиса гьезул кверде кьезе. 5Гьел рохана ва гьесие гӀарац кьезе къотӀи гьабуна. 6Ягьуда гьелда разилъана. Цинги гьес балагьулеб букӀана гӀадамал гьечӀеб бакӀалда ГӀиса гьезул кверде кьезе санагӀалъи бугеб заман+.

Пасхаялъул квен

7•РеччичӀел панкъал режулеб ва къурбаналъе пасхаялъул кьегӀер хъолеб къо тӀаде щвана+. 8ГӀисаца Пётридаги Иоаннидаги абуна, нилъеего пасхаялъул квен хӀадур гьабизе аян. 9Киб нижеца гьеб гьабизе дуе бокьун бугебилан гьикъана гьез ГӀисада. 10ГӀисаца гьезда абуна:

– Балагьея, шагьаралде жанире лъугьараб мехалъ, лъадал гӀеретӀги цӀун вачӀунев цо чи ватила нужеда. Гьев жаниве лъугьараб рокъоре а нужги гьесда хадур. 11Цинги нужеца рукъалъул бетӀергьанасда абе: «МугӀалимасе лъазе бокьун буго жиндирго муридалгун цадахъ пасхаялъул квание рукъ киб бугебали». 12Гьес нужеда бихьизабила цо гӀатӀидаб къачӀараб тӀасарукъ. Гьеле гьениб хӀадуре нужеца квен.

13Шагьаралде щведал, ГӀисаца абухъе тӀубана гьез иш. Цинги пасхаялъул квенги хӀадур гьабуна. 14•Къаси кванил ригь щвараб мехалъ, вачӀун ГӀиса кваназе гӀодов чӀана, гьесда аскӀов вукӀана анцӀила кӀиявго чапарги. 15ГӀисаца гьезда абуна:

– Дица гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккелалде гьаб Пасхаялъул квен нужеда цадахъ кваназе цӀакъ гӀащикълъун вукӀана дун. 16Дица нужеда абулеб буго: Аллагьасул ПарччахӀлъиялда ахирисеб пасхаялъул байрам тӀобитӀизегӀан тӀокӀаб кваназе гьечӀо дица гьеб+.

17Цинги гьес, чагъиралъул цӀураб щурунги босун, тӀаде дугӀаги гьабун, абуна:

– Ма, нужедаго гьоркьоб бикье гьаб. 18Дица нужеда абулеб буго: Аллагьасул ПарччахӀлъи рещтӀинегӀан гьанжеялдаса нахъе тӀокӀаб гьекъезе гьечӀо дица гьаб цӀолбол цӀцӀураб жа.

19Цо чедги кодобе босун, тӀаде дугӀаги гьабун, гьезухъе кьолаго ГӀисаца абуна:

– Гьаб буго нужее гӀоло къурбанлъулеб дир черх. Дунги ракӀалде щун, нужецаги гьабе гьадин+.

20Кванан рахъараб мехалъ, додинго щурунги кодобе босун, ГӀисаца абуна:

– Гьаб буго нужее гӀоло тӀолеб дир би – ЦӀияб КъотӀи щулалъиялъе тӀолеб би. 21Амма дида цадахъ гьаб кванде квер бегьана дие хилиплъизе вугев чиясги+. 22Гьедин ГӀадамил Лъимер жиндирго къадаралде щвела, амма гьесие хилиплъарасдеги балагь бачӀина+.

23Гьел цоцаздехун гаргадизе лъугьана: щивдай гьевилан, лъицадай гьеб гьабизехъин бугебилан.

«Бищунго кӀудиявлъун щив кколев?»

24•Цоги гьезда гьоркьоб дагӀба-къец ккана жидеда гьоркьов бищунго кӀудиявлъун щивдай кколаян. 25ГӀисаца гьезда абуна:

– ПарччахӀзабаз халкъазе ханлъи гьабула, гӀадамазги гьел кверщелчагӀи рикӀкӀуна лъикӀлъи гьабулел чагӀилъун. 26Амма нужеда гьоркьоб гьедин букӀине бегьуларо: нужер бищунго кӀудияв чӀа бищунго гьитӀинав вугев гӀадин, кверщел бугевги чӀа цогидазе хъулухъалъе+. 27Щив кӀудиявлъун рикӀкӀунев: кваналев вугев чийищ яги кваналезе хъулухъалъе чӀарав чийищ? Кваналев вугев чи гурищ? Гьале дун гьанив нужее хъулухъалъе чӀун вуго+. 28Нужни дида цадахъ къо хӀехьарал чагӀи руго+. 29Гьединлъидал дир Инсуца дие ирсалъе кьураб ПарччахӀлъи дица нужееги ирсалъе толеб буго+. 30Дир ПарччахӀлъиялда нужги дида цадахъ квана-гьекъолел рукӀине руго ва Исраилил анцӀила кӀиябго наслуялъе суд гьабизе тахазда тӀад гӀодорги чӀезе руго+.

«Дуца дидаса инкар гьабила»

31•Симон! Симон! Ворегиха! Илбисалъ гьарана нуж цӀалкӀизе риччайилан, цӀалкӀица кколелги кколарелги ролъул мугьал ратӀа гьарулеб гӀадин. 32Дица дуе дугӀа гьабуна мун иманалдаса ватӀалъунгутӀизе, цинги дида аскӀове тӀадвуссараб мехалъ, дурго вацазул ракӀбатизабе+.

33Пётрица гьесда абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Дуда цадахъ туснахъалде инеги хвезеги хӀадурав вуго дун+.

34Амма ГӀисаца гьесда абуна:

– Дица дуда абулеб буго, Пётр: радакье хӀелеко бахъиналде дуца лъабцӀулго абила дун дуда лъаларилан.

ГӀисаца хӀадурлъейилан абула

35ГӀисаца гьезда абуна:

– Я гӀарац лъун таргьа босичӀого, я къайи лъун къвачӀа босичӀого, я хисун ретӀине хьитал росичӀого дица нуж ритӀараб мехалъ, сундулниги къварилъи букӀанищ нужее?

БукӀинчӀилан жаваб кьуна гьез+.

36Гьес гьезда абуна:

– Гьанже гӀарцул таргьа бугес гьебги цадахъ босе, гьединго къвачӀаги босе. Хвалчен гьечӀес, чухъа-гужгатги бичун, гьеб босизе санагӀат гьабе. 37Дица нужеда абулеб буго: «Гьев такъсирчилъун рикӀкӀина», – ян Илагьиял ТӀухьдузда дир хӀакъалъулъ хъван букӀарабги тӀубазе буго, дир рахъалъ букӀараб кинабго гьанже тӀубазехъин бугелъул.

38– Я, БетӀерчӀахъад! Гьале, кӀиго хвалчен буго гьаниб, – ан абуна гьез.

– ГӀела, – ян абуна ГӀисаца гьезда.

Зайтуналъул магӀарда ГӀиса Аллагьасде гьардола

39•Цинги гьениса къватӀиве вахъун, кидаго гӀадин, Зайтуналъул магӀарде ана гьев, муридалги рахъана гьесда хадур. 40Доре щведал, ГӀисаца гьезда абуна:

– Гьари-дугӀаялде русса, нужго къосинарунгутӀизе+.

41Рехараб гамачӀ щолеб манзилалъ гьездаса рикӀкӀадегӀанги ун, суждаялдаги чӀун, дугӀа гьабизе лъугьана ГӀиса. 42-44Гьес абулеб букӀана:

– Я, дир Эмен, дур хӀукму бугеб батани, гьеб хвалил лълъар гьекъезабуге дида. Амма дие бокьухъе гуреб, дуего бокьухъе букӀине биччанте.[*]++

45ДугӀаги лъугӀизабун, муридазда аскӀове щведал, пашманлъиялъ тату хун, кьижун ратана ГӀисада гьел.

46– Щай нуж кьижарал? – ан абуна гьес. – ТӀаде рахъа ва гьари-дугӀаялде русса, нужго къосинарунгутӀизе.

ГӀиса ккун вачун уна

47•ГӀисаца гьедин абулаго, гьале тӀаде щвана гӀемераб халкъ, ва цеве-цеве вукӀана дол анцӀила кӀигояздасан цояв Ягьуда абулев чиги. ГӀисада убач гьабизе аскӀовегӀан вачӀана гьев+. 48ГӀисаца гьесда абуна:

– Ягьуда! Убачги гьабунищ дуца ГӀадамил Лъимер тушбабазухъе кьолев вугев?

49Гьениб ккезехъин бугеб иш бихьидал, сверухъ рукӀараз ГӀисада абуна:

– Я, БетӀерчӀахъад! Хвалчаби рахъилищ? – ан+. 50Гьезул цояс хвалчен кьабун кӀудияв кашишасул цо рагьтӀателасул кваранаб гӀин къотӀана.

51– ГӀела! Те! – ян абуна гьезда ГӀисаца ва, квер хъван, дов рагьтӀателасул гӀин сахлъизабуна.

52Жинда хадур рачӀарал чӀахӀиял кашишзабаздаги, Мукъадасаб Рукъ цӀунулел рагъухъабазул бутӀруздаги, чӀухӀби-хӀакимзабаздаги ГӀисаца абуна:

– Хвалчабигун, тӀилалгун, хъачагъ кквезе рачӀунел кинигин, рачӀун руго нуж дун вачине. 53Щибаб къоялъ нужеда цеве Мукъадасав Рокъов вукӀунаангури дун, гьениб диде квер борхичӀо нужеца. Амма гьанже нужер заман бачӀун буго, бецӀаб къуваталъухъе[*] кверщел щун буго+.

Пётрица ГӀисадаса инкар гьабула

54•Ккун вачун гьез ГӀиса кӀудияв кашишасул бакӀалде щвезавуна. Нахъа-нахъа чӀун гьезда хадув вачӀунев вукӀана Пётрги. 55Гьеб минаялъул азбар бакьулъ цӀаги бакун, сверухъ гӀодор чӀана рагъухъаби. Гьезда гьоркьов Пётрги вукӀана. 56ЦӀадухъ гьев вихьидал, гьесухъ ялагьунги чӀун, цо гъаравашалъ абуна гьавги досда цадахъ вукӀанилан. 57Пётрица, нагӀадала ккун, абуна:

– Дида лъаларо, яц, гьев.

58Гьелдаса гӀемер мех иналдего, цоги чиясги абуна, гьев вихьидал, мунги дозул чи вугилан. Пётрица абуна:

– Гуро, гьудул.

59СагӀатгӀан заман индал, цоги чияс цӀакъ ракӀчӀун абуна:

– Гьав хӀакъикъаталдаги досда цадахъ вукӀарав чи вуго, Галилеялдасалъидалха гьавги, – ян.

60Амма Пётрица абуна:

– Дуца бицунеб жо щиб, гьудул?

ГьебсагӀат хӀелеко гӀегӀедизе лъугьана. 61Гьебмехалъ гьесдехун вуссун Пётрихъ валагьана ТӀадегӀанав ГӀиса, ва Пётрида ракӀалде щвана хӀелеко бахъиналде лъабцӀул дуца жиндаса инкар гьабилилан ТӀадегӀанав ГӀисаца жиндаго абун рукӀарал рагӀаби+. 62КъватӀиве ун гӀек-гӀекиялда гӀодана Пётр.

ГӀиса тӀадегӀанаб судалда цеве чӀезавула

63•ГӀиса цӀунун рукӀарал гӀадамаз гьев къабихӀ гьавулев вукӀана, гьесда кьабулеб букӀана. 64Беразда чӀортоги бухьун абулаан, мун авараг ватани, лъица кьабурабали бицейилан. 65Цогидалги къабихӀал-инжитал рагӀаби гӀемер абуна ГӀисада гьез.

66•Дуниял рогьараб мехалъ, халкъалъул чӀухӀби-хӀакимзабиги, кӀудиял кашишзабиги, диниял гӀалимзабиги данделъана гьенире, ГӀисаги вачун вачӀана суд гьабулеб рокъове.

67– Бице, мун МасихӀищ? – ан гьикъана ГӀисада.

68Гьес абуна:

– Дица жаваб кьуниги, нуж божиларо. Дица суал кьуни, нужеца жавабги кьеларо. 69Гьанжеялдаса нахъе ГӀадамил Лъимер гӀодов чӀезе вуго Къудратав Аллагьасул кваранаб рахъалда+.

70Киназго гьикъана:

– Гьедин батани, мун Аллагьасул Васищха?

ГӀисаца гьезда абуна:

– Нужецаго абулеб бугогури дун гьев вугилан.

71Гьез абуна:

– Цоги нугӀзал щай нилъее. Гьасул жиндирго кӀалдисан рачӀарал рагӀаби рагӀанагури нилъеда+.

23 бетӀер

ГӀиса Пилатида цеве чӀезавула

23^1•Гьел киналго, ГӀисаги вачун, рахъун Пилатихъе ана+. 2Гьениб гьез ГӀисаде гӀайиб гӀунтӀизабулеб букӀана, жидер халкъ дандечӀеялде гьусулев ва къайсарасе магъало кьогеянги жив МасихӀ-ПарччахӀ вугиланги абулев ватанин гьевилан+.

3Пилатица ГӀисада гьикъана:

– Мунищха кколев жугьутӀазул ПарччахӀ?

ГӀисаца жаваб кьуна:

– Дуца абулеб бугоха гьедин+.

4ЧӀахӀиял кашишзабаздаги халкъалдаги Пилатица абуна гьав чиясе тамихӀ гьабизе гӀураб гӀайиб жинда батулеб гьечӀилан+. 5Амма гьез тӀаса ричӀичӀого абулеб букӀана гьес халкъ багъа-бачаризабулеб бугин, тӀолабго Ягьудиялдаго, хӀатта Галилеялдаса бахъараб гьанибе щвезегӀан, гьес жиндирго насихӀат гьабулеб букӀанин.

6Галилеялъул цӀар бахъулеб рагӀидал, Пилатица гьикъана Галилеялдасацин гурищ гьав чийилан. 7Гьеродил вилаяталдаса вукӀин лъайдал, Пилатица ГӀиса витӀана гьел къоязда Иерусалималде вачӀун вукӀарав Гьеродихъе+. 8ГӀиса вихьаравго, Гьерод цӀакъ вохана. Цебего бокьун букӀана гьесие ГӀиса вихьизе, гӀемерал харбал рагӀулел рукӀиндалха гьесул хӀакъалъулъ. Цо хӀикмат жиндаги бихьизабилародаян хьулги букӀана Гьеродил+. 9Гьеродица гӀемерал суалал кьуна ГӀисае, амма гьес цонигиялъе жавабцин кьечӀо. 10Гьенир рахъун чӀун чӀахӀиял кашишзабазги диниял гӀалимзабазги гӀасилъун-ццидахун ГӀисаде гӀайибал гӀунтӀизарулел рукӀана. 11Гьеродицаги гьесул рагъухъабазги ГӀиса гӀад-хочӀие гьавун, инжит-хӀакъир гьавун чӀухӀараб ретӀел ретӀана гьесда ва тӀадвуссун Пилатихъе витӀана. 12Цебеккун цоцазда гьоркьоб тушманлъи букӀарал Гьеродги Пилатги гьеб къоялдаса нахъе гьудулзабилъун лъугьана.

13•ЧӀахӀиял кашишзабиги, чӀухӀби-хӀакимзабиги, цогидал гӀадамалги ахӀун, Пилатица гьезда абуна:

14– Гьас халкъ дандечӀеялде гьусулеб бугилан вачун вачӀун вуго нужеца гьав чи дихъе. Гьале дица нужги ралагьун цӀех-рех гьабидал, дида гьав чиясда батичӀо нужеца гьасде гӀунтӀизарурал гӀайибазул цонигияб. 15Гьеродидаги батичӀо, гьединлъидал дос гьав тӀадвуссун нилъехъе витӀун вачӀана. ЧӀвазе къотӀизе гӀураб цониги такъсирги гьас гьабун гьечӀо. 16ЦӀалацаги вацӀун, нахъе виччала дица гьав.

17-18Амма халкъалъ цо кӀалдисан гӀадин ахӀулеб букӀана:

– Гьев чӀвазе витӀе! Барабба кье нижехъе! – ян.

19Барабба вукӀана, шагьаралда цо питнаялда гӀахьаллъиялъул ва чи чӀваялъул такъсир тӀад чӀун, гвандинив тӀамун вугев чи. 20ГӀиса нахъе виччазе бокьун нахъеги халкъалдехун кӀалъана Пилат.

21Амма гӀадамал ахӀдезе лъугьана:

– Хъанчида вазе витӀе гьев! Хъанчида вазе витӀе! – ян.

22Лъабабизеги абуна Пилатица гьезда:

– Гьас гьабураб квешлъи щиб? ЧӀвазе гӀураб гӀайиб батичӀо дида гьасул. Гьединлъидал, цӀалацаги вацӀун, нахъе виччала.

23Амма, кутакаб ахӀи-хӀур багъаризабун, тӀадчӀун гӀадамаз гьарулеб букӀана ГӀиса хъанчида вазе витӀейилан, ва гьезул ахӀи-хӀур бергьана. 24Пилатица хӀукму гьабуна гьезул гьари къабул гьабизе: 25питнаялда гӀахьаллъанилан ва чи чӀванилан гвандиниве рехун вукӀарав чиги, гӀадамазул гьариялда рекъон, къватӀиве виччан, ГӀиса гьезул ихтияралде кьуна.

ГӀиса хъанчида вала

26•Гьев вачун унаго, гьесда хадуб хъанч баччизабуна хуриса вачӀунев вукӀун данде ккарав Киренеялдаса цо Симон абулев чиясда. 27ЦӀакъ гӀемераб халкъ букӀана ГӀисада хадуб бачӀунеб, хасго руччаби рукӀана гӀодилел ва магӀаби гьарулел. 28Нахъвуссун гьезухъги валагьун, ГӀисаца абуна:

– Я, Иерусалималъул руччаби! Нуж дихъ гӀодуге! Нуж гӀоде нужехъго ва нужер лъималазухъ. 29«Чехь къинлъун лъимер гьабичӀел, керен кьун гьеб хахизабичӀел руччаби гьардарал гурищ!» – ан нужеца абулел къоял рачӀине руго+. 30ТӀаде рортун ниж гъоркь ккезареян мугӀрузда гьардела гӀадамал гьебмехалъ, щущан ун ниж щинкӀизареян гохӀазда гьардела+. 31ГӀурччинаб гъветӀалъе гьадинал ишал гьарулел ругони, – бакъвараб гъотӀое щибдай гьабила!

32КӀиго хъачагъги вукӀана гьесда цадахъ тамихӀалъе вачун унев. 33«Гвангвара» абулеб бакӀалде щведал, ГӀиса хъанчида вана; цояв кваранаб рахъалда, цогидавги квегӀаб рахъалда – дов кӀиявго хъачагъги вана хъанчида. 34ГӀисаца абуна:

– Я, дир Эмен! Гьазда тӀасалъугьа мун. Жидецаго гьабулеб бугеб жо гьазда лъалеб гьечӀо, – ян.

Рагъухъаби рукӀана, можоро тӀамун, гьасул ретӀел жидедаго гьоркьоб бикьулел+. 35Халкъ балагьун чӀун букӀана. ЧӀухӀби-хӀакимзаби гьасда тӀад релъанхъулел рукӀана:

– Аллагьас тӀаса вищарав МасихӀ вугев ватани, живго хвасар гьавеян абе, цогидал хвасар гьарулин досилан абулеб букӀанин+.

36Рагъухъабазги гӀад-хочӀ гьавулев вукӀана гьев. АскӀоре ун, цӀекӀаб чагъир бегьулеб букӀана гьесухъе.

37– Мун жугьутӀазул парччахӀ ватани, мунго хвасар гьаве! – ян абулеб букӀана.

38«Гьав вуго жугьутӀазул парччахӀ» абун греказул, румазул ва жугьутӀазул мацӀалъ тӀад хъвараб хъарщиги букӀана гьесул бетӀералда тӀадехун хӀобода чӀван.

39Гьесда цадахъ хъанчида варав цо хъачагъас ГӀиса инжит-къабихӀ гьавулев вукӀана:

– Мун МасихӀ гурищ? Гьаха, мунгоги нижги хвасар гьаре, – ян.

40Цогидав хъачагъас, досул кӀал къазабун, абуна:

– Мун АллагьасукьагӀагийищ хӀинкъуларев? Дуеги гьебго тамихӀлъидал бугеб! 41Нилъее тамихӀ битӀун гьабулеб буго, нилъеца гьабуралда рекъон къотӀун бугелъул нилъее судги. Амма гьас щибго квешлъи гьабичӀо+.

42ГӀисадехун гьес абуна:

– Я, ГӀиса, ПарччахӀлъун мун вачӀараб мехалъ, дунги ракӀалде щва дуда, – ян.

43ГӀисаца гьесда абуна:

– ХӀакълъун абулеб буго дица дуда: жакъаго дида аскӀов алжаналъувин мун вукӀине вугев!

ГӀисал рухӀ босун уна

44•Къалъулеб гӀужалда бакъ ккуна. Къалъудаса лъабго сагӀат инегӀан тӀолабго дуниял бецӀлъана. 45Мукъадасаб Рукъалъул бищунго хирияб рокъоб бигъун букӀараб пардав бакьулъа бихъун ана. 46Цо гучаб гьаракь гьабун ахӀана ГӀисаца:

– Я, дир Эмен! Дуда кодобе кьолеб буго дица дирго рухӀ!

Гьедин абун хадуб гьесул рухӀ босун ана+.

47Гьеб бихьарав Мукъадасаб Рукъ цӀунулел рагъухъабазул нусилбетӀерас, Аллагьасе рецц гьабун, абуна:

– ХӀакъикъаталдаги вацӀцӀадав чи вукӀун вуго гьав.

48Гьеб киналъухъго балагьизе бачӀун букӀараб тӀолабго халкъги, гьениб ккараб жо бихьидал, бухулаго керенгун, тӀадбуссун ана+. 49ГӀиса лъалев вукӀарал киналго гӀадамалги Галилеялдаса рахъарал гьесда цадахъ рукӀарал руччабиги нахъегӀан чӀун ралагьун рукӀана+.

ГӀиса хабалъ вукъула

50-51•Гьале Ягьудиялъул Ариматея шагьаралдаса Аллагьасул ПарччахӀлъиялде хьул лъурав Юсуп абулев цо лъикӀав ва ритӀухъав чи (тӀадегӀанаб судалда гьоркьове унев вукӀаниги, гьев разилъун вукӀинчӀо гьелъ гьабураб хӀукмуялдаги гьеб тӀубазабиялдаги), – 52Пилатихъе ана ГӀисал жаназа кьеян гьаризе. 53Хъанчидаса бахъун, хӀебтил мусрудулъги жемун, кьурулъ бикӀун хӀадурун букӀараб жеги щивниги чи лъечӀеб хабалазул нохъода букъула гьесул жаназа.

54Гьеб букӀана рузман къо, тӀаде щолеб букӀана шамат сордо. 55Галилеялдаса рахъарал ГӀисада цадахъ рукӀарал руччабиги ана Юсупида хадур ва гьездаги бихьана гьеб хобги хабалъ гьев лъураб куцги. 56Цинги тӀадруссун рокъоре щведал, ГӀисал мусруялда бахине махӀгьуинаб нах хӀадурана гьез. Къануналда рекъон, шамат къоялъ парахат чӀана.

24 бетӀер

ГӀиса хабалъ ватичӀо

24^1•Анкьил тӀоцебесеб къоялъ, цӀакъ цудунго рахъун ва цебеккунго хӀадурун букӀараб махӀгьуинаб нахги босун, гьел руччаби ГӀисал хабаде ана. 2Нохъодул хобалъул кӀалтӀа букӀараб гамачӀ нахъе гиризабун батана гьезда. 3Жанире лъугьиндал, ТӀадегӀанав ГӀисал жаназаги батичӀо. 4Гьелда хӀикмалъун, хаган гьел рукӀаго, гьале гьезда цеве чӀана цӀакъго кенчӀолел гӀабаби ретӀарав кӀиго чи+. 5ХӀинкъуца холаго, руччаби бутӀрул гӀодоре къулун чӀедал, доз гьазда абуна:

– Хваразда гьоркьов щай нужеца чӀагояв чи валагьулев? 6Гьев гьанив гьечӀо. Гьев хваралъуса вахъана. РакӀалда бугищ Галилеялда вугеб мехалъго ГӀисаца нужеда абулеб букӀараб: 7ГӀадамил Лъимералъе къадар бугин гьев мунапикъзабазул кверде кьезе, хъанчида ван хвезавизе ва хун лъабабилеб къоялъ чӀаголъизеги+.

8ГӀисаца абун рукӀарал гьел рагӀаби ракӀалде щвана руччабазда+. 9Хабалалъа тӀадруссун щведал, гьез гьеб хабар бицана ГӀисал анцӀила цо чапарасдаги ва киналго цогидал муридаздаги. 10Гьел руччаби рукӀана: Магдалаялдаса Марямги, Иоаннаги, Якъубил эбел Марямги ва цогидалги – гьезин бицараб гьеб чапарзабазда+. 11Чапарзабазда ккана гьез гӀантал жал рицунел ругилан, ва руччабазда гьал божичӀо+. 12Амма Пётр гьебсагӀатго векерун ана хабалалъе. Жаниве къулун валагьидал, хӀебтил мусру гурони, щибниги батичӀо гьесда гьениб ва хӀикмалъун тӀадвуссун вачӀана.

КӀиго муридасдаги вихьула ГӀиса

13•Гьебго къоялъ ГӀисал кӀиго мурид унев вукӀана Иерусалималдаса анцӀила цо километралъ рикӀкӀад бугеб Эммаус абулеб росулъе. 14Кинабго лъугьа-бахъаралъул бицунеб букӀана гьез. 15Гаргадулел, дагӀбадулел гьел рукӀаго, вачӀун ГӀиса гьезда цадахъ вилълъине лъугьана. 16Амма гьезда цебе пардав лъугьун букӀана, гьединлъидал ГӀиса гьезда лъачӀо+. 17Гьес гьикъана гьезда:

– Сундул бицунаго нуж рачӀунел ругел?

Пашманго рачӀунел рукӀарал гьел кӀиялго лъалхъана. 18Гьезда гьоркьоса Клеопа абун цӀар бугес абуна:

– Гьал къоязда Иерусалималде рачӀаразда гьоркьов цохӀо мун ватила гьениб ккараб ишалъул хӀакъалъулъ рагӀичӀев чи+.

19– Сундул хӀакъалъулъ? – ан гьикъана гьес.

– Назареталдаса ГӀисал хӀакъалъулъ, – ан абуна гьез. – Гьев вукӀана Аллагьасдаги тӀолабго халкъалдаги жиндир ишазулги рагӀулги хӀалкӀолъи бихьарав авараг. 20Цинги нилъер чӀахӀиял кашишзабазги чӀухӀби-хӀакимзабазги гьесие чӀвазе къотӀизе хӀукму гьабизабуна, ва гьев хъанчида вазе витӀана+. 21Вай, нижерни хьул букӀана гьев Исраилил халкъ тархъан гьабизе вачӀарав чи ватилилан. Амма гьелдалъун лъугӀичӀо иш: гьале лъабабилеб къо буго гьеб лъугьа-бахъин ккаралдаса. 22Нижер цо-цо руччабаз бицараб хабаралъ хагазарун руго ниж. Жакъа радал цудунго рахъун ГӀисал хабаде ун рукӀана гьел. 23Амма гьезда хабалъ ГӀисал жаназа батун гьечӀо. Зодисан рещтӀун гьенир ратарал малаикзабаз гьев чӀаго вугин абунин жидедаян бицине рачӀана гьел руччаби. 24Цо-цо нижералги ун рукӀана хабатӀе, ва руччабазда батухъе батун буго гьездаги хоб. Амма гьев живго вихьун гьечӀо.

25Гьес гьезда абуна:

– Аварагзабаз цебеккунго киналъулго хӀакъалъулъ бицун бугониги, гьелда божизе гӀураб гӀакълуги гьечӀел ракӀалги хӀинцал гӀадамал руго нуж! 26Гьединаб гӀазаб-гӀакъуба гурищ МасихӀица хӀехьезе кколеб букӀараб, гьедин гурищ МасихӀ машгьурлъизе кколев вукӀарав+?

27Мусадасан байбихьун цогидал аварагзабиги ракӀалде щвезарун, МасихӀил хӀакъалъулъ Илагьияб ТӀехьалда хъван бугебщинаб жо бичӀчӀизабуна гьес гьазда+. 28Гьанже гьел доб росулъе гӀагарлъулел рукӀана. Жив дагьавги цевехун ине кколеб ххвел гьабуна гьес. 29Бакъги щинкӀулеб бугин, сордоги тӀаде щолеб бугин, жидеда цадахъ чӀайилан тӀаделъана гьел гьесде. Разилъун гьезда цадахъ рокъове жаниве лъугьана ГӀиса. 30Гьенир кваназе байбихьидал, гьес, тӀаде дугӀаги гьабун, бекун чед кьуна гьезухъе+. 31Гьебмехалъ борхун ана гьезда цебе букӀараб пардав, ва гьезда ГӀиса лъана. ГьебсагӀат ГӀиса гьезда вихьуларевлъун лъугьана. 32Гьез цинги цоцазда абуна:

– Нухда нилъгун кӀалъалев ва Илагьияб ТӀехьалда бугеб хабар бичӀчӀизабулев гьев вукӀараб мехалъго бухӀулеб-бухӀулеб букӀинчӀищ нилъер ракӀ? – абун.

33Рахъун гьебсагӀатго Иерусалималде тӀадруссун ана гьел. Гьенир ратана анцӀила цо чапарги гьезда цадахъ рукӀаралги. 34Гьез бицунеб бугоан хӀакъикъаталдаги ТӀадегӀанав ГӀиса чӀаголъун вугин ва Симонида гьев вихьунги вугин+. 35Гьазги бицана нухда жидеда цадахъ вачӀиналъулги, кванда нахъа бекун чед кьураб мехалъ, жидеда ГӀиса лъараб куцалъулги хӀакъалъулъ.

Цогидал чапарзабаздаги вихьана ГӀиса

36•Гьелъул бицунел гьел рукӀаго, тӀаде вачӀун, ракълида хутӀагийилан саламги кьун, рукъ бакьулъ вахъун чӀана ГӀиса. 37ХӀинкъун, хӀал хисун ругел гьезда ракӀалде ккана хваразул рухӀ бугин гьебилан+.

38ГӀисаца гьезда абуна:

– Щай нуж рихха-хочулел? Щай нуж щакдарулел? 39Гьанире ралагье: гьале дир кверал, гьале дир хӀатӀал. Дун вуго нужеда цеве вахъун чӀун. Квер хъван хал гьабе нужецаго. Хваразул рухӀалъул рукьбиги рукьбузда гьанги букӀунебищ? Дир черхалда бихьулеб бугогури нужеда гьеб+.

40Гьединги абун, жиндирго квералги хӀатӀалги рихьизаруна ГӀисаца гьезда. 41Рохиялъ хаган, хӀикмалъун, божизе захӀмалъун гьел ругеб мехалъ, цо щибниги кваназе жо гьечӀищ гьанибилан гьикъана ГӀисаца+. 42Гьез ГӀисахъе бегьана бежараб ччугӀил кесек. 43Босун, гьалги ралагьун, квана ГӀисаца гьеб. 44ГӀисаца гьезда абуна:

– Мусал къануналдаги цогидал аварагзабазул тӀухьдуздагун Туркабазул Хирияб ТӀехьалдаги дир хӀакъалъулъ хъван бугебщинаб ритӀухълъана. Гьедин ккезе бугилан бицун букӀана нужеда цадахъ вугеб мехалъ дица.

45Илагьияб ТӀехьалда хъван бугебаб бичӀчӀуледухъ, гьезул ракӀал кантӀизаруна ГӀисаца цинги+.

46-47Гьес абуна:

– ХӀасил, Илагьияб ТӀехьалда хъван буго – МасихӀица гӀазаб-гӀакъуба хӀехьезе ккезе бугилан, хун лъабабилеб къоялъ гьев чӀаголъизе вугилан ва Иерусалималдасан байбихьун киналго халкъазда, мунагьал чурулев Аллагьасде руссайилан, гьесул вакилзабилъун лъугьун, лъазабизеги бугилан+. 48Гьелъие нугӀзал руго нуж+. 49Дир Инсуца нужее рагӀи кьун букӀарабги битӀизе буго дица нужехъе. ТӀасан бачӀараб хӀалкӀолъиялъ къвалбазегӀан шагьаралда чӀа нуж+.

ГӀиса зобалазде восун уна

50•Иерусалималдаса Бетаниялде рачана ГӀисаца гьел. Квералги зодирехун ритӀун, баркат лъегиян дугӀа гьабуна гьезие ГӀисаца+. 51ДугӀа гьабулаго дагьа-дагьавккун гьездаса рикӀкӀалъизе лъугьана ва зобалазде восун ана. 52Гьесие суждаги гьабун, рохуца холаго Иерусалималде тӀадруссана гьел+. 53Цинги, кидаго Мукъадасаб Рокъор чӀун, Аллагьасе рецц гьабулеб букӀана гьез+.

* 1:16 Исраилил лъимал – жугьутӀал.

* 1:32 ГӀиса вукӀана Давуд аварагасул наслуялъул чи.

* 2:4 Бетлегьем (Вифлеем) – Давуд авараг гьавураб шагьар.

* 5:10 Нужеца гӀадамал жиндир диналде ахӀилин абураб магӀна ккола гьелъул.

* 6:15 Зелот – румазда данде къеркьолеб букӀараб къокъаялъул чи.

* 6:41 Мунго гӀадинав чиясул абураб магӀна буго гьелъул.

* 10:4 Заман гӀадада хвезабугейилан абураб магӀна ккола гьелъул.

* 10:13 Гьедин загьир гьабула жугьутӀаз ракӀ бухӀун бугеблъи.

* 10:32 Левит – Иерусалималда букӀараб Мукъадасаб Рукъалъул гьитӀинав хъулухъчи.

* 11:42 АнцӀил бутӀа – закагӀат.

* 11:47 Мазарал – хириял гӀадамазул хобазда тӀад зияраталъе гьарурал бакӀал.

* 17:32 Мунагьазул цӀураб Содом шагьар Аллагьас щущазабилалде малаикас ЛутӀ аварагасда лъазабуна хъизангун цадахъ гьениса лъутайилан. Амма нухдасан нахъруссун ралагьугеянги абуна. Зодисан рещтӀараб цӀаялъ Содом бухӀулеб мехалъ нахъехун ялагьарай ЛутӀил лъади цӀамул хӀубиялде сверана.

* 22:43-44 Инжилалъул цо-цо хъвай-хъвагӀаязда ратула гьадинал калимабиги: 43 Зодисан рещтӀун малаикас гьесул ракӀ къвакӀизабуна. 44 Гьебмехалъ рекӀелъ кутакаб хӀалуцингун дагьавги цӀикӀкӀун гьардезе лъугьана гьев Аллагьасде. Бидул тӀираби гӀадин тӀинкӀулел рукӀана ракьалде гьесул гӀетӀул гарал.

* 22:53 ШайтӀан-илбис абураб магӀна буго гьелъул.

+ 1:3 Чап. 1:1
+ 1:5 Мат. 2:1,
+ 1:6 Филип. 3:6
+ 1:7 1 Пач. 1:2
+ 1:13 Чап. 10:4
+ 1:15 Лук. 7:28, Лук. 7:33, Гал. 1:15
+ 1:17 Мат. 11:14, Мат. 17:12-13, Мар. 1:2
+ 1:18 Байб. 15:8,
+ 1:19 Дан. 8:16, Дан. 9:21
+ 1:25 Байб. 30:23

+ 1:26 Дан. 8:16, Дан. 9:21, Мат. 2:23, Ин. 1:45, Мат. 1:16

+ 1:31 Мат. 1:20

+ 1:32 2 Пач. 7:13, Мар. 11:10

+ 1:33 Дан. 7:14, Дан. 7:27, 1 Кор. 15:24, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:15

+ 1:35 Мат. 18:20, Мат. 14:33
+ 1:37 Байб. 18:14, Мар. 10:27
+ 1:46 1 Пач. 2:1-10
+ 1:48 1 Пач. 1:11, Лук. 11:27

+ 1:54 Байб. 17:19, Рум. 4:13, Гал. 3:16, Жугь. 2:16

+ 1:59 Байб. 17:12,

+ 1:69 Чап. 3:21, Рум. 1:2, Тит. 1:1-2

+ 1:73 Байб. 22:16-18, Байб. 26:3, Жугь. 6:13,

+ 1:76 Лук. 7:26, Лук. 20:6, Мат. 3:3, Мар. 1:2-3

+ 1:77 Лук. 3:3
+ 1:79 Мат. 4:16
+ 1:80 Лук. 3:2
• 2:1 Мат. 1:18-25
+ 2:1 Чап. 5:37
+ 2:4 Лук. 1:26-27, 1 Пач. 17:58
+ 2:9 Чап. 12:7
+ 2:11 Мат. 1:21,
+ 2:12 1 Пач. 2:34, 4 Пач. 19:29

+ 2:13 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 5:11

+ 2:14 Лук. 19:38
+ 2:19 Дан. 7:28, Лук. 2:51
+ 2:21 Байб. 17:12-13,
+ 2:30 Ин. 8:12
+ 2:35 Ин. 19:25
+ 2:37 Чап. 13:2, Чап. 14:23
+ 2:39 Мат. 2:23, Лук. 1:26-27
+ 2:50 Лук. 9:45, Лук. 18:34
+ 2:51 Дан. 7:28, Лук. 2:19
+ 2:52 1 Пач. 2:26
• 3:1 Мат. 3:1-12, Мар. 1:1-8, Ин. 1:19-28
+ 3:1 Лук. 13:1, Лук. 23:1, Лук. 9:7

+ 3:2 Мат. 26:3, Ин. 11:49, Лук. 1:63, Лук. 1:80, Ин. 1:6-7

+ 3:7 Мат. 12:34, Мат. 23:33
+ 3:8 Лук. 16:24, Ин. 8:33
+ 3:9 Лук. 13:9, Мат. 7:19
+ 3:10 Чап. 2:37, Чап. 16:30
+ 3:11 Мат. 25:35, Якъ. 2:15-16
+ 3:14 Лук. 19:8
+ 3:15 Ин. 1:19-20
+ 3:17 Мат. 13:30

+ 3:20 Мат. 11:2, Мат. 14:1-12, Мар. 6:17-18, Ин. 3:24

• 3:21 Мат. 3:13-17, Мар. 1:9-11

+ 3:21 Чап. 7:56

+ 3:22 Ин. 1:32-33, Мар. 9:7, Ин. 12:28, Лук. 9:35, 2 Пёт. 1:17

• 3:23 Мат. 1:1-17
+ 3:31 2 Пач. 5:14
+ 3:32 1 Пач. 17:12, Рут 4:18-22
+ 3:33 Байб. 38,
+ 3:38 Байб. 5
• 4:1 Мат. 4:1-11, Мар. 1:12-13
+ 4:2 1 Фес. 3:5, 3 Пач. 19:8, Мат. 21:18

+ 4:6 1 Ин. 5:19, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:2

• 4:14 Мат. 13:53-58, Мар. 6:1-6
+ 4:15 Мар. 1:21
+ 4:16 Мат. 2:23, Лук. 2:39
+ 4:23 Мат. 11:23, Мар. 2:1-12, Ин. 4:46-53
+ 4:24 Ин. 4:44
+ 4:25 3 Пач. 17:1, 3 Пач. 18:2, Якъ. 5:17
+ 4:26 3 Пач. 17:9
+ 4:27 4 Пач. 5:1-14
+ 4:30 Ин. 8:59, Ин. 10:39
• 4:31 Мар. 1:21-28
+ 4:31 Мат. 4:13
+ 4:32 Мат. 7:28-29

+ 4:34 Мат. 8:29, Мар. 1:23-24, Лук. 8:28, Чап. 19:15

+ 4:35 Лук. 9:42, Чап. 8:7
• 4:38 Мат. 8:14-17, Мар. 1:29-34
+ 4:38 1 Кор. 9:5
+ 4:41 Мат. 12:16, Мар. 3:12
• 4:42 Мар. 1:35-39
+ 4:42 Лук. 5:16
• 5:1 Мат. 4:18-22, Мар. 1:16-20
+ 5:1 Мат. 14:34, Мар. 6:53
+ 5:4 Ин. 21:6
+ 5:10 Мат. 13:47
• 5:12 Мат. 8:1-4, Мар. 1:40-45
+ 5:12 4 Пач. 5:1, Мар. 9:22

+ 5:14 Мат. 9:30, Мат. 17:9, Мар. 1:34, Лук. 17:14

+ 5:16 Мат. 14:23, Лук. 4:42
• 5:17 Мат. 9:1-8, Мар. 2:1-12
+ 5:17 Лук. 6:19, Лук. 8:46
+ 5:20 Мат. 8:10, Мар. 10:52, Лук. 7:48
+ 5:21 Мат. 26:65,
• 5:27 Мат. 9:9-17, Мар. 2:13-22
+ 5:29 Лук. 19:6
+ 5:30 Лук. 15:2
+ 5:32 Лук. 15:7, 1 Тим. 1:15
• 5:33 Мат. 9:14-17, Мар. 2:18-22

+ 5:33 Мат. 11:2, Лук. 11:1, Ин. 1:35, Лук. 18:12

+ 5:34 Мат. 25:1-13, Ин. 3:29, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:7, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 21:2

+ 5:35 Мар. 14:7, Лук. 17:22
• 6:1 Мат. 12:1-14, Мар. 2:23
+ 6:3 1 Пач. 21:6
+ 6:6 Мар. 1:21
+ 6:7 Лук. 14:1, Лук. 20:20
+ 6:9 Лук. 14:3
+ 6:10 3 Пач. 13:6
• 6:12 Мат. 10:1-4, Мар. 3:13-19
+ 6:14 Мат. 16:18, Ин. 1:42
+ 6:15 Мат. 9:9
+ 6:16 Лук. 22:47
• 6:17 Мат. 4:23
+ 6:19 Лук. 5:17, Лук. 8:46
+ 6:21 Ин. 7:37, 2 Кор. 7:10
+ 6:22 1 Пёт. 4:14
+ 6:23 Чап. 5:41, Якъ. 1:2, 2 Кор. 12:10
+ 6:24 Мат. 6:2, Якъ. 5:1
+ 6:25 ГӀакъилал рагӀаби 14:13,
• 6:27 Мат. 5:38-48
+ 6:28 Лук. 23:34, Чап. 7:60, 1 Пёт. 3:9
+ 6:29 1 Пёт. 2:23, 1 Кор. 6:7
+ 6:30 ГӀакъилал рагӀаби 21:26
+ 6:31 Мат. 7:12
+ 6:36 Мат. 5:7
• 6:37 Мат. 7:1-5

+ 6:37 Рум. 14:10, 1 Кор. 4:5, Рум. 2:1, Рум. 14:10, Якъ. 2:13

+ 6:38 2 Кор. 9:6, Мар. 4:24, Рум. 2:1
+ 6:39 Мат. 15:14
+ 6:40 Мат. 10:24, Ин. 13:16
• 6:43 Мат. 7:17-20, Мат. 12:33-35

+ 6:45 ГӀакъилал рагӀаби 12:5, Мат. 15:18, Якъ. 3:6

• 6:46 Мат. 7:24-27

+ 6:46 Мат. 7:22, Мат. 25:11, Ин. 13:13

+ 6:48 ГӀакъилал рагӀаби 10:25, ГӀакъилал рагӀаби 12:3

• 7:1 Мат. 8:5-13
+ 7:4 Чап. 10:2
+ 7:13 Мат. 20:34
+ 7:14 Лук. 8:54
+ 7:15 3 Пач. 17:23, 4 Пач. 4:36
+ 7:16 Мат. 21:11
• 7:18 Мат. 11:2-19
+ 7:19 Ин. 4:25, Ин. 6:14, Ин. 11:27
+ 7:23 Ин. 6:61, Ин. 16:1
+ 7:24 Лук. 3:2
+ 7:26 Мат. 14:5, Мат. 21:26
+ 7:27 Мар. 1:2
+ 7:28 Лук. 1:15
+ 7:29 Лук. 3:12
+ 7:33 Мат. 3:4, Лук. 1:15
+ 7:34 Ин. 2:1, Ин. 12:2, Лук. 5:30
• 7:36 Мат. 26:6-13, Мар. 14:3-9, Ин. 12:1-8
+ 7:39 Лук. 15:2
+ 7:41 Мат. 18:28

+ 7:42 Мат. 6:14, Мар. 11:25-26, Эф. 4:32, Кол. 3:13

+ 7:48 Лук. 5:20

+ 7:50 Лук. 8:48, Лук. 17:19, Лук. 18:42, Эф. 2:8

+ 8:1 Лук. 4:43

+ 8:2 Лук. 23:49, Мат. 27:56, Мар. 16:9, Лук. 24:10, Ин. 19:25

+ 8:3 Лук. 24:10

• 8:4 Мат. 13:1-9, Мар. 4:1-9

+ 8:8 Мат. 11:15, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

• 8:9 Мат. 13:10-23, Мар. 4:10-25
+ 8:10 Мат. 19:11,
+ 8:11 Чап. 8:4
+ 8:13 Гал. 1:6, Жугь. 6:4
+ 8:14 Мат. 6:25, Мар. 10:23, 1 Тим. 6:10
+ 8:15 Ин. 15:5
+ 8:16 Мат. 5:15, Лук. 11:33
+ 8:17 Мат. 10:26, Лук. 12:2
+ 8:18 ГӀакъилал рагӀаби 9:9
• 8:19 Мат. 12:46-50, Мар. 3:31-35

+ 8:19 Мар. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, Чап. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 8:21 Ин. 15:14, Жугь. 2:11
• 8:22 Мат. 8:23-27, Мар. 4:35-41
+ 8:22 Мат. 8:18, Мар. 4:35
• 8:26 Мат. 8:28-34, Мар. 5:1-20
+ 8:28 Лук. 4:34
+ 8:35 Лук. 10:39
+ 8:37 Лук. 5:8, Чап. 16:39
• 8:40 Мат. 9:18-26, Мар. 5:21-43
+ 8:41 Лук. 13:14, Чап. 13:15, Чап. 18:8
+ 8:44 Мар. 3:10
+ 8:46 Лук. 5:17, Лук. 6:19
+ 8:48 Лук. 7:50, Эф. 2:8
+ 8:51 Мар. 14:33, Лук. 9:28
+ 8:52 Ин. 11:11

+ 8:54 Мар. 1:31, Мар. 9:27, Чап. 3:7, Чап. 9:41, Лук. 7:14

+ 8:56 Мар. 1:44, Мар. 9:9
• 9:1 Мат. 10:5-15, Мар. 6:7-13
+ 9:1 Лук. 6:12-16
+ 9:5 Чап. 13:51
+ 9:6 Мар. 1:15
• 9:7 Мат. 14:1-12, Мар. 6:14-29
+ 9:7 Лук. 3:1, Лук. 9:19
+ 9:8 3 Пач. 17:1,
+ 9:9 Лук. 3:19-20, Лук. 23:8

• 9:10 Мат. 14:13-21, Мар. 6:30-44, Ин. 6:1-14

+ 9:10 Лук. 9:2
+ 9:13 4 Пач. 4:42-44
• 9:18 Мат. 16:13-19, Мар. 8:27-29
+ 9:19 Лук. 9:7, 3 Пач. 17:1,
+ 9:20 Лук. 22:67, Ин. 11:27
• 9:21 Мат. 16:20-28, Мар. 8:30

+ 9:22 Лук. 17:25, Лук. 18:33, Лук. 24:7, Ин. 2:19

+ 9:23 Мат. 10:38-39, Лук. 14:27
+ 9:25 Лук. 12:20
+ 9:26 Рум. 1:16, 2 Тим. 1:8, Дан. 7:13,
+ 9:27 Лук. 21:32, Ин. 21:22
• 9:28 Мат. 17:1-8, Мар. 9:2-8
+ 9:28 Мар. 14:33, Лук. 8:51
+ 9:29 Дан. 7:9
+ 9:35 Лук. 23:35, 2 Пёт. 1:17
• 9:37 Мат. 17:14-18, Мар. 9:14-27
+ 9:42 Лук. 4:35
• 9:43 Мат. 17:22-23, Мар. 9:30-32
+ 9:44 Лук. 9:22, Лук. 18:32-33
+ 9:45 Лук. 2:50, Лук. 18:34
• 9:46 Мат. 18:1-5, Мар. 9:33-40
+ 9:48 Мат. 10:40, Лук. 10:16, Ин. 13:20
+ 9:49 Мат. 7:22, Мат. 12:27, Чап. 19:13,
+ 9:50 Лук. 11:23
+ 9:51 Лук. 24:51, Чап. 1:9
+ 9:52 Мат. 10:5

+ 9:54 4 Пач. 1:10, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 13:13

• 9:57 Мат. 8:19-22
+ 9:61 3 Пач. 19:20
• 10:1 Мат. 10:7-16
+ 10:2 Мат. 9:37-38, Ин. 4:35
+ 10:3 Мат. 10:16
+ 10:4 4 Пач. 4:29
+ 10:7 Гал. 6:6, 1 Тим. 5:18
+ 10:8 1 Кор. 10:27
+ 10:9 Мар. 1:15
+ 10:11 Чап. 13:51
+ 10:12 Байб. 18:20, Байб. 19:24,
• 10:13 Мат. 11:20-24
+ 10:13 Мар. 6:45, Мар. 8:21, Мар. 3:7

+ 10:16 Мат. 10:40, Мат. 25:45, Ин. 13:20, Гал. 4:14

+ 10:17 Мар. 16:17, Чап. 5:16, Чап. 8:7, Чап. 16:18, Чап. 19:12

+ 10:18 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 9:1, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 12:8-9

+ 10:19 Мар. 16:18, Чап. 28:3-5

+ 10:20 Жугь. 12:23, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:5

• 10:21 Мат. 11:25-27, Мат. 13:16-17

+ 10:22 Ин. 6:46, Ин. 7:29, Ин. 8:19, Ин. 10:15

+ 10:23 Мат. 13:16-17
+ 10:24 Жугь. 11:13, 1 Пёт. 1:10-12
+ 10:25 Лук. 18:18
+ 10:27 Мат. 22:37, Мар. 12:30
+ 10:28 Рум. 10:5, Гал. 3:12
+ 10:33 4 Пач. 17:34, Ин. 4:9, Ин. 8:48
+ 10:38 Ин. 11:1, Ин. 12:2
+ 10:39 Лук. 8:35
+ 10:41 Лук. 12:25
• 11:1 Мат. 6:9-15, Мат. 7:7-11
+ 11:1 Мат. 11:2, Мар. 2:18, Ин. 1:35
+ 11:3 ГӀакъилал рагӀаби 30:8
+ 11:4 Мат. 26:41

+ 11:10 ГӀакъилал рагӀаби 8:17, Мат. 18:19, Мат. 21:22, Мар. 11:24, Ин. 14:13-14, 1 Ин. 3:22, 1 Ин. 5:14

+ 11:13 Байб. 6:5, Мат. 12:34, Чап. 2:38

• 11:14 Мат. 12:22-30, Мат. 12:43-45, Мар. 3:20-27

+ 11:15 4 Пач. 1:2, Мат. 9:34, Мат. 10:25
+ 11:16 Мар. 8:11, 1 Кор. 1:22
+ 11:19 Лук. 9:49, Чап. 19:13
+ 11:23 Лук. 9:50
+ 11:26 2 Пёт. 2:20
+ 11:27 Лук. 1:48
+ 11:28 Ин. 13:17, Якъ. 1:22, Рум. 2:13

• 11:29 Мат. 12:38-42, Мат. 16:1-4, Мар. 8:11-13

+ 11:31 3 Пач. 10:1-13, Мат. 12:6
+ 11:32 Юнус 3:5
• 11:33 Мат. 6:22-23
+ 11:33 Мат. 5:15, Мар. 4:21, Лук. 8:16

• 11:37 Мат. 23:1-36, Мар. 12:38-40, Лук. 20:45-47

+ 11:38 Мар. 7:3-5
+ 11:42 Лук. 18:12
+ 11:43 Лук. 14:7, Лук. 20:46
+ 11:44 ГӀакъилал рагӀаби 26:23
+ 11:48 Чап. 7:51-52
+ 11:49 Мат. 21:35

+ 11:50 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 18:24, Байб. 4:8, 1 Ин. 3:12, Жугь. 11:4,

+ 11:54 Лук. 20:20
+ 12:1 Мат. 16:6, Мар. 8:15, 1 Кор. 5:7-8
+ 12:2 Мат. 10:26, Мар. 4:22, Лук. 8:17
• 12:4 Мат. 10:17-20, Мат. 10:28-33
+ 12:4 ГӀакъилал рагӀаби 29:25,
+ 12:5 Жугь. 10:31
+ 12:7 Мат. 6:26, Мат. 12:12

+ 12:8 Рум. 10:9, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:5

+ 12:9 Мат. 25:12, 1 Ин. 2:23, 2 Тим. 2:12
+ 12:10 Мат. 12:31-32, Мар. 3:29
+ 12:12 ГӀакъилал рагӀаби 16:1
• 12:13 Мат. 6:19-21, Мат. 6:25-34
+ 12:15 1 Тим. 6:6-10,
+ 12:21 1 Тим. 6:18
+ 12:22 Филип. 4:6, 1 Пёт. 5:7
+ 12:24 Мат. 10:31, Мат. 12:12
+ 12:27 3 Пач. 10:4-7
+ 12:28 Мат. 8:26, Мат. 14:31, Мат. 16:8
+ 12:32 Ин. 10:16, Лук. 22:29
+ 12:33 Мат. 19:21, Лук. 18:22
• 12:35 Мат. 24:45-51

+ 12:36 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:20

+ 12:39 2 Пёт. 3:10, 1 Фес. 5:2
+ 12:43 Мат. 25:21, Ин. 13:17
+ 12:45 Мат. 25:5
• 12:49 Мат. 10:34-36
+ 12:50 Мар. 10:38
+ 12:51 Чап. 14:4
• 12:54 Мат. 5:25-26, Мат. 16:2-3
+ 12:58 ГӀакъилал рагӀаби 25:8
+ 13:1 Лук. 3:1, Лук. 23:1
+ 13:4 Ин. 9:7, Ин. 9:11
+ 13:6 Мат. 21:19, Мар. 11:13
+ 13:7 Мат. 7:19, Лук. 3:9
+ 13:10 Мат. 4:23, Мар. 6:2
+ 13:14 Лук. 8:41, Чап. 13:15, Чап. 18:8,
+ 13:15 Лук. 14:5
+ 13:17 1 Пёт. 3:16
• 13:18 Мат. 13:31-33, Мар. 4:30-32
+ 13:19 Мат. 17:20, Лук. 17:6, Дан. 4:9
+ 13:21 1 Кор. 5:6, Гал. 5:9
• 13:22 Мат. 7:13-14, Мат. 7:21-23
+ 13:25 Мат. 25:11-12
+ 13:28 Мат. 8:12
+ 13:29 Мат. 8:11, Эф. 3:6
+ 13:30 Мат. 19:30, Мат. 20:16, Мар. 10:31
• 13:31 Мат. 23:37-39
+ 13:31 Лук. 3:1, Лук. 9:7
+ 13:34 Чап. 7:52, Рут 2:12,
+ 13:35 Лук. 19:38
+ 14:1 Лук. 6:7, Лук. 20:20
+ 14:3 Мат. 12:10, Мар. 3:4
+ 14:5 Лук. 13:15
+ 14:7 Лук. 11:43
+ 14:8 ГӀакъилал рагӀаби 25:6-7
+ 14:11 Мат. 23:12, Лук. 18:14
+ 14:14 1 Кор. 15:23, 1 Фес. 4:16
• 14:15 Мат. 22:1-10

+ 14:15 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:9

• 14:25 Мат. 10:37-38
+ 14:26 Ин. 12:25
+ 14:27 Мат. 16:24, Лук. 9:23
+ 14:34 Мат. 5:13, Мар. 9:50

+ 14:35 Мат. 11:15, Лук. 8:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 2:7

• 15:1 Мат. 18:12-14
+ 15:2 Лук. 5:30, Лук. 19:7
+ 15:6 1 Пёт. 2:25
+ 15:7 Лук. 5:31-32

+ 15:24 Рум. 11:15, Эф. 2:1, Эф. 2:5, Кол. 2:13

+ 15:30 ГӀакъилал рагӀаби 29:3
+ 16:8 Ин. 12:36, 1 Фес. 5:5
+ 16:10 Мат. 25:21, Лук. 19:17
+ 16:11 ГӀакъилал рагӀаби 24:4
+ 16:13 Мат. 6:24
• 16:14 Мат. 11:12-13
+ 16:14 1 Тим. 6:10

+ 16:15 1 Пач. 16:7, 3 Пач. 8:39, ГӀакъилал рагӀаби 21:2,

+ 16:16 Мат. 3:2, Лук. 4:43, Мат. 11:12-13
+ 16:17 Мат. 5:18
+ 16:18 Мат. 5:32, Мат. 19:19
+ 16:22 Мат. 18:10, Чап. 12:15
+ 16:23 Мат. 11:23, Мат. 8:11
+ 16:24 Лук. 3:8
+ 16:29 Чап. 26:22, Чап. 28:23
+ 16:31 Мат. 28:11-15, Ин. 12:10-11
• 17:1 Мат. 18:6-7, Мат. 18:21-22
+ 17:1 Лук. 22:22
+ 17:2 Мар. 9:42
+ 17:3 Мат. 18:15
+ 17:4 Мат. 6:14
+ 17:5 Мар. 9:24
+ 17:6 Мат. 17:20, Лук. 13:19
+ 17:12 Лук. 5:11,
+ 17:14 Мат. 8:4, Мар. 1:44, Лук. 5:14
+ 17:16 Лук. 5:12, 4 Пач. 17:34, Ин. 4:9
+ 17:19 Мар. 10:52, Лук. 7:50, Эф. 2:8
• 17:20 Мат. 24:23-28, Мат. 24:37-41
+ 17:20 Лук. 19:11, Чап. 1:6
+ 17:22 Лук. 5:35, Ин. 8:56
+ 17:23 Мар. 13:21, Лук. 21:28
+ 17:25 Лук. 9:22
+ 17:26 Байб. 6:5
+ 17:27 Байб. 6:14, Байб. 7:21

+ 17:29 Байб. 19:16, Байб. 19:24, 2 Пёт. 2:6-8

+ 17:31 Мар. 13:15
+ 17:32 Байб. 19:26
+ 17:33 Мат. 10:39

+ 18:1 Лук. 21:36, Рум. 12:12, Эф. 6:18, Кол. 4:2, 1 Фес. 5:17

+ 18:7 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:10, Мар. 13:20, Рум. 8:33, Кол. 3:12, Тит. 1:1

+ 18:8 Жугь. 10:37
+ 18:9 Лук. 16:15
+ 18:10 Чап. 3:1
+ 18:11 Мат. 6:5
+ 18:12 Лук. 5:33, Лук. 11:42
+ 18:13 Дан. 9:19
+ 18:14 Мат. 23:12, Лук. 14:11
• 18:15 Мат. 19:13-15, Мар. 10:13-16
+ 18:17 Мат. 18:3
• 18:18 Мат. 19:16-30, Мар. 10:17-31
+ 18:18 Лук. 10:25
+ 18:21 Филип. 3:6
+ 18:22 Лук. 12:33
+ 18:27 Байб. 18:14, Мар. 14:36
+ 18:28 Лук. 5:11
+ 18:29 Лук. 14:26
• 18:31 Мат. 20:17-19, Мар. 10:32-34
+ 18:33 Лук. 9:22, Лук. 24:7, Ин. 2:19
+ 18:34 Лук. 2:50, Лук. 9:45
• 18:35 Мат. 20:29-34, Мар. 10:46-52
+ 18:35 3 Пач. 16:34
+ 18:38 2 Пач. 7:12-16, Мат. 22:42, Лук. 1:32
+ 18:42 Лук. 7:50, Эф. 2:8
+ 19:1 3 Пач. 16:34
+ 19:7 Лук. 5:30, Лук. 15:2
+ 19:8 2 Пач. 12:6, Лук. 3:14
+ 19:9 Лук. 3:8, Ин. 8:33, Ин. 8:39
• 19:11 Мат. 25:14-30
+ 19:11 Лук. 17:20, Чап. 1:6
+ 19:14 Ин. 15:8
+ 19:17 Лук. 16:10
+ 19:22 3 Пач. 20:40
+ 19:26 Мат. 13:12
+ 19:27 Мат. 22:7, Лук. 20:16

• 19:28 Мат. 21:1-11, Мар. 11:1-11, Ин. 12:12-19

+ 19:29 2 Пач. 15:30, Чап. 1:12
+ 19:36 4 Пач. 9:13
+ 19:39 Мат. 21:15-16
+ 19:41 Ин. 11:35
+ 19:44 Лук. 21:6

• 19:45 Мат. 21:12-17, Мар. 11:15-19, Ин. 2:13-22

• 20:1 Мат. 21:23-27, Мар. 11:27-33
+ 20:2 Чап. 4:7
+ 20:4 Лук. 3:3
+ 20:5 Лук. 7:30
+ 20:6 Лук. 7:26, Лук. 9:8
• 20:9 Мат. 21:33-46, Мар. 12:1-12
+ 20:9 Мар. 13:34
+ 20:12 Лук. 11:48-49
+ 20:13 Мат. 3:17, Жугь. 1:1
+ 20:14 Жугь. 1:2
+ 20:15 Жугь. 13:12
+ 20:16 Чап. 13:46
• 20:19 Мат. 22:15-22, Мар. 12:13-17
+ 20:20 Лук. 6:7, Лук. 14:1, Лук. 11:54
+ 20:22 Мат. 17:24-25
+ 20:23 Мар. 7:6, Лук. 12:1
+ 20:25 Рум. 13:7
• 20:27 Мат. 22:23-33, Мар. 12:18-27
+ 20:27 Чап. 23:8
+ 20:35 2 Фес. 1:5
+ 20:40 Мат. 22:46
• 20:41 Мат. 22:41-46, Мар. 12:35-40
+ 20:41 2 Пач. 7:12-16, Лук. 1:32, Лук. 18:38
+ 20:42 Чап. 2:34-35
+ 20:46 Лук. 11:43
• 21:1 Мар. 12:41-44
+ 21:1 4 Пач. 12:9, Мат. 27:6, Ин. 8:20
+ 21:4 2 Кор. 8:1-3, 2 Кор. 8:12
• 21:5 Мат. 24:1-14, Мар. 13:1-13
+ 21:6 Лук. 19:44
+ 21:8 1 Ин. 3:7, Кол. 2:8, 2 Фес. 2:3,

+ 21:10 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:4

+ 21:11 Чап. 11:28, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:8, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:12

+ 21:12 Чап. 4:3, Чап. 17:6, Чап. 18:12, Чап. 24:1, Чап. 25:6

+ 21:15 Чап. 6:10

+ 21:18 1 Пач. 14:45, 2 Пач. 14:11, Чап. 27:34

• 21:20 Мат. 24:15-21, Мар. 13:14-19

+ 21:23 Мат. 27:25, 1 Фес. 2:16

+ 21:24 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 11:2

• 21:25 Мат. 24:29-31, Мар. 13:24-27
+ 21:27 Дан. 7:13
• 21:29 Мат. 24:32-35, Мар. 13:28-31
+ 21:32 Лук. 9:27
+ 21:33 2 Пёт. 3:10

+ 21:36 Мат. 25:13, 1 Фес. 5:6, Лук. 18:1, Рум. 12:12, Эф. 6:18, Кол. 4:2, 1 Фес. 5:17

+ 21:37 Мат. 21:23, Мат. 26:55

• 22:1 Мат. 26:1-5, Мат. 26:14-16, Мар. 14:1-2, Мар. 14:10-11, Ин. 11:45-53

+ 22:3 Ин. 13:2

+ 22:6 Чап. 1:16

• 22:7 Мат. 26:17-25, Мар. 14:12-21, Ин. 13:21-30

+ 22:7 1 Кор. 5:7

• 22:14 Мат. 26:26-30, Мар. 14:22-26, 1 Кор. 11:23-25

+ 22:16 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 19:9

+ 22:19 Ин. 6:51, 1 Кор. 10:16, 1 Кор. 11:24
+ 22:21 Ин. 13:18
+ 22:22 Чап. 2:23

• 22:24 Мат. 18:1-5, Мар. 9:33-37, Лук. 9:46-50

+ 22:26 Мат. 20:26, Мар. 10:43-44
+ 22:27 Мат. 20:28, Ин. 13:4-5
+ 22:28 Жугь. 2:18
+ 22:29 Лук. 12:32

+ 22:30 Мат. 19:28, Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 3:21

• 22:31 Мат. 26:31-35, Мар. 14:27-31, Ин. 13:36-38

+ 22:32 Ин. 17:9
+ 22:33 Ин. 21:19, Чап. 12:4
+ 22:35 Лук. 9:3, Лук. 10:4
• 22:39 Мат. 26:36-46, Мар. 14:32-42
+ 22:40 Мат. 6:13

+ 22:42 Мар. 10:38, Ин. 18:11, Жугь. 5:7, Мат. 6:10

+ 22:43 Мат. 4:11, Мар. 1:13

• 22:47 Мат. 26:47-56, Мар. 14:43-50, Ин. 18:3-11

+ 22:47 Чап. 1:16
+ 22:49 Лук. 22:38
+ 22:53 Лук. 20:1, Эф. 6:12

• 22:54 Мат. 26:57-58, Мат. 26:69-75, Мар. 14:53-54, Мар. 14:66-72, Ин. 18:12-18, Ин. 18:25-27

+ 22:61 Лук. 22:34

• 22:63 Мат. 26:67-68, Мар. 14:65

• 22:66 Мат. 26:59-66, Мар. 14:55-64, Ин. 18:19-24

+ 22:69 Мар. 16:19, Чап. 7:56, Жугь. 1:3

+ 22:71 Мат. 9:3, Ин. 10:36

• 23:1 Мат. 27:1-2, Мат. 27:11-14, Мар. 15:1-5, Ин. 18:28-30

+ 23:1 Лук. 3:1, Лук. 13:1, Чап. 3:13, Чап. 4:27, 1 Тим. 6:13

+ 23:2 Чап. 17:7, Лук. 20:25
+ 23:3 Мат. 2:2
+ 23:4 Ин. 18:38, Ин. 19:4, Жугь. 4:15
+ 23:7 Лук. 3:1, Лук. 9:7
+ 23:8 Лук. 9:9

• 23:13 Мат. 27:15-26, Мар. 15:6-15, Ин. 18:39

• 23:26 Мат. 27:32-44, Мар. 15:21-32, Ин. 19:17-27

+ 23:29 Мар. 13:17, Лук. 21:23

+ 23:30 Иоанние Аллагьас загьир гьарурал ишал 6:16

+ 23:34 Чап. 7:60,
+ 23:35 Лук. 9:35, Ин. 10:18
+ 23:41 Лук. 23:4, Жугь. 4:15

• 23:44 Мат. 27:45-56, Мар. 15:33-41, Ин. 19:28-30

+ 23:46 Чап. 7:59
+ 23:48 Лук. 18:13
+ 23:49 Лук. 8:2

• 23:50 Мат. 27:57-61, Мар. 15:42-47, Ин. 19:38-42

• 24:1 Мат. 28:1-10, Мар. 16:1-8, Ин. 20:1-10
+ 24:4 Ин. 20:12
+ 24:7 Лук. 9:22, Лук. 18:33, Ин. 2:19
+ 24:8 Ин. 2:22
+ 24:10 Мар. 15:40, Лук. 8:2-3
+ 24:11 Мар. 16:11
• 24:13 Мар. 16:12-13
+ 24:16 Ин. 20:14
+ 24:18 Ин. 19:25
+ 24:20 Чап. 2:23
+ 24:26 1 Пёт. 1:11

+ 24:27 Байб. 3:15, Байб. 12:3, Байб. 22:8, 2 Пач. 7:12-14, Дан. 7:13, Дан. 9:24-27, Чап. 8:35

+ 24:30 Лук. 9:16

+ 24:34 1 Кор. 15:5

• 24:36 Мат. 28:16-20, Мар. 16:14-18, Ин. 20:19-23, Чап. 1:6-8

+ 24:37 Мат. 14:26, Мар. 6:49
+ 24:39 1 Ин. 1:1
+ 24:41 Ин. 21:5
+ 24:45 Чап. 16:14
+ 24:46 Лук. 24:27
+ 24:48 Чап. 1:8

+ 24:49 Ин. 14:26, Чап. 1:8, Чап. 1:4, Чап. 2:4

• 24:50 Мар. 16:19-20, Чап. 1:9-11

+ 24:50 Мат. 21:17, Лук. 19:29, Ин. 11:18, Чап. 1:9

+ 24:52 Мат. 28:9

+ 24:53 Чап. 2:46, Чап. 3:1, Чап. 5:21

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=AVR

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Инжил)

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Инжил)

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. ГЬ

6. ГӀ

7. Д

8. З

9. И

10. К

11. КЪ

12. Л

13. ЛЪ

14. М

15. Н

16. П

17. Р

18. С

19. Т

20. ТӀ

21. Ф

22. ХӀ

23. ЦӀ

24. Ч

25. Ш

26. Ю

27. Я

РИЧӀЧӀИЗЕ ЗАХӀМАТАЛ РАГӀАБАЗЕ БАЯН

Агриппа– Гьерод Агриппал вас. ГӀага-шагарго 53–93 соназда гьев вукӀана Палестинаялъул цо бутӀаялъул кверщелчи. Балагье Гьерод.

Адам– Аллагьас тӀоцеве вижарав инсан. Гьесдасан ва гьесул лъади ХӀавадасан лъугьана дуниялалда киналго гӀадамал. Аллагьасул амру тӀубазабичӀел ва гьелдалъун мунагь гьабурал тӀоцересел гӀадамал ккола Адамги ХӀаваги.

Асия– ГьитӀинаб Азиялда (гьанжесеб Турциялда) букӀараб Рималъул империялъул вилаят.

Ассарий– Рималда хӀалтӀулеб букӀараб гӀисинаб гӀарац, динаралъул 1/16 бутӀа.

Барас– черхалда ругънал лъугьун, инсанасул гьан туризабулеб цӀакъ квешаб ва захӀматаб унти. Барасалъ унтарал гӀадамал хъублъарал чагӀилъун рикӀкӀунаан Мусал къануналъ ва диналъул агьлуялда гъорлъе риччалароан.

Беэлзебул– жундузул бетӀер, илбис.

БилгӀам– Муса аварагасул заманаялда вукӀарав сихӀручи. ЖугьутӀазул тушбабилъун рукӀарал мугӀабиязул парччахӀ Балакица гьесда гьарана, сихӀруги гьабун, жугьутӀал хвезаризе вачӀайилан. Амма мугӀабиязухъе унаго нухда цо хӀикматаб хӀалкӀолъиялдалъун гьев чӀун хутӀана. Малаикас ва живго тӀад рекӀун вукӀараб хӀамица биччачӀо БилгӀамида Аллагь цо вукӀиналда божулеб жугьутӀазул халкъ хвезабизе. Амма хадусеб заманалда жугьутӀазда гьоркьор БилгӀамил хӀакъалъулъ тӀиритӀун рукӀана Аллагьасул диналъул тушман вукӀанин гьевилан харбал.

Бищунго кӀудияв кашиш– Иерусалималъул Мукъадасаб Рукъалъул бищунго кӀудияв кашиш вищулаан цо лъагӀалил болжалалда, ва гьес бетӀерлъи гьабулаан тӀадегӀанаб судалъе.

Бунямин– Якъуб аварагасул вас. Гьесдасан бачӀараб буго жугьутӀазул халкъалъул цо наслу.

Вавилон– гьанжесеб ГӀиракъалъул ракьалда букӀараб некӀсияб шагьар. Нилъер эраялде щвелелде 600 соналъ цебе вавилоналъулаз Ягьудия бахъун букӀана, щущазабун букӀана Иерусалим ва Мукъадасаб Рукъ. Ягьудиялъул гӀемерал гӀадамал 70 соналъ Вавилоналъул пачалихъалда асирлъуда хутӀана. «Инжилалъул» цо-цо бакӀазда «Вавилонлъун» рикӀкӀун буго, кидаялиго вавилоналъулалго гӀадин, батӀи-батӀиял мунагьазулъ къараб халкъалъ яшав гьабулеб букӀараб Рим.

Галилея– ГӀизраил пачалихъалъул севералда букӀараб ракь. ГӀиса МасихӀил заманаялда гьениб яшав гьабулеб букӀана жугьутӀаз ва цогидал халкъаз. Ягьудиялъул гӀадамаз галилеялдасел гӀад-хочӀие гьарулаан, гьел рикӀкӀунароан. Галилеялъул Назарет абураб гьитӀинабго шагьаралда кӀудияв гӀуна ГӀиса МасихӀ.

Гьабил– Адамилги ХӀавалги вас, Къабилил гьитӀинав вац. Къабилица Гьабил чӀвана гьесдехун ккараб жахӀда сабаблъун.

Гьарун– Муса аварагасул кӀудияв вац. НекӀсиял жугьутӀазе амруял Аллагьас Мусахъе кьураб мехалда, Гьарун тӀамуна гьес тӀоцевесев кашишлъун. Къануналъул бихьизабиялда рекъон, Гьарунил наслуялъул рукӀине кколаан киналго кашишзаби.

Гьерод– «Инжилалда» рехсон вуго гьеб цӀар бугев лъабго чи. «Матфейица бицараб Рохалил хабаралда» тӀоцеве рехсарав Гьерод вукӀана Ягьудиялъул парччахӀ. КӀиабизе рехсарав Гьерод Антипа вукӀана Галилеялъул хан (тӀоцевесев Гьеродил вас). «Чапарзабазул ишазда» 12-абилеб бетӀералда рехсарав Гьерод Агриппа вукӀана дов Гьерод Антипал вацасул вас, нилъер эраялъул тӀоцебесеб гӀасруялъул 41-абилеб соналъ Ягьудиялъул хан.

ГӀадамил Лъимер– жугьутӀазул мацӀалда гьелъул магӀна буго «инсан, гӀадан, чи». Даниял аварагасул ТӀехьалда рехсон буго МасихӀ вукӀине вугин ГӀадамил Лъимер. МасихӀ ГӀисацаги жиндирго хӀакъалъулъ абулеб буго жив ГӀадамил Лъимер вугилан.

Давуд– некӀсияб ГӀизраилалъул кӀудияв парччахӀ ва авараг. Гьес яшав гьабуна нилъер эраялде щвелелде анцӀабилеб гӀасруялда, ГӀиса МасихӀ гьавилелде азарго соналъ цебе.

Динар– Рималъул империялда хьвадулеб букӀараб гӀарцуда цӀар. Гьелъул къимат бащалъулаан цо къоялъ хӀалтӀун щолеб мухьалда.

Диниял гӀалимзаби– Мусал къанун рагӀа-ракьанде щун лъалел ва жугьутӀазда гьеб малъулел гӀадамал.

Диргьам– греказул гӀисинаб гӀарац, гӀага-шагарго гьеб бащалъулаан цо динаралда.

Забулон ва Нафталим– Якъуб аварагасул васал. Гьездасан рачӀарал руго ГӀизраилалъул северияб рахъалда, Галилеялъул хӀорил рагӀалда яшав гьабун рукӀарал жугьутӀазул кӀиго наслу.

Забур– 150 динияб кечӀалдасан гӀуцӀараб тӀехь. Гьезул гӀемерисел Давуд аварагас гьарураллъун рикӀкӀуна.

Зина– «Инжилалда» гьаб рагӀи кьун буго рос-лъади цоцазе хилиплъи абураб магӀнаялда.

Ибрагьим– гӀарабиязулги жугьутӀазулги умматалъул бетӀер, Аллагь цо вукӀиналде тӀоцеве кантӀарав авараг, ИсхӀакъ аварагасул эмен.

Илагьияб РухӀ– Аллагьасдасан бачӀунеб гӀадамал битӀараб нухде рачунеб гьел рацӀцӀалъизарулеб къуват. «Инжилалда» «Илагьияб РухӀ» живго Аллагьлъун рикӀкӀун буго.

Иляс– ГӀизраилалъул халкъалде витӀарав ва гьересиаллагьзабазе лагълъи гьабиялде данде къеркьарав кӀудияв авараг. Аллагьас гьев чӀагого зобалазде восана. ЖугьутӀал ралагьун чӀун рукӀана МасихӀ вачӀиналъул хабар бицине гьев ракьалде тӀадвуссиналъухъ.

ИсхӀакъ– жугьутӀазул умматалъул бетӀерлъун рикӀкӀунев авараг. Гьев вукӀана Ибрагьимилги Саратилги вас, ГӀисилги Якъубилги эмен.

Ишая– нилъер эраялде щвелелде анкьабилеб гӀасруялда Ягьудиялда вукӀарав кӀудияв авараг.

Кашиш– Иерусалималъул Мукъадасаб Рокъоб динияб хъулухъ гьабулев чи.

Къабил– Адамилги ХӀавалги цӀикӀкӀарав вас, Гьабилил вац. ЖахӀда ккун гьес жиндирго вац Гьабил чӀвана.

Къайсар– Рималъул парччахӀ, император.

Къанун– балагье: Мусал къанун.

КъотӀи– «Инжилалда» гьеб ккола тӀоцебе НухӀ аварагасулгун, хадуб Ибрагьим аварагасулгун, ахиралдаги, Муса авараг гьоркьов ккун, жугьутӀазул тӀолабго халкъалъулгун Аллагьас гьабураб «НекӀсияб къотӀи». ГӀисаца абулеб буго жиндир хвел кколин Аллагьасдаги гьесде иман лъураб халкъалдаги гьоркьоб «ЦӀияб къотӀиялъул» байбихьилъун.

Легион– Рималда 6000 рагъухъанасдасан гӀуцӀараб бо.

Лепта– бищунго гӀисинаб пахьул гӀарац, динаралъул 1/128 бутӀа.

Лъадалъ ччун рахъи– гьеб букӀана мунагьал чуризе ва кантӀун Аллагьасде руссине гьабулеб динияб гӀадат.

Магъало бакӀарулел чагӀи– Рималъул къайсарасул хазинаялъе халкъалъухъа магъало бакӀаризе тарал гӀадамал, гьединлъидал жугьутӀазе гьел рокьулароан; къайсарасе магъало бакӀариги рикӀкӀунаан хӀакъ батулеб ишлъун.

Мажусиял– гӀемерал «аллагьзабазде» иман лъурал ва Мусал къанун босичӀел гӀадамал.

МасихӀ (Христос)– Аллагьас витӀилин рагӀи кьун букӀарав абадияв ПарччахӀ.

Мукъадасаб рукъ– Иерусалималда букӀараб аслияб динияб рукъ (Храм, Байтулмукъадас). ГӀицӀго гьениб гурони къурбан хъвезе изну букӀинчӀо.

Муса– ГӀизраилалъул цӀакъго кӀудияв авараг. Гьес цевехъанлъи гьабуна Аллагьас ГӀизраилалъул халкъ Мисриялдаса къватӀибе бачунеб мехалда. Аллагьас Мусахъе кьуна Къанун.

Мусал къанун– Муса аварагасде Аллагьас рещтӀарал гӀемерал амруял ва жугьутӀаз чара гьечӀого цӀунизе кколел, гьезул гӀумруялъул киналго рахъал рихьизарулел гӀадатал.

НекӀсияб къотӀи– балагье: КъотӀи.

Ниневия– некӀсияб ва гучаб Ассирия пачалихъалъул тахшагьар. Юнус аварагасул хӀакъалъулъ тӀехьалда бицунеб буго, мунагьаздаса инкар гьабун ва рекӀекълъун, битӀараб нухде руссинчӀони, шагьар щущазабизе бугилан гьелъул халкъалда бицине Аллагьас гьев Ниневиялде витӀанин абун. Юнус аварагасул вагӀзаялъ Ниневиялъул халкъ кантӀизабуна, гьезул шагьарги щущазабичӀого хутӀана.

Пасха– Мисриялда лагълъиялде ккун рукӀарал жугьутӀал, Аллагьасул цӀоб лъун, зулмуялдаса тархъанлъараб заман ракӀалде щвезабун, щибаб соналъ ихдал гьез тӀобитӀулеб кӀудияб байрам.

Пилат Понтий– ГӀиса МасихӀил заманаялда Рималъул императорас Ягьудиялде витӀун вукӀарав сардар.

Рим– Италиялъул шагьар, кӀудияб империялъул тахшагьар. ГӀиса МасихӀил заманаялда гьеб империялде гьоркьоре унаан Средиземнияб ралъдал рагӀаллъабазда рукӀарал гӀемерал улкаби.

Саддукеял– жугьутӀазул бечедал гӀадамазги диниял бутӀрузги гӀуцӀараб цо хасаб мазгьабалъул гӀадамал. Гьез бетӀерлъи гьабулаан диниялги сиясиялги ишазе, тӀадегӀанаб судалда гьоркьорги гӀемерисел гьел рукӀунаан. Мусал къануналде гурони, гьесдаса хадур рахъарал цогидал аварагзабазул ТӀухьдузде иман лъолароан саддукеяз.

Самариял (Самариялъул халкъ)– Ягьудиялдаги Галилеялдаги гьоркьоб букӀараб Самария вилаяталъул гӀадамал. Гьел божулаан Аллагь цо вукӀиналда, амма жугьутӀазул къануналъул цо-цо рихьизариял къабул гьарулароан. Гьеб сабаблъун кӀиябго халкъалъул рагӀи дандеккунгутӀи букӀана, хӀатта цоцазда аскӀор гӀодор чӀун самариявги жугьутӀавги квана-гьекъей мунагьлъун рикӀкӀунаан.

Сарат– Ибрагьим аварагасул лъади. ХерлъизегӀан лъимер гьабичӀого хутӀун йикӀарай гьелъ, Аллагьасул хӀалкӀолъиялдалъун, Ибрагьимие вас – ИсхӀакъ гьавуна.

Сардар– жиндирго кверщаликь ругел вилаятазда Рималъул къайсарас тарав бетӀер.

Синагога– какал разе ва Таврат (Мусаде рещтӀараб тӀехь) цӀализе жугьутӀал данделъулеб рукъ.

Содом ва Гоморра– Аллагьасул ццин бахъун щущазарурал шагьарал. Гьел рукӀана Хвараб ралъдал рагӀалда.

Сулайман– Давуд аварагасул вас, кӀудияв гӀакъил, парччахӀ ва авараг. Иерусалималда Мукъадасаб Рукъ гьес бан букӀана.

Таврат– «НекӀсияб КъотӀиялъул» тӀоцебесеб щуго тӀехь. Тавратилан абула Мусал къануналдаги.

Талант– бацӀцӀадаб гӀарцул 30 кг – 6000 диргьам.

ТӀадегӀанаб суд– Иерусалималъул халкъалда гьоркьоб хӀукму къотӀулеб бищунго кӀудияб идара.

Фарисеял– Мусал къанунги умумузул гӀадатги цӀуниялъе цӀакъго хӀаракат бахъулел гӀадамаздасан Ягьудиялда гӀуцӀараб ва къадру-къимат цӀикӀкӀараб динияб мазгьабалъул гӀадамал.

ХӀава– дуниялалда тӀоцее йижарай чӀужугӀадан, Адамил лъади.

ЦӀияб къотӀи– балагье: КъотӀи.

Чапар– ГӀиса МасихӀил бищунго цересел 12 муридаздасан цояв. Чапарилан абулаан, ГӀисал амруялда рекъон, Рохалил хабар дуниялалда тӀибитӀизабизе тӀаде босарав бокьарав муридасдаги.

Шамат– Мусал къануналда рекъон, шамат къоялъ кинаб букӀаниги хӀалтӀи гьабизе гьукъула. ХӀалхьи-рахӀаталъе ва Аллагьасе тӀагӀаталъе кьураб къо бугилан рикӀкӀуна гьеб жугьутӀаз.

Юсуп– Якъуб аварагасул 12 васазул цояв. Вацаз гьев Мисриялде лагълъун вичана, амма гьенив Аллагьас кӀодо гьавун, тӀолабго Мисриялъул кверщелчилъун вахъана.

Ягьудия– Палестинаялъул югалда букӀараб пачалихъ. Гьелъул тахшагьар кколаан Иерусалим. ГӀиса МасихӀил заманаялда Рималъул кверщаликь букӀана гьеб. ТӀоцебе гьениб яшав гьабун рукӀана Якъубил вас Ягьудал наслуялъул жугьутӀал. Ягьудал наслуялъул вукӀана кӀудияв парччахӀ ва авараг Давудги Давудил кьибилалъул чи ГӀиса МасихӀги.

Якъуб– Ибрагьимил васасул – ИсхӀакъил – вас, ГӀисил вац. Якъубил 12 васасдасан лъугьун рукӀана жугьутӀазул халкъалъул анцӀила кӀиябго наслу.

Table of Contents

Инжил: Лукаца бицараб Рохалил хабар

Инжил

- ЦеберагӀи

- Лукаца бицараб Рохалил хабар

- ЦеберагӀи
- 1 бетӀер
- 2 бетӀер
- 3 бетӀер
- 4 бетӀер
- 5 бетӀер
- 6 бетӀер
- 7 бетӀер
- 8 бетӀер
- 9 бетӀер
- 10 бетӀер
- 11 бетӀер
- 12 бетӀер
- 13 бетӀер
- 14 бетӀер
- 15 бетӀер
- 16 бетӀер
- 17 бетӀер
- 18 бетӀер
- 19 бетӀер
- 20 бетӀер
- 21 бетӀер
- 22 бетӀер
- 23 бетӀер
- 24 бетӀер

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Инжил)

- Агриппа
- Адам
- Асия
- Ассарий
- Барас
- Беэлзебул
- БилгӀам
- Бищунго кӀудияв кашиш
- Бунямин
- Вавилон
- Галилея
- Гьабил
- Гьарун
- Гьерод
- ГӀадамил Лъимер
- Давуд
- Динар
- Диниял гӀалимзаби
- Диргьам
- Забулон ва Нафталим
- Забур
- Зина
- Ибрагьим
- Илагьияб РухӀ
- Иляс
- ИсхӀакъ
- Ишая
- Кашиш
- Къабил
- Къайсар
- Къанун
- КъотӀи
- Легион
- Лепта
- Лъадалъ ччун рахъи
- Магъало бакӀарулел чагӀи
- Мажусиял
- МасихӀ (Христос)
- Мукъадасаб рукъ
- Муса
- Мусал къанун
- НекӀсияб къотӀи
- Ниневия
- Пасха
- Пилат Понтий
- Рим
- Саддукеял
- Самариял (Самариялъул халкъ)
- Сарат
- Сардар
- Синагога
- Содом ва Гоморра
- Сулайман
- Таврат
- Талант
- ТӀадегӀанаб суд
- Фарисеял
- ХӀава
- ЦӀияб къотӀи
- Чапар
- Шамат
- Юсуп
- Ягьудия
- Якъуб